Кіріспе
Quark – «Жұлдызды жол: Deep Space Nine» американдық телесериалының ойдан шығарылған кейіпкері. Оны Армин Шимерман сомдады және ол Ференгилер деп аталатын ғарыштан келген нәсілдің өкілі, олар стереотипті түрде капиталистікке бейім және пайда табуға ғана ұмтылады.
Quark is a fictional character in the American television series Star Trek: Deep Space Nine. He was played by Armin Shimerman and is a member of the extraterrestrial race known as the Ferengi, who are stereotypically capitalist and motivated only by profit.
Мансап
"Кварктың бар, гриль, ойын үйі және голопалаталар" деп аталатын бар ашуға дейін, Кварк сегіз жыл бойы ференги жүк кемесінде аспаз болып қызмет еткен. "Star Trek: Deep Space Nine" эпизоды "Пайда мен Зардап" бойынша, өзінің айтуынша, ол Ференги бизнес әлемінің жоғарғы сатысына көтеріліп, Ұлы Нагустың көмекшісі болған. Бірақ ол өзінің қожайынының әпкесіне ғашық болып, нәтижесінде аспаз болып жұмыс істеуге мәжбүр болған. Ол станцияға, Cardassianдар Баджорды басып алған кезде, Terok Nor деп аталатын уақытта келді. Бастапқыда Кварк кардассиандықтардың моральдық принциптерін жақсы көріп, бірақ кейін Баджор халқының қиын жағдайына ашынып, оларға азық-түлік пен жабдықтарды өте арзан бағамен сатқан. Егер кардассиандықтар бұл туралы білгенде, ол үлкен қиындыққа тап болатын еді. Командир Сиско, Кварктың бары (голопалаталар мен құмар ойындары бар) коммерциялық туризмді ынталандырып, станция экономикасын дамытады деп ойлап, Кваркты қалдыруға мәжбүрледі, оның інісі Ногты келісім шартында пайдаланды. Кварк түрлі көлеңкелі мәмілелерге қатысады, бірақ Сиско да, Одо да, Кварктың номиналды қарсыласы және станция қауіпсіздігінің басшысы, оған қарсы күшті шаралар қолданбайды, себебі оның құндылығы оның көптеген заңсыз іс-әрекеттерінен асып түседі, олар көбінесе ешкімге зиян келтірмейді. Сонымен қатар, станцияның техникалық тұрғыдан Баджордың меншігінде болуы және Федерация станциясы ретінде номиналды түрде танылуы, Сисконы Кваркты Федерация заңдарының толық көлемінде соттауға кедергі келтірді; Сиско Федерация азаматы болған қылмыскерлерге де мұндай кеңдік берілмеді, мысалы, оның сүйіктісі Касиди Йейтске, Сиско бір кезде заңсыз репликаторлармен айналысқаны үшін тұтқындауға мәжбүр болды, ал сол кезде ол Кваркқа заңсыз қарулармен айналысқаны үшін шартты түрде рақымшылық жасауға мәжбүр болды. "Бизнес әдеттегідей" эпизодында Сиско "бұрын [Кваркқа] көп көңіл бөлгенін және тіпті бір-екі рет қапыға қалып, басқа жаққа қарағанын" мойындайды. Алайда, Сисконың мейірімділігі Одоның Кварқтың заңсыз іс-әрекеттеріне үнемі араласуына кедергі келтірмейді. Зерек кәсіпкер Кварк жиі Ференгилердің сатып алу ережелерін келтіреді. "Азаматтық қорғаныс" эпизодында, Кварк пен Одо Одоның кеңсесінде тұтқындалған кезде, Deep Space Nine жарылуға жақын, Кварк өмір бойы жоспар құрып, сатып алу ережелерін адал ұстанғанына қарамастан, оның иелік ететін жалғыз нәрсесі бар екендігіне қайғырады; Одо Кваркты көтеріңкі көңіл күйге келтіруге тырысады, өйткені ол Кварктен бай Ференгилерді білгенімен, Кварк - Одо кездестірген ең айлакер Ференги екенін айтады. Баджорлық құрт ойығы табылған кезде, Кварк Гамма квадрантындағы бірнеше нәсілдер мен ференгилер арасында келісім жасауға көмектеседі. Альфа квадрантының Доминион туралы алғашқы білімі Гамма квадрантындағы Доминионның Кареммамен жасаған ісі арқылы пайда болды. Кварк Зектің өлгені белгілі болған кезде қысқа уақытқа Ұлы Нагус болады; алайда Зектің өлімі қулық екені шығады және Кварк тез арада орнынан алынады. Командир Сискомен бірге Кварк Доминионның генетикалық инженерлік жасақшылары - Джем'Хаддармен алғашқы кездескендердің бірі. Кварк ФСА (Ференги сауда басқармасы) таратушысы Брунтпен бірнеше рет қақтығысады, ол Кварк Ференги қоғамы мен нанымдарына зиян келтіреді деп санайды. Екі адам бастапқыда Кварқтың анасы Ишканың қатысы бар жанжал кезінде кездеседі, ол әйел үшін заңсыз болғанына қарамастан пайда тапқан. Осыдан кейін Брунт Кварқтың Наусикандық қылмыскерлердің қолынан қатал соққы алуына жауапты. Шабуыл Кваркты өзінің ағасы Ром құрған қызметкерлер одағын таратуға мәжбүрлеу үшін жасалды. Керісінше, Кварк одақтың көптеген талаптарын жасырын орындайды. Кейін, Кварққа өлімге әкелетін аурудың қате диагнозы қойылса, Брунт ференги барменінің сүйегін алты күн бұрын сатып алады. Кварк өлімнен құтылып, келісімшарттан бас тартқанда, Брунт Кварқтың бизнес лицензиясын қуанышпен қайтарып алады, бірақ Кварктің достары оған бармен жұмыс істеу үшін қажетті барлық жабдықтарды береді. (Дене бөліктері) (Лицензия кейінірек Кварк пен Брунт арасындағы қарым-қатынасты бастаған Зек пен Ишканы бұзу туралы келісімнің бөлігі ретінде қалпына келтіріледі.) Брунт шамамен Ұлы Нагус болған кезде, Кварк уақытша Лумба есімді әйелге айналады, ол ФКА комиссары Нильваны ференги әйелдеріне киім киюге рұқсат беру пайда табуға мүмкіндік екендігіне сендіреді. Брунт бұл ойынға бір сәтке де сенбейді, бірақ Нильва алданады және "оның" артынан сүйіспеншілікпен жүр... Кварк 1947 жылы Розуэлл, Нью-Мексикоға 400 жылға кері тасымалданғаннан кейін, ғарыз-уақыт континуумын бүкіл ғалам бойынша үлкен Ференги экономикалық империясын құру арқылы өзгертуді армандайды, оның басында өзі болады ("Кішкентай жасыл адамдар"). Серияның соңғы эпизодында, "Соғыс итттерінде", Кварк Брунттан Ұлы Нагустың Ференги әлемін "ресми параның бағалары", салықтар, әлеуметтік көмек және 240 бизнес серігінен тұратын "Конгресс" сияқты "жаңалықтармен" реформалағанын естіп қорқып қалады. (Комедиялық рельефте Кварк пен Брунт екеуі де Ференгинардың шексіз капитализмге оралуын тілейді). Кварк Ұлы Нагус болғанда Ференги әлемін капитализмнің тежелмейтін пайдалануына қайтаруға ант етеді, бірақ оның інісі Ромның "Ұлы Нагус" болғанын білгенде таңғалады. Серияның соңғы эпизодында Кварк серияның соңғы сөзін айтады, өйткені ол нәрселердің өзгеруіне қарамастан, олардың бұрынғыдай қалатынын айтады. ("Қалдырғандарыңыз")
Кварк, Ром және Ног ағылшын/Федерация стандартының тілін түсінбейді және сөйлей алмайды, оның орнына олар құлақтарына имплантталған Универсалды аудармашыларға сенеді ("Кішкентай жасыл адамдар").
Отбасы, достары және романтикалық қызығушылықтары
Кварк інісі Ромды жақсы көріп, кейде оны өте пайдалы деп санаған. Дегенмен, нағыз ференгише, ол Ромға аз сыйластықпен қарап, оны қызметшідей бұйрыққа бағындырған. Кварк Ромды бар табысынан айыруға да құштарлық танытқан. Олар көптеген басқа да бизнес-жобаларда серіктес болған, бірақ Кварк Ромды өздерінің мәмілелерінің нағыз мәнісінен әрдайым хабарсыз қалдырған. Кварктың жүрек туысы Ног та Жұлдыздық Флот академиясына кеткенше, оның барында жұмыс істеген. Ром Зектің орнын Ишканың іскерлігі арқасында иеленді. Кварк пен анасы Ишканың қарым-қатынасы ең жақсы жағдайда да шиеленіскен. Ол оны дәстүрлі емес әдеттерімен қынжырлатқан. Ишка киім киюге және пайда табуға талаптанған. Ол отбасының қаржылық мәселелерін шешетін басқарушы еді. Алайда, Кварктың әкесі Келдар оның кеңесін тыңдаудан бас тартқан, себебі ол әйел болған. Ишка Кваркқа өзінің оған көп ұқсайтынын, ал Ромның әкесіне көбірек ұқсайтынын айтқан. Ол Зектің сүйіктісі мен сенімді кеңесшісі болған. Сериал бойында Кварк станция қауіпсіздігінің бастығы Одомен ақылдасу сайысына түскен, ол Кварктың қылмыстық жоспарларын үнемі жолынан бұрған. Екеуі де біртіндеп бір-біріне құрметпен қарауға үйренген. Сериал соңында Одо Ұлы Байланысқа қайта қосылып станцияны тастап кеткенде, Кварк қоштасуға келді және Одоға тост айтты. Кварк Джадзия Дакспен де жақын достық қарым-қатынаста болған, олар жиі бірге тенго ойнаған. Кварк өзін бейтарап және қатыгез деп көрсетсе де, ол достарына шынайы қамқорлық танытқан. "Үйге қайту" эпизодында ол төрт экипаж мүшесінің (Сиско, Дакс, Башир және Кира) біреуін ерекше жағдайдағы шетелдік ойында құрбандыққа беруге мәжбүр болғанда, ол таңдау жасаудан бас тартып, олардың өмірі үшін жалбарынған. Кварктың Гейла есімді туысы бар, ол қару-жарақ сатушы және өзіне ай сатып алуға жететіндей табысқа жеткен. Гейла екі эпизодта пайда болады: "Бизнес әдеттегідей" және "Магнифист Ференги", оны Джош Пейс сомдаған. Кварк сериал бойында көптеген махаббат оқиғаларына қатысқан. Бірінші маусымда ол "Жұлдызды жол: Келесі буын" сериалында таныстырылған жемқор археолог Вашпен қарым-қатынаста болған. Ол клингон (Грилкаға) үйленген (және ажырасқан), бұл оқиғада ол батылдығы үшін клингондық қауымдастықтан құрмет алған, өйткені ол оның күйеуінің бәсекелесінің оның үйіне тікелей дуэльден гөрі іскерлік шаралар арқылы шабуыл жасауға тырысқанын ашқан, содан кейін бәсекелес Кваркты қарусыз және жеңілетінін мойындаған кезде дуэльде өлтіруге тырысқан. Оның кардассиандық сүйіктісі (Натима Ланг) болды, ол бірнеше рет майор Кира Нерис пен лейтенант-командир Джадзия Даксқа қызығушылық танытқан, бірде Маквидің вулкандық мүшесін азғыруға тырысқан (бірақ бұл оның топ туралы көбірек білу үшін жасаған әрекеттерінен туындаған болуы мүмкін). Сонымен қатар, ол Пелмен платондық қарым-қатынаста болған, ол пайда табу үшін еркек кейіпінде жүрген ференги әйелі. Сериалдан кейінгі романдарда Кварк Одоның орнына қауіпсіздік басшысы болған Ро Ларенмен романтикалық қарым-қатынас бастайды. Кварктың айна ғаламындағы нұсқасы тек "Кроссовер" эпизодында пайда болған. Бастапқыда ол өзінің әдеттегі әріптесі сияқты көрінеді (бірақ айна Кварк "алтынмен басылған латиний" дегеннің не екенін білмейді), бірақ көп ұзамай айна Кварк терралық құлдарға клингондық/кардассиандық альянстың қатыгездігінен қашуға көмектесіп жатқаны белгілі болады. Кварктың бұл нұсқасы оның іс-әрекеті ашылғанда тұтқындалып, жазаланады.
Қонақ ретінде көріністер
Армин Шимерман 7-ші маусымдағы «Жұлдызды жол: Келесі ұрпақ» эпизоды «Тұңғыш» («Firstborn») эпизодында Кварк рөлінде пайда болды, онда әңгіме барысында Райкер оны бұрыннан таныстығы анық көрінеді, сондай-ақ «Жұлдызды жол: Вояджер» пилоттық эпизоды «Қамқоршы» («Caretaker») эпизодында да ойнады. Ол туралы «Жұлдызды жол: Пикард» эпизоды «Жұлдызды шаң қаласының әні» («Stardust City Rag») эпизодында айтылады, онда Альфа Дорадус жүйесіндегі «Freecloud» планетасында «Кварктың бары» көрінеді. Шимерман анимациялық серияда «Жұлдызды жол: Төменгі палубалар» сериасының 3-ші маусымындағы «Барлығын есті, ешкімге сенбе» («Hear All, Trust Nothing») эпизодында қонақ ретінде Кваркқа дауыс берді, онда «Freecloud» мекемесі Кварктың Альфа квадрантында ашқан 21 франшизалық орынның бірі екені белгілі болды.
Кеңейтілген Ғаламның бұқаралық ақпарат құралдары
Кварк Pocket Books баспасынан шыққан «Star Trek» романдарының ішінде кездеседі. Оның ішінде Шимерман жазған кітаптар да бар.
Қабылдау
2016 жылы Screen Rant Quark-ты «Жұлдызды жол» тарихындағы ең жақсы 17-ші кейіпкер деп бағалады, оның кейіпкерлік бейнесі адам табиғаты туралы ойлар қозғайтынын айтты. 1998 жылы жарық көрген «Популярлы мәдениеттің жаны» атты кітабында Мэри Линн Киттельсон Кварк «Жұлдызды жол» сценаристтеріне ақша, пайда және капитализм сияқты көкейкесті мәселелерді талқылауға мүмкіндік бергенін атап өтті. М. Кит Букер 2018 жылғы «Жұлдызды жол: мәдени тарих» кітабында Кваркты «Жұлдызды жолдың ең маңызды ференги кейіпкері», «DS9 сериалының маңызды кейіпкері» деп сипаттады, сондай-ақ ол «Жұлдызды жолдың негізгі құрамына кірмейтін алғашқы маңызды кейіпкері» екенін де айтты. Ол Кварқтың шоудағы басты міндеті – комедиялық эффект екенін атап өтті.