Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңіз артиллериясының класы
Class of naval artillery
Екіншілік қарулар – әскери жүйелердегі негізгі (ауыр) қарулардан кішідірек, жылдам атуға қабілетті, әдетте олардан қысқа қашықтықта тиімді қарулар. Оларға соғыс кемелері мен крейсерлер, танктер/бронетранспортерлер және сирек басқа да жүйелер жатады. Теңіз күштерінің қосалқы қару жүйелерінің сипаты, орналасуы, көлемі және мақсаты торпедалық қайықтардан, торпеда тасымалдайтын эсминдерге, ұшақтарға, содан кейін кемеге қарсы зымырандарға қауіп төнген кезде күрт өзгерді.
Secondary armaments are smaller, faster firing weapons that are typically effective at a shorter range than the main (heavy) weapons on military systems, including battleship and cruiser type warships, tanks/armored personnel carriers, and rarely other systems. The nature, disposition, size and purpose of Naval secondary weapon systems changed dramatically as the threat changed from torpedo boats, to torpedo carrying destroyers, to aircraft, to anti ship missiles.
Дредноуттардан бұрынғы дәуір
1890-1905 жылдар аралығында жасалған пре-дредноуттар әдетте 3-4 түрлі калибрлі қарумен жабдықталған. Басты қарулар әдетте шамамен 12 дюймдік калибрлі, екіншілік қарулар көбінесе 6 дюймдік, бірақ әдетте 5 дюймнен 7,5 дюймға дейін болған. 4,7 дюймнен кіші қарулар әдетте "үшінші деңгейлі" деп есептелген. (Көптеген пре-дредноуттар 9,2-10 дюймдік "екінші" қаруларды да тасыған, бірақ олар көбінесе аралас калибрлі басты қару ретінде қарастырылған.) Екіншілік қарулар "жедел ату қабілетіне" ие болған және минутына 5-10 оқ атуға мүмкіндік берген. Олардың құрып-жою күші мен дәлдігінен гөрі осы қасиет әскери құндылығын анықтаған. Екіншілік қарулар көбінесе "казематтарда", яғни қару батареясы орналасқан ұзын броньды қабырғаларда орналастырылған. Мұндай қарулар үлкен кемелерге де, торпедалық катерлер мен эсминецтер сияқты кіші нысаналарға да оқ атуға арналған. Кішкентай нысаналар 6 дюймдік снарядтарға осал болған, ал шағын және жылдам нысананы ату үшін жоғары ату жылдамдығы қажет болған. Осы дәуірде екіншілік қарулар бас кемелермен де күресуге тиіс болған. Жоғары броньдалған кемелердің бөліктері 6 дюймдік оқтан зардап шекпеген, бірақ қорғанылмаған үлкен аумақтар болған. Бұл жеңіл броньдалған және броньсыз аймақтар шамамен 3000 метрлік қашықтықта "тесіктелген". Бұл жаудың екіншілік қаруларын жоюға, жеңіл броньдалған бау және корпусқа тесіктер жасауға, мүмкін түтікшелер мен бақылау пункттерін құлатуға және көпір мен басқару орталықтарын жоюға мүмкіндік берген. Екіншілік қарулар ұрыс кемесіндегі шайқаста маңызды рөл атқарған.
Pre dreadnoughts, from the period 1890 to 1905, were typically fitted with 3 or 4 different calibres of weapon. The main guns were usually approximately 12 inch caliber, secondary weapons usually 6 inch but typically in the range 5 inch to 7.5 inch. Guns smaller than 4.7 inch are usually considered "tertiary". (Many pre dreadnoughts also carried 9.2 to 10 inch "secondary" guns, but they are usually treated instead as a mixed caliber main armament.) Secondary guns were "quick firers" and could fire 5 to 10 rounds per minute. It was that attribute, rather than their destructive power or accuracy, that provided the military value. Secondary guns were almost universally carried in "casemates", or a long armoured wall through which the battery of guns projected. Such weapons were designed to fire at both capital ship targets and smaller targets, such as torpedo craft and destroyers. Small targets were of course vulnerable to 6 inch projectiles, and a high rate of fire was necessary to be able to hit a small and evasive target. In this era, secondary weapons were also expected to engage capital ships. Heavily armoured areas of battleships would not be vulnerable to 6 inch fire, but there were large areas that could not be heavily protected. These lightly armoured and unarmoured areas would be "riddled" at the expected ranges of perhaps 3000 yards. This would knock out the enemy's secondary armament, punch holes in the lightly armoured bow and stern, perhaps knock down funnels and spotting tops, and destroy the bridge and command positions. Secondary guns were a very important factor in battleship combat.
Дредноуттар дәуірі
Дредноуттар "тек үлкен зеңбіректермен" қаруланған. Жалпы алғанда, бұл дәуір 1906 жылдан бастап, супердредноуттар дәуіріне дейін, Бірінші дүниежүзілік соғыстың аяғына дейін созылады. Осы кезеңде қосалқы қару таңдауында өзгерістер болды. Британдықтар бастапқыда өте кішкентай (3 және 4 дюймдік) зеңбіректерді орнатты, олар үшінші деңгейдегі қару саналды. Бұл зеңбіректер көбінесе ашық немесе кейінірек казематтық батареяда орнатылды. Кейіннен зеңбіректердің диаметрі 6 дюймға дейін өсті. Басқа елдердің теңіз күштерінде 6 дюймдық зеңбіректер казематтық батарея ретінде кеңінен қолданылды. Британдық доктрина бастапқыда кішкентай зеңбіректерді тек торпедаға қарсы қорғану үшін пайдалануды көздеді. Басқа теңіз күштері, үлкен қосалқы батареяға ие болғандықтан, оларды бас кемелерге қарсы да қолдану керек деп есептеді. Мысалы, неміс доктринасы Солтүстік теңіздегі шайқас үшін нашар көрінудің кішкентай зеңбіректердің тиімді болатын қысқа қашықтықтағы мүмкіндіктерді ұсынатынын айтты. Британия кейіннен осы пікірге келді, бірақ 6 дюймдық батареяны орнатудың басты себебі (Темір герцогы класында) өсіп келе жатқан торпедалық катерлер мен эсминецтерге қарсы күрес болды. Франция өзінің дредноутқа дейінгі жобаларына ұстанып, алты Дантон класындағы шайқас кемелерін 9,4 дюймдік зеңбіректермен қосалқы қаруландырып салды, содан кейін ғана дредноуттарға көшті. Осы кезеңді зерттейтін теңіз тарихшылары қосалқы батареяның құндылығы туралы келіспейді. Оның пайдасы – бұл су бетіндегі торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс, қосымша қолдау кемелеріне мұқтаж болмай, адмиралға қосымша басқару, бақылау және сигнал беру жүктемесін артпайды. Кері пікірлерге сәйкес, ол үлкен көлемді (2000 тонна немесе одан да көп) алып, су сызығына жақын жақтағы тесіктер кеменің құлау қаупін арттырады, және оны ауыр бронямен қамтамасыз ету мүмкін емес, бірақ оның маңындағы оқ-дәрі қоймалары кеменің жойылуына әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, негізгі зеңбіректермен бірге қосалқы қаруды қолдануда қиындықтар туындады: олар да көрінуді нашарлатады, нысананы бүркемелейді және негізгі зеңбіректерді қолайсыз жағдайға түсіретін қосалқы ату бұрыштарын ашу үшін маневрлер қажет болуы мүмкін. Шайқастағы тәжірибе көрсеткендей, бас кемелерге әдетте эскадрильялары сүйемелдейтін, қосалқы батареялар бас кемелерге қарсы тиімсіз болды, бірақ неміс жауынгерлік кемелерінің қосалқы батареялары британдық эсминецтерге қарсы түнгі шайқаста өте тиімді болды.
Dreadnoughts were characterized by an "all big gun" armament. Broadly, this era spans from 1906, through the super dreadnought era, to the end of World War I. During this period, there was some variation in the selection of secondary weapon. British practice, at first, was to mount very small guns (3 inch and 4 inch) that were considered a tertiary battery. These guns were often mounted unarmoured in the open, or later, in a casemate battery. Later, the guns grew to 6 inch size. In other navies, the 6 inch size was commonly mounted throughout the era as a casemate battery. British doctrine at first held that the small guns were for anti torpedo defense only. Other navies, with a larger secondary battery, held that they should also be used against capital ships. For instance, German doctrine, for fighting in the North Sea, held that poor visibility provided a good opportunity for the shorter ranges at which smaller guns would be effective. Britain later came around to this point of view, although the primary justification for mounting a 6 inch battery (in the Iron Duke class) remained fighting against the increasingly large torpedo boats and destroyers. France clung to its pre dreadnought designs, building six Danton class battleships which had a secondary armament of 9.4 inch weapons in turrets, before finally shifting to dreadnoughts. Naval historians covering this period disagree on the value of the secondary battery. Arguing for, it provided protection against surface torpedo craft without needing a flotilla of supporting craft that smoked up the range and burdened the admiral with additional command, control and signalling. Arguing against, it consumed considerable displacement (2000 tons or more), were holes in the side close to the waterline that increased the risk of capsizing, and could not be heavily armoured yet were connected to magazines that threatened the destruction of the ship. There were also considerable difficulties in bringing secondary weapons into action with the main guns; they too smoked up the range, splashed and obscured their target, and might require maneuvers to open secondary arcs that put the main guns at a disadvantage. Battle experience showed that capital ships were almost always accompanied by their flotillas, secondary batteries were ineffective against capital ships, but that German battleship secondary batteries were very effective in the Jutland night action against British destroyers.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Әуеден жеткізілетін қарудың пайда болуымен қосалқы қарудың мәні тағы да өзгерді. Енді олар көп мақсатты қарулар болуы керек еді, ұшақтарға қарсы күресу үшін тік бұрышпен ату мүмкіндігімен қатар, жойғыштарға қарсы дәстүрлі қолданылуы да қажет болды. Олар капиталдық кемелерге қарсы да қолданылғанмен, капиталдық кемелермен алыс қашықтықтағы шайқастар (жақсы оптика, нысананы болжау және кейіннен радардың арқасында) олар көп нәтижеге жете алмайтындығын көрсетті. Тік бұрышты қаруларды казематтарға орнату мүмкін емес еді. Сондықтан олар жоғарғы палубадағы кішкентай мұнараларға орнатылды. Жылдам қозғалатын әуе нысанасын ату үшін жоғары ату жылдамдығы қажет болды, сондықтан қосалқы қарулардың калибрі 6 дюймнан 5 дюймға азайтылды. Франция, Германия, Италия және Жапония сияқты бірнеше елдердің жаңа линкорларында 6 дюймдік қарулар қолданыла берді, бірақ олар 4-5 дюймдік қарулармен толықтырылды.
With the emergence of the threat from air delivered weapons, the nature of the secondary guns changed once more. Now they needed to be multi purpose weapons, with a high angle fire capability to engage aircraft, as well as the traditional use against destroyers. Although they were also used against capital ships, the extreme range of capital ship engagements (through superior optics and target prediction and, later, radar), meant they were not expected to achieve much. High angle weapons could not be mounted in casemates. Thus, they migrated to small turrets mounted on the upper deck. In order to hit a fast moving air target, a high rate of fire was required, thus secondary guns reverted slightly to the 5 inch from 6 inch size. Although 6 inch guns were still used by several navies including France, Germany, Italy and Japan in their new battleships; they were complemented by 4 to 5 inch guns as well.