Кіріспе

Джо Дантенің 1985 жылғы ғылыми-фантастикалық фильмі

Сюжет

Бен Крандалл – Мэриленд штатының шағын қаласында тұратын жасөспірім. Ол көбінесе ескі ғылыми-фантастикалық фильмдерді (әсіресе «Әлемдер соғысы») көріп ұйықтағаннан кейін, бұлттардың арасынан және үлкен қала сияқты схемалық тақта арқылы ұшып өтетін жарқын түстерді көреді. Оянғаннан кейін ол схеманы салып, оны өте қабілетті досы Вольфганг Мюллерге көрсетеді. Орта мектепте Бен Лори Свенсонға ғашық болады, бірақ оның сезімі өзара екеніне сенімсіз. Балалар сондай-ақ панк стиліндегі, бірақ жақсы мінезді Даррен Вудспен дос болады және олармен схемалық тақта туралы ойларын бөліседі. Вольфганг Беннің суреттеріне сүйене отырып, микрочип жасайды. Бұл чип белгілі бір аумақты қоршап тұратын электромагниттік көпіршік құруға мүмкіндік береді. Балалар көпіршік инерцияның зиянды әсерінен қорғай отырып, шексіз қашықтыққа және жылдамдыққа қозғала алатынын жасайды. Дарреннің жергілікті металл жинау орындағы байланыстары мен механикалық шеберлігінің арқасында үш жігіт тастап кетілген Tilt A Whirl машинасынан қарапайым ғарыш кемесін жасап, оны Брюс Спрингстин әнінің атымен – Thunder Road деп атайды. Бенге схемалық тақта туралы тағы армандар келгеннен кейін, Вольфганг шексіз тұрақты оттегі өндірудің жолын табады, бұл бұрынғыдан ұзаққа созылатын сапарға мүмкіндік береді, себебі бұрын олар тек стандартты оттегі баллонының көлемімен ғана шектелген. Олар ғарыштағы өмірді іздеу үшін галактиканы зерттеу жоспарын аяқтайды. Балалар биліктің араласуына қарамастан (бірақ оларға жақсы тілек білдіретін біреудің көмегімен) ұшып кетеді. Жер орбитасынан шыққаннан кейін, кемедегі компьютерлік жүйе бұзылады. Thunder Road жылдық шамамен қашықтыққа сәулеленеді және одан да үлкен ғарыш кемесіне тартылып алынады. Балалар өздерін "құластырған" Уак пен Никпен кездеседі: Жер туралы білімі тек поп-мәдениеттен, әсіресе теледидардан алынған екі шетелдік. Жас саяхатшылар өздерінің сыртқы әлемдегі жаңа достарымен тіл табысады, бірақ кейін олардың кемесі одан да үлкен кемемен тоқтатылады. Уак жігіттерді кетуге шақырады. Олар кете бастағанда, алып сыртқы әлем тұрғыны Уак пен Никке ескерту жасайды. Олардың Уак пен Ник аға-іні екені және алып жаратылыс – олардың әкесі екені белгілі болады. Олар әкесінің кемесін рұқсатсыз алып, адамдармен кездесуді үміттеніп, балаларға армандарды жіберген. Ескі фильмдердің көрсетілімі сыртқы әлем тұрғындарын қашықтықтан ұстап тұрған, бірақ қызығушылық танытқан Уак пен Никке қатысты зорлық-зомбылық көріністері оларды алаңдатқан. Уак пен Никтің әкесі Thunder Road пен оның экипажына кетуге рұқсат береді, ал Уак пен Ник жігіттерге қоштасу сыйлығы ретінде – «арманнан жасалған нәрсе» дейтін амулетті сыйлайды. Балалар аман-есен Жерге оралады, бірақ ақаулық салдарынан Thunder Road көршілес көлге құлайды. Бір аптадан кейін Бен мектепте ұйықтап, тағы да үлкен схемалық тақтаны және жоғарыдағы бұлттарды көреді. Бұл жолы Уак пен Никтің амулетінің арқасында Вольфганг, Даррен және Лори оның түсіне қосылады. Олар схеманың «өте күрделі» екенін айтады және оны аяқтағаннан кейін олардың қайда баратынын болжайды. Лори Беннің қолын ұстап, оған күлімсірейді және олар ұшып бара жатқанда бір-бірін сүйеді.

Даму

Бір қауесет бар, «Explorer» сценарийі жылдар бойы Голливуд кеңселерiнде айналып жүрген және студия оны сатып алған, себебі «велосипедтермен аспанда ұшып бара жатқан балалар» көрінісі Стивен Спилбергтің «E.T. – жерден тыс келген» фильмі үшін қызығушылық тудырған. Фильмді бастапқыда Вольфганг Петерсен режиссерлік етпек болған, ол Paramount басшыларын отбасылық «The NeverEnding Story» фильмімен әсер еткен. Петерсен оны туған Германиясында түсіргісі келген. Студия американдық режиссермен АҚШ-та тұруға шешім қабылдады, ал Петерсенге 20th Century Fox компаниясы «Enemy Mine» фильмінің өндірісін басқаруды тапсырды. «Қызығы, маған сценарий алғаш рет берілгенде, мен «Gremlins» фильмінен кейін келдім және мансабымдағы сирек кездесетін сәтте «осы жігітті алайық» дедім», – деді Данте 2008 жылы фильмнің сұрақ-жауап сессиясы мен көрсетілімінде. Данте оқығаны ұнады, бірақ үшінші актінің жоқ екенін сезінді. «Соңында балалар планетаға барып, бейсбол ойнайды. Міне, сюжет. Бірақ бұл жеткіліксіз көрінеді». Paramount басшыларымен сценарийді талқылағанда, олар «фильм түсіріліп жатқанда оны жетілдіре аламыз» деді. Данте мен сценарист Эрик Люк фильм түсіріліп жатқанда «не істемек екендерін ойлап табумен» айналысты.

Өндіріс

"Студия өндіріс ортасында иесіз қалды, және олар фильмді біз ойлағаннан гөрі әлдеқайда жылдам қажет етті", - деді Данте. "Сондықтан біз фильмді өте асығыс жағдайда түсірдік. Декорациялардағы бояу тіпті құрғамаған, ал балалар ғарыш кемесіне кіргенде цементке батып кетті, себебі ол әлі кеппеген еді." "Біз оған поп-мәдениетке қатысты бір қырынан қарадық, біздің ойымыша, ол көрермендерге қызықты болар еді, бірақ оларға әлдеқайда аз ұнады", - деді Данте. Жас жұптың көлікпен келе жатқан көрінісінде, арнайы эффектілерді "жалған" деп айтқан жігіт - Беннің інісі болуы керек еді. Данте "Бұл жерде толыққанды отбасылық желі жоғалып кеткен", - дейді. Гордон Миллер кейіпкері үшінші актіде де қайта оралуы тиіс еді. Los Angeles Times газеті фильмді сол жаздағы басқа коммерциялық сәтсіздіктермен салыстырғанда, Paramount компаниясының өкілі: "Бұл керемет материал еді. Бірақ ол экранға шыққан кезде, сіз оны бұрын көргендей сезінесіз", - деді. Көптеген халықаралық нарықтар фильмді сол жылдың желтоқсан айында көрсетуге кірісті.

Қабылдау

Фильм видеожалдау және кабельдік көрсетулерде жақсы нәтижелер көрсетті және сыншылардан оң пікірлер алды. Лос-Анджелес Таймс газетінің Кевин Томас былай деді: "Explorers" өзі жұқа ғана, бірақ үш жас батырының тартымдылығы мен олардың ғарыштағы керемет саяхатын көрсете отырып, әдемі түрде жылға өтеді". "Қазіргі уақытта түсіріліп жатқан Спилберг үлгісіндегі фантастикалық фильмдердің ішінде "Ақпаратшылар" ең ерекшесі. Кейде ол қызықты да таңғажайып, ал кейде жай ғана әдемі емес", - деді Джанет Маслин The New York Times газетіндегі шолуында. Фильм Rotten Tomatoes сайтында 29 шолу негізінде 72% рейтингке ие, орташа бағасы 5.9/10. Сайттың консенсусы: "Тамаша жас актерлер құрамы (Итан Хоук пен Ривер Фениксті қоса) және режиссер Джо Дантетің әдеттегідей белсенді жұмысының арқасында "Ақпаратшылар" 80-ші жылдардағы балалар фильмдерінен ақыл-ойымен, әдемі эффекттерімен және көптеген сүйкімділігімен басып өтеді". Metacritic 14 шолу негізінде фильмге 58 ұпай берді, бұл "аралас немесе орташа пікірлерді" көрсетеді.

Культ танылуы

Уақыт өте келе, "Ақпаратшылар" фильмі Данте еңбектерінің жанкүйерлері, ғылыми фантастика әуеқойлары және оны отбасылық фильм деп санайтындар арасында кең танылды. Данте фильм туралы ойын былай жеткізді: "Маған ризашылық білдірген жылы қабылдауға қуаныштымын, бірақ менің түсіргім келген фильм бұл емес екенін айтуым керек. Мен белгілі бір деңгейге дейін түсіріп, содан кейін тоқтатуға мәжбүр болдым. Оны көру қиын, себебі ол мен елестеткен фильм емес". Алғашқы нұсқасында, титрлерден бұрын, кинотеатрларда көрсетілгенде, шетелдік Вак "төртінші қабырғаны бұзып", попкорн иісінен әлі де залдан кетпеген көрермендерге ескертпе жасаған. Жаңа өңделген үй бейнежазбасында ол жай ғана тағы бір әзіл айтады, содан кейін титрлер басталады.

Новелизация

Фильмнің романы Джордж Гиптің қаламынан туды.

Мүмкін қайта жасау

2014 жылы The Hollywood Reporter хабарлағандай, Paramount компаниясы Джефф Мур мен Дейв Позаментиер жазған, ал Джош Аппельбаум мен Андре Немек өндірген, қазір тоқтатылған төмен бюджетті Insurge Pictures арқылы "Explorers" фильмінің жаңа нұсқасын жасап жатқан. Бұл жаңа нұсқа Майкл Бей өндірген "Project Almanac" фильмімен тон жағынан ұқсас болуы тиіс еді. Deadline мәліметінше, Кэри Фукунага мен Дэвид Лоуэри фильмнің жаңа бейімдемесінің пилоттық эпизоды бойынша жұмыс істеп жатыр.