Шри-Ланкалық крикетші Упул Таранганың өмірі мен мансабы

Кіріспе

Шри-Ланка крикетшісі Варушавитана Упул Тхаранга (1985 жылдың 2 ақпанында туған), көбінесе Упул Тхаранга деп танылады – бұрынғы кәсіби Шри-Ланка крикетшісі. Бұрынғы шектеулі форматтар капитаны Тхаранга барлық форматта ойнады. Ол сол жақтан ашып ойнайтын және кейде қақпашы болып тұратын ойыншы. Ол бір күндік халықаралық матчтар (ODI) тарихындағы ең үздік соққы берушілердің бірі деп кеңінен есептеледі. 2021 жылдың 23 ақпанында Упул халықаралық крикеттен зейнетке шығуын жариялады. Қазіргі уақытта ол Шри-Ланканың ерлер және әйелдер крикет командаларының бас іріктеушісі.

Ертедегі және үйдегі мансап

1985 жылғы 2 ақпанда туған Тарранга Балапития аудандық ауруханасында дүниеге келді. Оның әкесі Варушавитанаге Бхадрасома балық саудасымен айналысқан. Анасы Р.Ж.Падма үй шаруасындағы әйел, Тарранганың Нұван Тарранга деген ағасы және Кумеша Манори деген үлкен қарындасы бар. Ағасы жүзуді ұнатса да, Тарранга жас кезінде крикетті таңдады. Ол алғаш Девананда колледжінде оқыды және 1995 жылы 5-сыныптан кейін стипендия алды. Содан бері Тарранга Амбалангодадағы Дхармасока колледжінде орта білімін аяқтады. Бірақ, көптеген крикет турларына қатысқандықтан, жоғары білімін аяқтауға үлкермеді. Ол мектепте оқып жүрген кезінде крикет карьерасын бастады. 15 жасынан бастап «Нондескриптс» командасы үшін ойнады, содан кейін Шри-Ланканың 15, 17 және 19 жасқа дейінгі құрамаларына шақырылды. 2004 жылы 19 жасқа дейінгілер арасындағы әлем чемпионатына қатысып, екі ойында қатарынан 117 және 61 ұпай жинады. Шри-Ланка крикет федерациясы оны Эссекстің «Лоутон Крикет Клубында» лигалық крикет ойнауға жіберді. Тарранга 2005 жылдың шілде айында Шри-Ланка құрамасына шақырылды. Ол кезде ел 2004 жылғы цунамиден зардап шеккен, ал оның отбасының үйі толығымен қирап, тек іргетасы ғана қалған. Оның жабдықтары да суға кетіп, Кумар Сангаккара оған жаңа жабдықтар сатып берді. Тарранга «А» командасына қосылып, шілде айында негізгі құрамаға іліккен. 2018 жылдың наурыз айында ол «Галле» командасының құрамына 2017–2018 жылдарғы «Супер Төрт» провинциялық турниріне қатысу үшін шақырылды. Келесі айда ол 2018 жылғы «Супер провинциялық бір күндік» турнирінде «Галле» командасының капитаны болып тағайындалды. Ол турнирде ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. 2018 жылдың тамызында ол 2018 жылғы SLC T20 лигасының «Коломбо» командасының вице-капитаны болып тағайындалды. Турнирдің ашылу матчында ол 124 ұпай жинап, «Коломбо» командасы «Галле» командасын 90 ұпаймен жеңіске жеткізді. Ол турнирдің үздік ойыншысы болып танылды, алты матчта 414 ұпай жинады, соның ішінде финалда тағы бір жүздік соқты. 2019 жылдың наурыз айында ол 2019 жылғы «Супер провинциялық бір күндік» турниріне «Коломбо» командасының құрамына енгізілді. 2020 жылдың қазан айында ол Ланка Премьер-лигасының бірінші маусымында «Дамбулла Хокс» командасына шақырылды. 2021 жылдың қараша айында ол 2021 жылғы Ланка Премьер-лигасының ойыншылар таңдауынан кейін «Жаффна Кінгс» командасы үшін ойнауға таңдалды.

Born on 2 February 1985 as the youngest of the family, Tharanga was born at Balapitiya General Hospital. His father Warushavithanage Bhadrasoma was a fish market dealer. His mother R. J Padma is a housewife and Tharanga has one elder brother Nuwan Tharanga and one elder sister Kumesha Manori. Though his brother used to enjoy swimming, Tharanga chose cricket at the younger age. He first attended Devananda College, Ambalangoda, and passed grade 5 scholarship in 1995. Since then, Tharanga had his secondary education at Dharmasoka College, Ambalangoda until ordinary level. However, with many cricket tours, he could not complete education towards advanced level. He started his cricket career as a teenager at his school. Having played for Nondescripts since the age of 15, he played for Sri Lanka's under 15, under 17 and under 19 squads. He had a successful under 19 World Cup in 2004 with successful innings of 117 and 61 in successive games. He was sent by the Sri Lankan cricketing board to play league cricket for Loughton Cricket Club in Essex. Tharanga's Sri Lankan call up occurred in July 2005 when Sri Lanka was devastated, and after his family home was washed away by the 2004 Tsunami tragedy, where only the foundation of the house was left. His equipment, which was also washed away, was replaced by Kumar Sangakkara. Tharanga graduated to the "A" team and in July he was selected for the full squad. In March 2018, he was named in Galle's squad for the 2017–18 Super Four Provincial Tournament. The following month, he was also named as the captain of Galle's squad for the 2018 Super Provincial One Day Tournament. He was the leading run scorer in the tournament, with 396 runs in six matches. In August 2018, he was named as Colombo's vice captain for the 2018 SLC T20 League. In the opening match of the tournament, he scored 124 not out, with Colombo going on to beat Galle by 90 runs. He was the leading run scorer for the tournament, finishing with 414 runs in six matches, including another unbeaten century in the final. In March 2019, he was named in Colombo's squad for the 2019 Super Provincial One Day Tournament. In October 2020, he was drafted by the Dambulla Hawks for the inaugural edition of the Lanka Premier League. In November 2021, he was selected to play for the Jaffna Kings following the players' draft for the 2021 Lanka Premier League.

Халықаралық мансап

2006 жылы Англияға жасаған турда ол, әсіресе бір күндік ойындарда өркендеп дамуын бастады, Шри-Ланканың жергілікті құраманы 5:0 есебімен жеңіп, 300-ден астам ұпай жинады. Сонымен қатар, Тарранга осы серияның соңғы матчында Санат Жаясуриямен рекордтық бірінші қадамдық серіктестікке қатысқанымен де белгілі. Ол 102 допқа 109 ұпай жинап, Англияда Англияға қарсы тұңғыш рет толық жеңіске жеткізуде маңызды рөл атқарды. 2007 жылғы Әлем Кубогінде Тарранга формасын жоғалтып, тек бір жартылай ғасырлық (Жаңа Зеландияға қарсы) ғана соқты. 2007 жылы Англияға қарсы өткен үй сериясында да нашар ойын көрсетті, үлес қоса алмады және көбінесе 10-шы оверге дейін құлдырап, ортаңғы қатардың күйреуіне себеп болды. Соның салдарынан, ол бір күндік ойындағы орнын Малинда Варнапураға, ал сынақ ойындарындағы орнын Майкл Вандортқа жоғалтты, бірақ құрамада қалды. Дегенмен, 2011 жылғы Әлем Кубогінде ол қайтадан керемет өнер көрсетті. Англияға қарсы ширек финалда Тиллакаратне Дилшанмен серіктестігі ойынды шешті, екеуі де ғасырлық ұпай жинады. Оның жақсы формасы оны Шри-Ланканың күшті шабуыл шебінің алғашқы қатарына қайтарды. Ол сондай-ақ крикеттің аңыздарының бірі Жаясуриядан ерекше мақтау алды, ол Тарранганың Шри-Ланка құрамасының келесі капитаны бола алатынын айтты.

Қатарлар арқылы

Тарранга – Рикки Понтингтен кейін бір күндік халықаралық матчтарда 7 рет 200-ден астам ұпайлық серіктестік құрған әлемдегі екінші соққышы. 2 шілде 2013 жылы Упул Тарранга 174* ұпай жинап, шри-ланкалықтар арасында үшінші ең жоғары көрсеткішті жасады, бұл көрсеткіш бойынша ол Үндістанға қарсы 189 ұпай жинаған Санат Джаясуриядан және Ауғанстанға қарсы 210 ұпай жинаған Патум Ниссанкадан кейін қалады. Осы ойынымен ол 5000 ұпайдан асып түскен тоғызыншы шри-ланкалық ойыншы атанды. Матчтарға қатысуы аз болғанына қарамастан, ол халықаралық карьерасы барысында 15 сенсациялық ойын және 12 «Ойынның ең үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды. Тарранга – 4000 бір күндік халықаралық матчтардағы ұпайға ең жылдам жеткен шри-ланкалық, ол 119 иннингте бұл көрсеткішке жетті.

Тестілеу мансабы

8 жылдық Тест крикетінің үзілісінен кейін Тарранга 2015 жылдың 3 шілдесінде Пәкістанға қарсы үшінші Тест матчына шақырылды. Ол Кумар Сангаккараның орнына қойылды, ол алғашқы екі Тест матчында ойнаған, бірақ Үндістанға сапары барысында зейнетке шығуды қарастырғандықтан Кандидегі үшінші Тест матчына қатыспады. Бірінші иннингсте ол 46, ал екінші иннингсте 48 ұпай жинады. Дегенмен, Шри-Ланка серияны 2:1 есебімен ұтылды. Тарранга екі Тест ғасыры арасындағы ең ұзақ күту рекордын ұстап тұр. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері бұл ойыншының Тест матчтарындағы ең ұзақ ғасырлық аралық.

Қайта оралу мерзімі шектеулі

Тарранга, ұзақ уақыттан бері бір күндік матчтарда ойнамаған, Пәкістанға қарсы бір күндік құрамаға шақырылды. Кумар Сангаккараның зейнетке шығуына байланысты үшінші нөмір бос қалды және Шри-Ланка крикеті Тарранганы бір күндік матчтардағы маңызды үшінші нөмірге таңдады.

Капитандық

Анджело Мэтьюстің бірнеше жарақатының салдарынан Тарранга Шри-Ланка құрамасының капитаны болып тағайындалды. 2016 жылдың 14 қарашасында ол Зимбабвеге қарсы бір күндік ойында Шри-Ланка құрамасын алғаш рет жетектеді, бұл ойында команда 8 қақпамен жеңіске жетті. Финалда Шри-Ланка Зимбабвені 6 қақпамен жеңіп, үшжақты турнирде жеңімпаз атанды. Тарранга сондай-ақ бір күндік матчтарда Шри-Ланканың 19-шы капитаны болды. Мэтьюс жарақат алғаннан кейін, Оңтүстік Африка сериясына дайындық кезінде Тарранга қайтадан бір күндік матчтардың капитаны болып тағайындалды. Алайда, Оңтүстік Африка барлық 5 матчта жеңіске жетіп, Шри-Ланканы тұңғыш рет таза жеңді. 2017 жылдың 9 ақпанында Тарранга Австралияға қарсы 3 Т20 матчына Шри-Ланканың Т20І капитаны болып тағайындалды, себебі Динеш Чандимал нашар ойын көрсеткені үшін құрамадан шығарылды. Тарранга сондай-ақ Шри-Ланканың Т20 матчтарындағы 8-ші капитаны болды. Үпұл Таранганың басшылығымен Шри-Ланка Австралияда Австралияға қарсы Т20 сериясын жеңіп алды, бұл Шри-Ланканың Австралиядағы Т20 сериясындағы үшінші тікелей жеңісі болды. 2017 жылдың 28 наурызында Шри-Ланка Бангладешпен матч өткізгенде Тарранга өзінің 200-ші бір күндік матчына қатысты. Ол бұл ойында 31-ші жартылай ғасырын соқты, бірақ қатты жаңбырдың салдарынан матч нәтижесіз аяқталды. 2017 жылғы ICC Чемпиондар лигасы алдында Мэтьюстің бағанасы жарақаттанғандықтан, Тарранга Оңтүстік Африкаға қарсы топтық кезеңдегі алғашқы матчта капитан болып тағайындалды. Алайда, Шри-Ланка бұл матчта 96 қақпамен жеңіліп қалды және Тарранга төрт сағаттық ойыннан кейін екі матчқа тоқтатылды, бұл Үндістан мен Пәкістанға қарсы келесі матчтарда оның қатысуына кедергі келтірді. Ол бірнеше рет капитан болып тағайындалғанымен, Мэтьюстің жарақаттарына байланысты бұл тағайындамалар уақытша болды. Алайда, Зимбабвеге қарсы ойындағы алғашқы жеңілістен кейін Мэтьюстің капитандық шешімдері көптеген сыншылар тарапынан сыналып, 2017 жылдың 11 шілдесінде ол барлық форматтардағы капитандықтан бас тартты. Осыдан кейін Тарранга Шри-Ланканың шектеулі форматтардағы тұрақты капитаны болып тағайындалды. 2017 жылдың 28 шілдесінде Тарранга Үндістанға қарсы өткен бірінші тестінің 4-ші күнінде Шри-Ланка құрамасын жетектеді, себебі Рангана Херат матч барысында жарақат алды. Алайда, Шри-Ланка бұл матчта 304 қақпамен жеңіліп қалды, бұл Шри-Ланканың тестілік матчтардағы ең үлкен жеңілісі болды. 2017 жылдың 24 тамызында Үндістанға қарсы екінші бір күндік матчта Тарранга баяу ойынға қатысқаны үшін айыппұл төледі және екі бір күндік матчтан шеттетілді. Бұл үш айдың ішінде оның баяу ойынға қатысқаны үшін алған екінші айыппұлы болды. 2017 жылдың 16 қазанында Тарранга Шри-Ланка құрамасынан бір күндік матчта өз шайқасын аяқтаған бірінші ойыншы және жалпы алғанда бірінші капитан болды. Үпұл Таранганың басшылығымен 2017 жылы Шри-Ланка Оңтүстік Африка, Үндістан және Пәкістаннан үш рет 5:0 есебімен жеңіліске ұшырады. 2019 жылғы Крикет әлем чемпионатының автоматты түрде қатысу құқығына қауіп тудырғаннан басқа, Тарранга баяу ойынға қатысқаны үшін екі рет тоқтатылды. 2017 жылдың 29 қарашасында Шри-Ланка Крикеті Тарранганы капитандықтан босатып, Тисара Перераны Үндістанға қарсы бір күндік және Т20І матчтарында Шри-Ланканың капитаны етіп тағайындады. Тарранганың басшылығымен Шри-Ланка 2017 жылы Оңтүстік Африка, Үндістан және Пәкістаннан үш рет 5:0 есебімен жеңіліске ұшырады. Оның жеңіс-жеңіліс көрсеткіші 4/15 құрайды. 2018 жылдың мамыр айында ол 2018-19 жылғы маусымға дайындық кезінде Шри-Ланка Крикетімен ұлттық келісімшарт алған 33 крикетшінің бірі болды.

Due to multiple injuries of usual captain Angelo Mathews, Tharanga was selected as Sri Lankan captain, to lead them in ODI tri series in Zimbabwe on 5 November 2016. On 14 November 2016, he led Sri Lankan team for the first time in an ODI against Zimbabwe, which was won comfortably by 8 wickets. At the end, Sri Lanka won the tri series by defeating the hosts Zimbabwe in the final by 6 wickets. Tharanga was also the 19th captain for Sri Lanka in ODIs. Tharanga was selected again as the ODI captain for the South Africa series, when Mathews was not available after he sustained an injury during the second T20I. However, South Africa outplayed in all 5 ODIs and whitewashed Sri Lanka for the first time. On 9 February 2017, Tharanga was named as the T20I captain for Sri Lanka during the 3 T20I tour for Australia, where stand in captain Dinesh Chandimal was ruled out from the tour due to poor performances. Tharanga was also the 8th captain for Sri Lanka in T20Is. Under Upul Tharanga's captaincy, Sri Lanka went on to win the T20I series against Australia in Australia, which means this was the record 3rd consecutive time Sri Lanka managed to win the T20I series against Australia in Australia. On 28 March 2017, he played in his 200th ODI match, when Sri Lanka played Bangladesh. In the match he scored his 31st fifty, but finally match ended in no result due to heavy rain. With the calf injury of Mathews prior to 2017 ICC Champions Trophy, Tharanga was named stand in captain for the first group match against South Africa. However, Sri Lanka lost the match by 96 runs and due to slow over rate, Tharanga was fined with two matches after four hour innings and disqualified for rest of the pool games against India and Pakistan. Though he was appointed several times as the captain, it was only temporary due to the injury concerns of captain Mathews. However, after the major loss to Zimbabwe in home soil for the first time, Mathews' captaincy was questioned by many critics. The result was, Mathews stepped down from the role in all formats on 11 July 2017. With that, Tharanga was named permanent captain of the limited over formats for Sri Lanka. Tharanga lead Sri Lanka on day 4 in the first test against India on 28 July 2017, where stand in captain Rangana Herath was injured while playing in the match. However, Sri Lanka lost the match by 304 runs, which is the biggest loss by Sri Lanka in term of runs in tests as well. In the second ODI against India on 24 August 2017, Tharanga was penalized for slow over rate, and suspended for two ODIs. This was his second time in three months that penalized due to slow over rate as well. On 16 October 2017, Tharanga became the first batsman for Sri Lanka, and the first captain overall, to carry his bat in an ODI. Under Upul Tharanga captaincy, Sri Lanka suffered three 5 0 whitewashes in the year 2017. Apart from suffering whitewashes at the hands of South Africa, India and Pakistan in 2017, that threatened automatic qualification for the 2019 Cricket World Cup, Tharanga also got into trouble twice due to slow over rates and was suspended. On 29 November 2017, Sri Lanka Cricket sacked Tharanga from captaincy and Thisara Perera was named as Sri Lanka's captain for the ODI and T20I matches against India. Under Tharanga's captaincy, Sri Lanka suffered three 5 0 ODI whitewashes in the year 2017 against South Africa, India and Pakistan. His win–loss ratio is 4/15. In May 2018, he was one of 33 cricketers to be awarded a national contract by Sri Lanka Cricket ahead of the 2018–19 season.

Допингтік құқық бұзушылық

2011 жылдың 29 наурызында Жаңа Зеландияға қарсы әлем чемпионатының жартылай финалынан кейін Таранга берген несеп үлгісінде Дүниежүзілік допингке қарсы агенттік тыйым салған екі глюкокортикостероид – преднизон және преднизолонның метаболиттері табылды. Таранга бастапқыда астмаға емдеу үшін дәрі ішкенін, бірақ оның тыйым салынған препарат екенін білмегенін мәлімдеді. Осы мәселе бойынша тәуелсіз допингке қарсы трибунал отырыс өткізілді, онда Таранга кінәсін мойындап, ұзақ жылдар бойы мазалаған иық жарақатының салдарынан туған ауыруды басу үшін белгілі бір шөптік құрал қолданғанын айтты.

Халықаралық ғасырлар

Ол үшінші тестілік матчында Боградағы Шахид Чанду стадионында алғашқы тестілік ғасырын соқты. Тарранга 2005 жылы Батыс Индияға қарсы бір күндік ойындағы дебютін жасады. Ол 2005 жылы Бангладешке қарсы Р. Премадаса стадионында өткен ойында 105 ұпай жинап, алғашқы бір күндік ғасырын соқты. Оның бір күндік ойындағы ең жоғары нәтижесі 2013 жылы Үндістанға қарсы болды, онда ол Сабина Парк стадионында (Кингстон, Ямайка) 174 ұпай жинады. Бұл Санат Жаясурияның 189 ұпайынан кейін шри-ланкалық ойыншының бір күндік ойындағы екінші ең жоғары нәтижесі болып табылады. 2017 жылдың 6 мамырына дейін Тарранга үш тестілік және 15 бір күндік ғасыр соқты.