Кіріспе

Нигериялық саясаткер (1960 жылы туған)

Питер Айоделе Файозе (15 қараша 1960 жылы туған) – Нигерия саясаткері, ол 2003 жылдан 2006 жылға дейін және 2014 жылдан 2018 жылға дейін Экити штатының губернаторы қызметін атқарған.

Ерте өмір

Файозе Ойо штатында өсті, Ойодағы Оливет баптистік орта мектебінде білім алды. 1985 жылы Ибадан политехникалық институтының Биология ғылымдары/Қолданбалы медицина/Биология мамандығы бойынша Жоғары ұлттық диплом (HND) бағдарламасына қабылданды және 1987 жылы бітірді. Ұлттық жастар қызметі бағдарламасын «Pepsi Nigeria Limited» компаниясында өтеген кезде медициналық және зертханалық жабдықтарды орнату, күтіп ұстау және жөндеумен айналысты. Ол Фейсетанға үйленген. 2001 жылғы саяси науқаны барысында ең қажетті медициналық көмек көрсету шараларын ұйымдастырды.

Саяси мансап

Файосе 2003 жылғы 29 мамырда губернаторлық сайлауда қолданыстағы губернатор Нии Адебайоны жеңгеннен кейін Экити штатының екінші губернаторы болды. 2006 жылғы 16 қазандағы импичмент салдарынан ол өкілеттік мерзімін толық аяқтауға мүмкіндік алмады. 2014 жылғы Экити штатының губернаторлық сайлауында Файосе тағы да ПДП-ның үміткері болды. Ол сайлауда жеңіске жетіп, Тәуелсіз ұлттық сайлау комиссиясы оны Экити штатының жаңа губернаторы деп, екінші рет губернатор ретінде жариялады. Ол кездегі губернатор, доктор Каёде Файеми жеңілісін мойындап, Файосе мырзаның сайлауда жеңіске жеткеніне алғашқылардың бірі болып құттықтады. Файосе 2014 жылғы 16 қазанда қызметке кірісті. Файосе – екі рет қатарынан қолданыстағы губернаторды жеңген жалғыз нигериялық. Файосе 2019 жылғы Нигерияның жалпы сайлауында президенттікке кандидат болу ниетін де ашық білдірді. Оның партиясы, Халықтық демократиялық партиясы (ПДП), оны 2019 жылы партияның президенттікке үміткер болудан бас тартуға шақырды. Кейіннен Файосе өз амбициясынан бас тартты.

Дауыстарды бұрмалау туралы айып

Нигерия армиясының 32-ші артиллериялық бригадасының офицері капитан Сагир Коли 2014 жылғы 20 маусымда, өз командирі генерал-майор Алию Момохты Экити штатының Адо-Экити қаласындағы Spotless қонақ үйіндегі кездесуге сүйемелдеген кезде, дауыс беруді бұрмалау жоспарын жасырын түрде жазды. 37 минуттық аудиожазбаға сайлаудың кейіннен «жеңімпазы» Экити штатының губернаторы Айоделе Файосе, Осун штатының сенаторы Ийола Омисоре, Ұлттық ассамблеяның мүшесі Абдул Карим, Полиция істері жөніндегі министр Алхажи Джелили Адесиян, Полиция істері жөніндегі бұрынғы министр және әскери-теңіз капитаны Калеб Олуболаде, Қорғаныс министрі сенатор Мусилиу Обаникоро және PDP Анамбра штатының жетекшісі, сенатқа өтпеген үміткер Крис Уба қатысты. Олар армия бригадир генерал Момохқа Экити штатындағы сайлау алаятын іске асыруға көмектескені үшін шен беру арқылы пара ұсынды. Файосе штатының губернаторы сайлауындағы дауыс бұрмалауды ашқаны үшін капитан Сагир Коли сайлау кезеңіндегі «бейтараптығы мен кәсіби мінез-құлқы» үшін әскерилер тарапынан мақтау алды.

EFCC-мен жұмыс

Экономикалық және қаржылық қылмыстар жөніндегі комиссия 2014 жылғы Экити штатының губернаторы сайлауы үшін Файозе ақшаны жылыстатуға пайдаланған деген күдікпен төрт Zenith Bank шотын қатыстырды. Сот ісі FHC/CS?871/2016 деп тіркелді, тақырыбы: “Нигерия Федерациясы мен Zenith Bank PLC есепшоттары 1003126654, 9013074033, 1010170969 және 1013835889”.

Сот судьясы Мохаммед Идрис 2016 жылдың 24 маусымында EFCC-ге Zenith Bank-тағы аталған есепшоттардағы барлық қаражатты тоқтатуға бұйрық берді. Екі есепшот губернатор Айо Файосеге, ал үшіншісі Адо-Экитидегі Spotless Hotel мейрамханасына тиесілі. Төртінші есепшотты Файосенің көмекшісі Абиодун Агбеле басқарған, ол қазір EFCC-нің күзетінде. EFCC бұл есепшоттарда Ұлттық қауіпсіздік кеңесшісінің кеңсесінен ұрланған шамамен 4,7 миллиард найра (20 миллион АҚШ доллары) қаражат бар екенін мәлімдеді, аталған ақшаның көп бөлігі сайлаудан кейін Файосе жеке пайдалануы үшін жасырын түрде сақталған. Айо Файосе бұрынғы Нигерия қорғаныс министрі Мусилиу Обаникороның айтуынша, 2,1 миллиард долларлық қару-жарақпен жасалған мәміледегі жемқорлыққа қатысқандардың бірі болды, осы мәміле кезінде Boko Haram бүліктерін тоқтатуға бөлінген қаражат заңсыз жолмен аударылып, ұрланған. Файосеге Адо-Экитиде 104,1 МГц жиілігінде Our People's FM радиостанциясы тиесілі деген күдік бар. 2019 жылы станция уақытша күшпен басып алынды, себебі жерді пайдалану ережелері бұзылған, бірақ саяси факторлар да ескерілген.