Кіріспе
Австралиялық итальян тегіндес азаматтар
1840 және 1850 жылдары экономикалық себептермен келген шаруалар шыққан итальяндық көшіп келушілер саны артты. Алайда, олар жерсіз, кедей ауылшаруашылық жұмысшыларынан емес, Австралияға жол ақысын төлеуге жеткілікті қаражаты бар ауылдық отбасылардан келді. Сонымен қатар, 1850 жылдардың соңында Солтүстік Италиядан Виктория алтын кен орындарына 2000-ға жуық австралиялық швейцариялық итальян көшіп келді. Австралияға келген итальяндықтардың саны тоғызыншы ғасыр бойына аз болды. Саяхат қымбат және күрделі болды, себебі 1890 жылдардың соңына дейін екі ел арасында тікелей кеме қатынасы болған жоқ. Суэц каналы ашылғанға дейін саяхаттың ұзақтығы екі айдан асты. Австралияға кетуге ниеттенген итальяндық көшіп келушілер Генуя мен Неаполь порттарына айына бір реттен артық келмейтін неміс кемелерін пайдалануға мәжбүр болды. Сондықтан АҚШ және Латын Америкасы сияқты басқа шетелдердегі бағыттар әлдеқайда тартымдырақ болды, бұл көші-қон үлгілерін жылдам қалыптастыруға және көптеген адамдарды тартуға мүмкіндік берді. Дегенмен, 1850 жылдардағы Виктория алтын асығысы мыңдаған итальяндықтар мен швейцариялық итальяндықтарды Австралияға тартты. Алтын асығысынан туындаған еңбек күшінің жетіспеушілігі Австралияны Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинслендте жерді пайдалану және егін шаруашылығын дамыту үшін Еуропадан жұмысшыларды іздеуге мәжбүр етті. Өкінішке орай, Виктория алтын кен орындарына қосылған итальяндықтардың саны белгісіз, ал 1871 жылға дейін итальяндықтар Австралияның санақ деректерінде ерекше орын алмады. 1881 жылы барлық штаттардағы итальяндық көшіп келушілер туралы санақтың алғашқы жылында Жаңа Оңтүстік Уэльсте 521 итальяндық (жалпы халықтың 0,066% құрайды), ал Викторияда 947 (0,10%) болды, олардың үштен бірі Мельбурнда, ал қалғаны алтын кен орындарында болды. Квинслендте 250 итальяндық, Оңтүстік Австралияда 141, Тасманияда 11 және Батыс Австралияда 10 адам болды. Австралиялық дереккөздерден алынған осындай сандар итальяндық дереккөздерден алынған ұқсас сандарға сәйкес келеді. Австралиядағы итальяндықтардың саны 2000-нан аз болса да, олардың саны көбейе берді, себебі олар ауыл шаруашылығын қарқынды игеруге қабілетті аймақтарда оңай қоныстану мүмкіндігіне тартылды. Осыған байланысты 1880 жылдардың басында Италияның күшті экономикалық дағдарысқа тап болғанын естен шығармау керек, бұл жүз мың итальяндықты жақсы өмірді шетелде іздеуге итермеледі. Сонымен қатар, 1870 және 1880 жылдары Италияға барған Рэндольф Бедфорд сияқты австралиялық саяхатшылар да Италиядан жұмысшыларды Австралияға көбірек қабылдаудың ыңғайлылығын мойындады. Бедфорд итальяндықтардың «сарғыш» ағылшын мигранттарына қарағанда Австралия климатына жақсы бейімделетінін айтты. Жұмыс орындары көптеген британдықтарды отарларға ауыл шаруашылығында жұмыс істеуге тартқандықтан, әрине, еңбекқор, «сақтық пен салауаттылыққа» үйренген итальяндық шаруалар Австралия топырағына өте жақсы иммигранттар болар еді. Көптеген итальяндық иммигранттар Жерортай теңізі стиліндегі шаруашылық әдістерін жақсы білген, олар Австралияның қатал ішкі аймақтарын өңдеуге солтүстік Еуропалық әдістерге қарағанда жақсырақ сай келді. 1880 жылдардың басынан бастап Италиядағы әлеуметтік-экономикалық жағдай және Австралияда фермер, білікті немесе жартылай білікті қолөнершілер және жұмысшылар ретінде қоныстанудың мол мүмкіндіктеріне байланысты Австралияға кеткен итальяндықтардың саны артты. 1881 жылы Сиднейге 200-ден астам шетелдік көшіп келді, олардың көпшілігі Солтүстік Италиядан келген итальяндықтар еді. Олар Маркиз де Рейдің Жаңа Ирландияда Nouvelle France колониясын құруға жасаған сәтсіз әрекетінен аман қалғандар еді, кейін ол Германияның Жаңа Гвинея протекторатының бөлігі болды. Олардың көпшілігі кейіннен Жаңа Италия деп аталған Солтүстік өзендер округінің Вудберн маңындағы шартты сатып алу фермасына қоныс аударды. 1880 жылдардың ортасына қарай, жалпы ауданы 400-ден астам жерді құрайтын 50-ге жуық шаруашылықтар иелiк еткен, ал Жаңа Италияның итальян халқы 250-ге жетті. Бұл туралы Линг былай деп хабарлады: «Жер өте кедей, ағаш көп, жергілікті қоныстанушылар оны басып өтті. Алайда итальяндықтар жұмысқа кірісіп, үлкен еңбекқорлық пен үнемділікпен жердің бір бөлігін тазартып, өнімді етуге қол жеткізді. Сонымен қатар, қоныстанушылар өздерінің жеке жерлерінде жұмыс істеп, қант өндірісімен, ағаш кесумен, шөп тұқымын жинаумен және басқа да түрлі жұмыстармен айналысты». 1883 жылы Ұлыбритания мен Италия арасында сауда шарты жасалды, бұл итальяндық азаматтарға еркін кіруге, саяхаттауға және тұруға, сондай-ақ мүлікті сатып алуға және кәсіптік қызметпен айналысуға мүмкіндік берді. Бұл келісім Австралияға көптеген итальяндықтардың келуіне әсер етті.
Жұмысшы қоғамда, 1890-1920 жылдар
1891 жылы Квинслендке Солтүстік Италиядан 300-ден астам шаруа келді, олар он тоғызыншы ғасырдың ортасынан бастап Солтүстік Квинслендке қант плантацияларына пайдаланылатын жұмыс күші ретінде әкелінген 60,000-нан астам канакаларды алмастыратын алғашқы топ болды. 1890 жылдардың басына дейін итальяндықтар Квинслендте жақсы танылмаған, бірақ өте шағын топ еді. Жаңа «Ақ Австралия» саясатының нәтижесінде канакалар елден шығарылды. Жұмыспен қамту кепілдік берілгенімен, жалақысы төмен және белгілі болды. Мәселенің шешуші факторы – қант өнеркәсібінің жағдайы: сергек жұмыс күші қажет болды, ал «салымды» итальяндық шаруалар осындай жұмысқа өте жақсы сай келді. Австралиялық жұмысшылар одағы итальяндықтар канакалардан төмен жалақыға жұмыс істейтінін және австралиялықтардан жұмыс алып тастайтынын мәлімдеді, соның салдарынан 8000-нан астам Квинсленд тұрғыны жобаны тоқтату туралы петицияға қол қойды. Дегенмен, итальяндықтардың саны көбейді және олар Италияда қалған достары мен туыстарын шақыра бастады. Олар бірте-бірте көптеген қант плантацияларын сатып алып, Айр және Иннисфейл қалаларының маңында Солтүстік Квинслендте дамыған итальяндық қауымдастарды құрды. Бірнеше жылдан кейін Батыс Австралияда да итальяндықтар тақырыбы талқыланды. 1890 жылдардың басында Батыс Австралиядағы алтын асығу және кен орындарындағы еңбек даулары Викториядан да, Италиядан да көптеген итальяндықтарды тартты. Олардың көпшілігі білікті емес болғандықтан, көбінесе шахта бетінде немесе жақын жердегі ағаштарды кесу, тиеу және тасымалдаумен айналысты. Пайк жағдайды былай сипаттады: Халық агитациясы негізінен жұмыссыздықтың өсуімен байланысты болды; тіпті итальяндықтар да бұл туралы үйлеріне жаза бастады. Алайда итальяндықтарды жұмысқа алу оңай болды, көбінесе басқа жұмысшыларға қарағанда, келісімшарттық еңбек жүйесіне байланысты. Олардың иілгіштігі мен ұстамдылығы және ыстық ауа райында жұмыс істеу қабілеті болды; нәтижесінде, оларды мердігерлер іздеді, олардың кейбіреулері де итальяндықтар еді. Тосканалық көшіп келушілердің уақытша көшіп кетуіне қатысты бұрын айтылғандай, итальяндықтар жақсы жұмыс істеді және көбісі қарапайым өмір салты арқылы жер сатып алу үшін Австралияның қонақжай қалалық аудандарында немесе итальяндық қауымдастықта тұрақты түрде сақтады. Олар «жаман жұмысқа лайықты адамдар» екені анық болды. 1890 жылдардың басы – Австралияның итальяндық көшіп келуге қатысты көзқарасының өзгеру нүктесі. Пайк былай деді: Еңбек қозғалысы итальяндық көшіп келуге барлық салаларда қарсы болды, әсіресе осы салаларда, өйткені ол еңбек нарығын кеңейтіп, бәсекелестікті арттырды, осылайша жұмыс берушілерге таңдау жасауға мүмкіндік берді және жұмыс істегісі келетін және жұмысқа мұқтаж адамдарға жұмыс үшін төлем жасауға және төмен жалақыны қабылдауға мүмкіндік берді. Квинслендтегі қант өндірісі және Батыс Австралиядағы тау-кен өндірісі – итальяндықтардың көпшілігі жұмыс істеген салалар – лейбористік қозғалыстың назарында болды. О'Коннор алғашқы итальяндық қоныстар туралы еңбегінде жазғандай, итальяндықтар британдықтармен Калгурли алтын кен орындарында жұмыс істеуге бәсекелесе бастағанда, Парламентке олар гректер мен венгрлермен бірге «АҚШ-та түсті нәсілдерден гөрі үлкен зиянкеске айналды» деп ескертілді. Басқаша айтқанда, 1890 жылдары Австралиялық лейбористік партия мен англо-кельт Австралиялық жұмысшы класы арасында итальяндық иммигранттарға қарсы, әсіресе жалақы деңгейін төмендеткен солтүстік және орталық итальяндық жұмысшыларға қарсы саяси және әлеуметтік одақ құрылды. Тіпті 1890-шы жылдар мен 1900-шы жылдардың басындағы Италия әдебиетінде саяхаттық есептер мен Австралияның сипаттамаларында осы шиеленістер туралы жазбалар бар. Италиялық географиялық қоғам (Societa' Geografica Italiana) Австралиядағы бірнеше итальяндық қоныстар туралы келесідей хабарлады: Nella maggior parte dei casi l'operaio (italiano) vive sotto la tenda, così chiunque non sia dedito all'ubriachezza (cosa troppo comune in questi paesi, ma non fra i nostri connazionali) può facilmente risparmiare la metà del suo salario. Біздің итальяндықтар, экономиялық жағынан, үнемдеуші кейде тіпті көбірек. (Италиялық жұмысшылар көбінесе шатырларда тұрады, сондықтан кім мас болмаса (бұл біздің елде, итальяндықтар арасында ғана) жалақысының жартысына дейін үнемдей алады. Біздің итальяндықтар өте үнемді, одан да көп жинап алады). Италиялық діни қызметкер және жазушы Джузеппе Капра 1909 жылы Австралияға жасаған сапары туралы көптеген бақылауларының арасында былай деп жазды: In questi ultimi cinquantacinque anni, in cui l'Italiano emigrò più numeroso in Australia, la sua condotta morale è superiore a quella delle altre nazionalità che qui sono rappresentate, l'inglese compreso. Amante del lavoro, del risparmio, intelligente, sobrio, è sempre ricercatissimo: l'unico contrasto che talvolta incontra è quello dell'operaio inglese, che, forte della sua origine, si fa preferire e guarda al suo concorrente con viso arcigno, temendo, senza alcun fondamento, che l'Italiano si presti a lavori per salari inferiori ai proprii. (Соңғы 55 жылда, итальяндықтар Австралияға көбірек көшкенде, олардың моральдық мінез-құлқы осындағы басқа ұлттардан, тіпті британдықтардан да жоғары болды. Еңбек пен үнемдеуді жақсы көретін, зиялы, қарапайым итальяндықтар әрқашан ізделіп отырады: олар кездесетін жалғыз қарсылық – бұл британдық жұмысшылар, олар өз шығу тегіне сенімді болғандықтан, өздерін артық көреді және бәсекелесіне ашулы түрмен қарайды, негізсіз қорқынышпен итальяндықтар өздерінен төмен жалақыға жұмыс істеуге дайын болуы мүмкін деп есептейді). Австралиялық жұмысшы класы мен жаңа келгендер арасындағы шиеленістер экономикалық дағдарыс және жұмыссыздық кезеңінде көшіп келу халықаралық капитализм тарапынан жұмысшы ұйымдарына қарсы «бөліп-билеу» құралы ретінде әрекет еткенін көрсетеді. Итальяндықтар қант өнеркәсібі мен тау-кен өндірісінен басқа да салаларда жұмыс істеді. Батыс Австралияда балық аулау ең танымал болды, содан кейін итальяндық шаруаларға тән қалалық қызметтер, атап айтқанда, базар шаруашылығы, мейрамханалар мен шарап дүкендерін ұстау және жеміс-көкөніс сату болды. Кресчиани еңбек еткенідей, итальяндық қоныстардың кішілігі мен түрі де итальяндық көшіп келушілердің ұйымдасқан еңбекпен кеңірек қатысуына кедерілді. «Көптеген итальяндықтар елді мекендерде, алтын кен орындарында, шахталарда шашырап кетті. Ауыл шаруашылығы жұмысшылары, жеміс жинаушылар, фермерлер, тамақ өсірушілер, қамыс кесушілер. Арақашықтық пен байланыс жоқтығы олардың ұйымдасуына кедерілді. Қалалардағылар, негізінен жеміс-көкөніс сатушылар, базар шаруашылары және жұмысшылар, саяси ұйымның пайдасы туралы түсінуге және қызығушылыққа ие болмағандықтан, саясатқа қатысудан және оны жақтаушылардан қашық болды. Сонымен қатар, көптеген көшіп келушілер маусымдық жұмысшылар болды, ешбір жерде ұзақ тұрмады, осылайша олардың әлеуметтік немесе саяси қызметке қатысуы қиын болды». 1900 жылдардың басына қарай Австралияда 5000-нан астам итальяндықтар түрлі мамандықтарда жұмыс істеді. 1911 жылғы халық санағына сәйкес, Италияда туған 6719 тұрғын болды. Олардың ішінде 5543-і ер адам, ал 2683-і натурализацияланды. Батыс Австралияда кем дегенде 2600 адам болды. Австралия Парламенті 1901 жылы ашылғаннан кейін қарастыруға тиіс болған маңызды мәселелердің бірі – көшіп келу саясаты болды. Кейіннен сол жылы Бас прокурор Альфред Дикин 1901 жылғы Көшіп келуді шектеу заңы мен оған байланысты Тынық мұхиты аралдарының еңбекшілері заңын енгізіп, қабылдады. Мақсаты – Австралияға кіруді бақылап, «Ақ Австралия» саясатын қамтамасыз ету және соңғысымен…
Қоғамның өсуі, 1921-1945
Италиялықтардың Австралияға көшіп келуі тек итальяндықтардың АҚШ-қа кіруіне қатаң шектеулер қойылғаннан кейін ғана айқын түрде өсті. 20-ғасырдың басынан бастап Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін АҚШ-қа екі миллионнан астам итальяндық көшіп келді, ал сол кезеңде Австралияға он екі мыңға жуық итальяндық келді. 1917 жылы, соғыс әлі жалғасып жатқан кезде, АҚШ-та иммиграциялық ағынды қысқарту үшін сауаттылық заңы қабылданды, ол соғысқа дейінгі жылдары жоғары көрсеткішке жеткен еді, ал Канада екі жылдан кейін ұқсас заң қабылдады. 1921 жылы АҚШ саясаты одан да қатаң болды, квота жүйесі орнатылып, бір жылда итальяндық иммигранттардың жалпы саны 41 мыңға дейін шектелді (1910 жылы АҚШ-та тұратын итальяндықтардың санының 3% деп есептелген). Сонымен қатар, 1924 жылы итальяндықтардың кіруіне қатысты сандар нөлге дейін қысқарды, өйткені олар 1890 жылы АҚШ-тағы итальяндық құрамдас бөліктің 2% құрауы керек еді. Осындай қатаң шектеулер соғыстан кейінгі Италиядан көшіп келгендердің бір бөлігін Австралияға бағыттады. Дегенмен, итальяндық көшіп келушілерді австралиялық қоғам қабылдауы 1900 жылдардың басында қалыптасқаннан кейін өзгермеді. Бұл көзқарас туралы Макдональд былай деп жазды: "Италиялық иммиграция 1902 жылы жаңа федералды үкімет меланезиялықтар мен азиялықтардың кіруін тоқтатқаннан кейін, британдық емес ең үлкен қозғалыс болды. Бұл итальяндықтарды Австралияның "растық тотем бағанасының" төменгі жағына, басқа оңтүстік еуропалықтар мен аборигендерден жоғары орналастырды. Келгендердің саны, отарлаушылардың Австралия халқының жалпы санындағы үлесі және итальяндық агломерацияланған қоныстардың көлемі халықаралық стандарттар бойынша маңызды емес еді. Алайда, 5 миль (8 км) радиуста елу итальяндық үй шаруашылығының құрылуы немесе жиырма итальяндықтың жұмыс істеуі австралиялықтардың назарында алаңдату тудырды. Итальяндықтардың "кеміректігі" жалпы алғанда нәсілшіл терминдермен, сондай-ақ олардың "бастапқы" өмір салты үшін британдық еңбекпен бәсекелесу қаупімен байланысты болды. Портердің Канадаға берген хабарында айтылғандай, бұл көзқарас ағылшын тілінде сөйлейтін басқа елдерде де болды. Солтүстік Квинслендтегі итальяндықтарды классикалық зерттеуінде Дуглас мұндай нәсілшіл көзқарастарға әсер ететін басқа да факторларды ұсынады және 1927 жылғы Достастық парламенттік пікірталастың қорытындысын хабарлайды: "Италиялықтардың бейнесін оңтүстік және әсіресе сицилиялықтардың стереотиптері азықтандырды. Оның дұрыстығына қарамастан, оны жаңа келгендердің аз бөлігіне ғана қолдануға болады, өйткені Италия үкіметінің бағалауы бойынша Австралияға көшіп келгендердің бестен екісі Венетодан, ал тағы екі бестен бірі Пьемонт, Ломбардия және Тоскана өңірлерінен шыққан. Олардың тек бестен бір бөлігі Сицилия мен Калабриядан келген". Италиялықтарға қатысты австралиялықтардың көзқарасы мейірімді болмаса да, 1920 жылдардың басынан бастап итальяндық көшіп келушілер Австралияға едәуір көптеп келе бастады. 1921 жылғы Австралия халық санағында елде тұратын 8 135 итальяндық тіркелген болса, 1922-1925 жылдары тағы 15 000 адам келді, ал 1926-1930 жылдары ұқсас сандағы итальяндықтар Австралияға жетті. Америка Құрама Штаттары қабылдаған кіру шектеулерімен бірге 1920 жылдардың басында итальяндық эмиграцияны ұлғайтатын тағы бір фактор - 1922 жылы Италияда фашизмнің көтерілуі болды. Бірте-бірте көшіп-қонушылар қатарына фашизмге қарсы саяси оппоненттердің кішігірім құрамдас бөлігі, негізінен, Солтүстік Италия аймақтарының шаруалары, Австралияны өздерінің бағыты ретінде таңдады. Оңтүстік Австралияға итальяндық көші-қон туралы зерттеуінде О'Коннор 1926 жылы Аделаидада Тоскананың Эльба аралындағы Каполивери ауылынан шыққан қауіпті анархист "суверсивтің" Жакомо Арженти туралы да хабарлайды. Бенито Муссолинидің 1920-ші жылдардың ортасындағы жоғары эмиграция туралы уайымдауы 1927 жылы фашистік үкіметтің шетелге барлық көші-қонды тоқтату туралы шешім қабылдауына түрткі болды, тек әйелдер мен жақын туыстарға (жасы жетпеген ұлдар, күйеуі жоқ қыздар, ата-аналар және отбасысы жоқ сіңлілер) рұхсат етілді. 1920 жылдардың басында итальяндықтар Австралияға кіру қиын емес екенін анықтады, өйткені виза талаптары жоқ еді. 1924 жылғы иммиграциялық заңға өзгерістер енгізу арқылы иммигранттарға, егер олар қожайынның жазбаша кепілдігімен, яғни "Atto di richiamo" ("Call notice") толтырылмаса, елге кіруге тыйым салынды. Бұл жағдайда кез келген көшіп келуші Австралияға тегін келуі мүмкін. Қамқоршысыз, талап етілген қону ақшасы 1924 жылға дейін он фунт, ал 1925 жылдан бастап қырық фунт болды. О'Коннор былай деді: "1928 жылы, келгендердің саны артқанда, Италия мен Австралия арасындағы "джентльмендік келісім" итальяндықтардың кіруін британдықтардың кіруінің 2% -ынан аспауына шектеді, бұл жылына ең көп 3000 итальяндыққа дейін жетеді". Итальяндық национализм Австралия ортасына қарсы әрекет ету және қорғану элементі ретінде танылды. 1930 жылдардың басына қарай, тіпті Австралиядағы итальяндық дипломатиялық қызмет, фашистік үкіметтің тікелей өрнегі ретінде, одан да белсенді болды және итальяндықтар арасында одан да көп фашистік жақтастар жасауға бағытталды. Көшіп келушілер Австралиядағы фашистік саяси ұйымдарының мүшелері болуға, фашистік жиналыстарға қатысуға және тіпті Италияға оралуға, эфиопияны басып алу науқанына (1936) және кейіннен Екінші дүниежүзілік соғыстың басталуына қатысуға келісуге шақырылды. Итальяндықтар 1920-ші және 1930-шы жылдар бойына Австралияға тұрақты түрде келіп келді, олардың Австралиядан кетуіне немесе онда қалуына әсер ететін ішкі және сыртқы факторларға қарамастан. Италиялық көшіп келушілердің кіру шарттары АҚШ сияқты танымал бағыттарда қатаңдады, ал итальяндық фашистік билік көшіп келушілердің кетуін күшейтті. Сонымен қатар, Австралияда итальяндықтарға қатысты көзқарас олардың қоныстануы мен жұмыс үлгілеріне жағымсыз болды. Бұған қоса, Австралия, АҚШ және көптеген батыс елдер 1929 жылғы экономикалық дағдарысқа ұшырады, ол келесі жылдары ауыр рецессияға әкелді. Австралия заңнамасы да осыған сәйкес өзгертілді. 1932 жылғы Иммиграциялық шектеулер заңына енгізілген түзетулер одан да қатаң болды және Австралияға "ақ нәсілді" адамдардың кіруін тиімдірек бақылауға бағытталды. Түзетулер бұрын тек күнкөріс кепілдігі бар иммигранттарға ғана қолданылған қону рұқсаты жүйесін барлық санаттағы иммигранттарға таратылды. Мақсаты жергілікті жұмыссыздыққа зиян келтіретін жергілікті еңбек нарығында бәсекелестікке жол бермеу болды. Сонымен қатар, диктант сынағын қолдану құқығы иммигранттың кіруі қаланбаған жағдайда бес жылға дейін сақталды. Экономикалық дағдарыс 1934 жылы қайтадан әлеуметтік шиеленісті күшейтті және нәсілдік жеккөруді қоздырды. Батыс Австралияның Калгоорли қаласында итальяндыққа тиесілі мейрамханада итальяндықтар туралы қорлау сөздер айтқан австралиялық барменмен төбелес болды. Осы оқиға Калгоорлиде тұратын итальяндықтарға қарсы көптеген австралиялық шахтерлердің наразылығын тудырды, нәтижесінде екі күнге созылған тәртіпсіздіктер болды. Ашулы шахтерлердің тобы Боулдер мен Калгоорлиде итальяндықтар мен басқа оңтүстік еуропалықтардың көптеген дүкендерін және жеке үйлерін қиратты және өртеді, жүздеген итальяндық көшіп келушілерді айналасындағы ауылдық жерге қашуға мәжбүр етті. Бұл фактілер БАҚ-та айыпталғанына қарамастан, тәртіпсіздіктер итальяндықтарға қатысты халық пікірін өзгерте алмады. 1930 жылдары австралиялық қоғам итальяндықтардың мәдени кемтарлығы туралы ұзақ мерзімді нәсілдік көзқарастарға байланысты және көшіп келушілердің өмір салтымен расталған пікірін сақтап қалды. Бұл туралы Бертола өз зерттеуінде айтқан...
"Italian immigration became the largest non British movement after the entry of Melanesians and Asians was stopped by the new federal government in 1902. This put Italians at the bottom of the Australian "racial totem pole", just above other Southern Europeans and Aborigines. The volume of arrivals, the proportion of settlers in the total population of Australia, and the size of Italian agglomerated settlements were trivial by international standards. Yet the establishment of fifty Italian households within a radius of 5 mile (8 km) or the employment of twenty Italians on a job were cause for alarm in Australian eyes, The "inferiority" of Italians was generally seen in racist terms as well as specifically in terms of their threatening to compete with labour of British stock because of their "primitive" way of life". This attitude was also present in other English speaking countries, as Porter reported for Canada. In his classical study of Italians in North Queensland, Douglass suggests other factors affecting such racist attitudes, and reports a summary of the Commonwealth Parliamentary debate of 1927: "The image of the Italian was nourished by the stereotype of the southerner, and particularly the Sicilian. Regardless of its veracity, it could be applied to only a minority of the new arrivals since, by Italian Government estimates, fully two fifths of its emigrants to Australia were from the Veneto and another two fifths were drawn from the Piedmont, Lombardy and Tuscany regions. Only one fifth were from Sicily and Calabria". Although the Australian attitude towards Italians was not friendly, since the early 1920s Italian migrants began to arrive in Australia in notable numbers. While the Australian Census of 1921 recorded 8,135 Italians residing in the country, during the years 1922–1925 another 15,000 arrived and, again, a similar number of Italians reached Australia during the period 1926–1930. Together with the entry restrictions adopted by the United States, another factor that increased Italian emigration in the early 1920s was the rise of Fascism in Italy in 1922. Gradually, the arrays of migrants became formed also by a minor component of political opponents to Fascism, generally peasants of the northern Italian regions, who chose Australia as their destination. In his study on Italian migration to South Australia, O'Connor even reports on the presence, in 1926, in Adelaide of a dangerous anarchist "subversive" from the village of Capoliveri, in the Tuscan Island of Elba, one Giacomo Argenti. The concern of Benito Mussolini about the high emigration figures of the mid 1920s pushed the Fascist government's decision in 1927 to stop all migration to overseas countries, with rarely permitted exceptions, apart from female and minor close relatives (under age sons, unmarried daughters of any age, parents and unmarried sisters without family in Italy) dependent on residents abroad. In the early 1920s Italians had found that it was not difficult to enter Australia, as there were no visa requirements. The Amending Immigration Act of 1924 prohibited the entry of migrants unless they had a written guarantee completed by a sponsor, an Atto di richiamo ('Call notice'). In this case, any migrant could come to Australia free of charge. Without a sponsor, the required landing money was ten pounds until 1924 and forty since 1925. O'Connor stated: "In 1928, as the number of arrivals increased, a 'gentleman's agreement' between Italy and Australia limited the entry of Italians to no more than 2% of British arrivals, amounting to a maximum of 3,000 Italians per year". Italian nationalism acted as an element of reaction and defence to the Australian environment. By the early 1930s, even Italian diplomatic activity in Australia—as a direct expression of the Fascist government—became more incisive and oriented to make more and more Fascist proselytes among Italians. Migrants were invited to become members of the fascist political organisations of Australia, to come to fascist meetings and eventually to return to Italy, to consent to serve in the Italian armed forces, both in view of the Italian war campaign of Ethiopia (1936) and, later, at the outbreak of World War II. Italians had arrived in Australia in consistent numbers all through the 1920s and 1930s, regardless of the internal and external factors affecting either their departure or their stay in Australia. Entry conditions of Italian migrants became stricter in countries of more popular destinations as the United States, and Italian Fascist authorities tightened the departure of migrants. At the same time, in Australia, the attitude towards Italians had been hostile to their settlements and work patterns. In addition, Australia, like the United States and most western countries, was hit by the economic Depression of 1929, which caused a serious recession during the following years. Even Australian legislation was changed consequently. Amendments to the Immigration Restriction Act in 1932 were more drastic and aimed at more effectively controlling the entry of "white aliens" into Australia. The amendment extended the landing permit system to all categories of immigrants, while before was applicable only to immigrants with a maintenance guarantee. The goal was to limit immigrants from competing in the local labour market to the detriment of the local unemployed. At the same time, the power to apply the dictation test was still available for up to five years to restrict the landing of an immigrant whose admission was not desired. The economic depression ignited another social tension which fanned into racial hatred again in 1934. In the gold mining city of Kalgoorlie, Western Australia, an Australian who had expressed defamatory remarks about Italians in an Italian owned hotel was knocked dead by the barman. This accident sparked the resentment of many Australian miners against Italians residing in Kalgoorlie, which culminated in two days of riots. A raging crowd of miners devastated and burnt many shops and private abodes of Italians and other Southern Europeans in Boulder and Kalgoorlie and pushed hundreds of Italian migrants to shelter in the surrounding countryside. Notwithstanding the condemnation of the fact on media, the riots did not modify the attitude of public opinion toward Italians in general. In the 1930s, the Australian community maintained a perception of cultural inferiority of Italians that owed much to longer term racial conceptions and which were confirmed by the lifestyle of the migrants. As observed by Bertola in his study of the riots, racism towards Italians lay in "their apparent willingness to be used in efforts to drive down wages and conditions, and their inability to transcend the boundaries that separated them from the host culture". This was the umpteenth episode that without doubt pushed the notable number of Italians now working and residing in Australia to sympathise with Fascism and devote to the narrow circle of the Italian associations and the close relations of the family. In the late 1930s, a Fascist traveller to Australia so describes the life and work of Italians in the Western Australian mines: È la dura quotidiana fatica del lavoro e la resistenza alle lotte degli Australiani che essi debbono sostenere per il prestigio di essere Italiani di Mussolini. [ ] Gli Italiani formarono quel fronte unico di resistenza che va considerato una delle più belle vittorie del fascismo in terra straniera. Altra cosa è fare gl'Italiani in Italia altra è all'estero, dove chi ti dà da mangiare dimentica che tu lavori per lui, e solo per questo crede di essere padrone delle tue braccia e del tuo spirito. (Italians have to sustain the daily hard work and the resistance to the claims of Australians, to bear the prestige to be Italians of Mussolini. [ ] Italians formed that strong front of resistance, which can be considered one of the best victories of fascism in foreign land. One thing is to form Italians in Italy and another is abroad, where those who feed you forget that you all work for them, and just for this reason they think to be the owners of your arms and spirits). Nevertheless, the Australia Census of 1933 claimed that 26,756 (against the 8,000 of 1921) were born in Italy. Since that year, Italy born residents in Australia began to represent the first non English speaking ethnic group of the country, replacing Germans and Chinese. Notwithstanding, a very high proportion of them (20,064) were male. Many Italian male migrants, who had in fact left Italy for Australia during the late 1920s and early 1930s, were joined by wives, working age sons, daughters, brothers and sisters in the late 1930s. This pattern can be interpreted as a "defence" from both the perceived hostile Australia environment and the political turmoil of pre war Italy. Until the outbreak of World War II, there was a considerable degree of segregation between Italians and Australians. As an additional reaction, a large proportion of Italians in Australia tended to defer naturalisation (which could be granted after a period of five years of residence) until they had finally established their homes in Australia. Consequently, it is not surprising that, with the outbreak of World War II, the Australian opinion of Italian migrants naturally hardened. The entry of Italy into the war was followed by the large scale internment of Italians, especially in Queensland, South Australia and Western Australia. The concern in Queensland was that Italians would somehow join forces with an invading Japanese force and constitute a fifth column. Between 1940 and 1945, most of those who had not been naturalised before the war's outbreak were considered "enemy aliens", and therefore either interned or subjected to close watch, with respect to personal movements and area of employment. There were many cases of Italian Australians who had taken out Australian citizenship also being interned. This was particularly the case in northern Queensland.
21 ғасыр
Соңғы жылдары Австралия Италиядан жаңа көші-қон толқынын бастан кешіруде, бұл соңғы жарты ғасырда көрілмеген деңгейде. Мыңдаған адам Италиядағы экономикалық қиындықтардан қашуда. Көші-қонның күрт өсуі нәтижесінде 2012-13 жылдары 20 000-нан астам италиялық уақытша визамен Австралияға келді, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі бұрынғы көші-қон шарына кезінде 1950-51 жылдары келген италиялықтардың санын асып түсті. 2022 жылғы федералды сайлауда Энтони Албанезе сайланды, ол Австралияның итальян тегіндегі тұңғыш премьер-министрі атанды. 2020 жылдың қаңтарынан бастап Дэвид Крисафулли Квинсленд штатының оппозициялық көшбасшысы (LNP) және Лия Финоккьяро Солтүстік территорияның оппозициялық көшбасшысы (CLP) болып табылады. Екеуі де итальяндық тегінен.
Демография
2021 жылғы халық санағында 1,108,364 адам итальяндық тегін атады (жеке немесе басқа тектің қатысуымен), бұл Австралия халқының 4,4% құрайды. 2006 жылғы халық санағы бойынша 162,107 адамның (81,4%) үйінде итальян тілінде сөйлейтіні анықталды.
Географиялық таралуы
Италиялықтар Австралияның барлық штаттарында, аумақтарында, қалалары мен аймақтарында кеңінен өкілдік табады. 2021 жылғы халық санағы бойынша, итальяндық тегін атаған адамдардың саны ең көп болған штаттар: Виктория (384,688), Жаңа Оңтүстік Уэльс (301,829), Квинсленд (152,571), Батыс Австралия (137,255) және Оңтүстік Австралия (103,914). Италияда туған Австралия тұрғындарының көп бөлігі қазір Мельбурн (73,799), Сидней (44,562), Аделаида (20,877) және Перт (18,815) қалаларында шоғырланған. Басқа топтардан өзгеше, Брисбенде тұратын итальяндықтардың саны салыстырмалы түрде аз, бірақ Солтүстік Квинслендте итальяндықтардың айқын таралуы байқалады, бұл туралы Хемпель өзінің осы штаттағы итальяндық иммигранттардың соғыстан кейінгі қоныстануы туралы зерттеуінде сипаттаған. Бұл жағдай итальяндықтардың Квинслендке қоныс аударудың бастапқы кезеңінде, 1910, 1920 және 1930 жылдары қант құмыры өнеркәсібінің және оның жедел табыс табу мүмкіндігінің шалқып жатқан ауылдық аймаққа "уақытша" көшіп келушілерді тартуының салдарынан туындады. Керісінше, Австралия қалаларында итальяндықтардың туған ауылы немесе аймағы итальяндықтардың жекелеген қоныстарының немесе көршілес топтарының қалыптасуында маңызды рөл атқарды. Халықтың "кіші тобының" аумақта таралуы маңызды, себебі ол тек сол топтың өмір салты туралы көп мәлімет беретін ғана емес, сонымен қатар осындай қауымға қызмет көрсетуді жоспарлауда да маңызды. Италиялық қауымдастықтың өте ерекше таралу үлгілері бар, ол оны жалпы халықтан ерекшелендіреді. Бернлидің австралиялық қалаларда итальяндықтардың сіңірілуі туралы зерттеуінде хабарланғандай, Мельбурнның дәстүрлі "кішкентай Италиясы" Карлтонның орталық аудандарындағы және Сиднейдегі оның баламасы Лейхардттағы итальяндық шоғырланулар Италияның географиялық жағынан өте шектеулі аймақтарынан келген бірнеше топтардан тұрды. Сицилияның Липари аралдарынан және Виченца провинциясының бірнеше қауымдарынан келгендер Лейхардттың негізгі итальяндық қауымдастық ядросын құрады, ал Рагуза провинциясы мен Виццини коммунасынан келген сицилиялықтар Мельбурнның жергілікті билігі Брансуикте үлкен контингент құрды, онда қазір 10 000-нан астам итальяндық тұрады. 1920 және 1930 жылдардағы итальяндықтардың алғашқы елеулі келуінен бастап, кішкентай масштабта, бірақ ұқсас үлгілер арқылы, итальяндықтардың басқа да ірі қауымдары Аделаидада, Пертте және Виктория, Жаңа Оңтүстік Уэльс және Квинслендтің шағын қалаларында құрылды. Көптеген бірінші буын итальяндық иммигранттар Австралияға жақын туысы немесе досы арқылы көшіп келді, бұл тізбекті көші-қонның бір түрі болды. Бұрын айтылғандай, Батыс Австралияға қатысты, итальяндықтар 1890 жылдардың басында Шығыс алтын кен орындарында алтынның табылуынан кейін едәуір көптеп келе бастады. 1911 жылғы Австралия халық санағында Батыс Австралияда 2000-нан астам итальяндық тұрғаны тіркелді. Одан екі жыл бұрын итальяндық жазушы Капра штатқа сапар шегіп, былай деп хабарлады: "Австралияға қазіргі итальяндық эмиграция шамалы, ол негізінен Батыс штатындағы кеншілер мен ағаш кесушілермен және Квинслендтегі қант құмырын кесушілермен шектеледі". Капра итальяндықтардың кәсіби таралуын егжей-тегжейлі сипаттайды. Барлық итальяндықтардың үштен екісі шахтада немесе шахтамен байланысты ағаш кесу өнеркәсібінде жұмыс істеді (тиісінше 400 және 800-ге жуық), Gwalia, Day Down, Coolgardie және Cue алтын аудандарында және Karrawong және Lakeside ормандарында. Қалған итальяндық жұмысшылар негізінен ауыл шаруашылығы (250) және балық аулау (150) салаларында жұмыс істеді. Батыс Австралиядағы итальяндықтардың жұмыс үлгісі 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басындағы тұрақты көші-қон ағынымен көп өзгерген жоқ. Осы екі онжылдықта Италиядан Австралияға көшіп келген итальяндықтар Италияның солтүстік және орталық таулы аймақтарынан келе берді, осылайша "уақытша" көші-қон үлгісін ұстанды, ол оларды кен өндіру және ағаш кесу сияқты жедел табыс табуға мүмкіндік беретін жұмыс іздеуге итермеледі. Мұндай үлгілердегі өзгерістер, сондай-ақ 1950 және 1960 жылдардағы Италияның жаппай көші-қон бағдарламасы бұрын зерттелді. Сондықтан Батыс Австралиядағы итальяндықтардың аймақтық шығу тегінің әртүрлі компоненті және кейіннен, 1950 жылдардың соңынан бастап, итальяндық көшіп келушілердің штаттың қалалық және ауылдық аймақтарында географиялық таралуы.
"L'attuale emigrazione italiana in Australia e' poca cosa, e consta quasi esclusivamente di operai per le miniere e pel taglio della legna nella parte occidentale, e di lavoratori della canna da zucchero nel Queensland". (Present Italian migration to Australia is negligible, almost exclusively limited to miners and woodcutters in the western state, and sugarcane cutters in Queensland). Capra details the professional distribution of Italians. Over two thirds all Italians were employed either in mines or in the mine related woodcutting industry (respectively about 400 and 800), both in the gold districts of Gwalia, Day Down, Coolgardie and Cue, and the forests of Karrawong and Lakeside. The remaining Italian workers were mainly involved in farming (250) and fishing (150). This work pattern of Italians in Western Australia did not change much with the more consistent migration flow of the late 1920s and early 1930s. During these two decades, Italian migrants to Australia continued to come from the north and central mountain areas of Italy, thus following a pattern of "temporary" migration that pushed them to look for jobs with potential quick remuneration, as mining and woodcutting could offer. Changes in such patterns, together with the Italian mass migration program of the 1950s and 1960s, have already been examined. Hence, the different component of regional origin of Italians in Western Australia and, subsequently, since the late 1950s, a more composite geographical distribution of Italian migrants in both urban and rural areas of the state.
Шығу тегі
1947 жылдан 1971 жылға дейінгі кезеңде Австралияда Италияда туған адамдардың саны 289 476-ға жетті. Көбінесе итальяндық көшіп келгендер Сицилия, Калабрия және Венето аймақтарынан келді және қалалық жерлерге қоныстанды.
Қайту миграциясы
Италиялық австралиялықтардың Италияға қайта оралу көрсеткіші төмен. 2001 жылдың желтоқсан айында Сыртқы істер министрлігі Италияда 30 000 австралиялық азамат тұрып жатқанын бағалады. Бұл, көбінесе, Австралия азаматтығын алған итальяндық эмигранттар мен олардың австралиялық-италиялық балалары болуы мүмкін.