Кіріспе

Нью-Йорктегі тарихи коммерциялық ғимарат, АҚШ.

Франклин Ұлттық Банкі – Нью-Йорк штатының Лонг-Айленд аймағындағы Франклин скверінде орналасқан банк. Бұл банк бір кезде АҚШ-тың 20-шы ең ірі банкі болған. 1974 жылдың 8 қазанында, Мишель Синдонаның қатысуымен, түсініксіз жағдайларда құлдырады. Мишель Синдона – танымал мафиялық банкир және Propaganda Due атты жасырын масондық ложасының мүшесі еді. Ол кезде бұл ел тарихындағы ең ірі банк банкроттығы болды.

Банктік тарих және жаңалықтар

Банк 1926 жылы Франклин сквері Ұлттық банкі ретінде құрылды және 1947 жылы Франклин Ұлттық банкі деп атын өзгертті. Оның алғашқы орны 1929 жылы Нассау округінің қала маңындағы Франклин скверінде салынған. Кейіннен 1955 жылға дейін кезең-кезеңмен кеңейтілді. Ол 1929 жылғы бір қабатты Колониалды жаңғыру стиліндегі бастапқы ғимараттан, 1939 жылғы кеңейтімнен, 1946/47 жылғы кеңейтімнен (оған екінші қабат, фронтон, жартылай қысқа шатыр, купол, артқы төрт қабатты қосымша және екі қабатты банк залы кірді) және 1955 жылғы төрт қабатты артқы кеңсе қосымшасы мен кассалық машина арқылы қызмет көрсету бөлімінен тұрады. Ғимарат 1960 жылға дейін банк штаб-пәтері болып қалды, содан кейін округ орталығы – Майнеола, Нью-Йорк қаласынан шамамен 4 миль қашықтықта жаңа штаб-пәтер салынды. Ғимарат 2015 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 1970 жылы Рот төрағалық лауазымынан босатылып, Мишель Синдонаның ықпалды болашағына орын беру үшін директорлар кеңесінен шеттетілді. Глисон төраға және бас атқарушы директор болып, 22% үлесіне ие болған Лоренс Тишты вице-президент ретінде шақырды.

Құлау

1972 жылы Мишель Синдона, мафиямен, масондық P2 ложасымен және Никсон әкімшілігімен тығыз байланыста болған банкир, Италиядағы қонақүйлерге ие Лоуз корпорациясының төрағасы Лоренс Тиштен Лонг-Айлендтегі Франклин Ұлттық Банкінің бақылау үлесін сатып алды. Кейін АҚШ Валюта бақылаушысы Тишті мүдделер қақтығысы себептерімен білікті емес директор деп жариялады, бұл Синдонаның Франклин банкін иеленуіне жол ашты. Синдона Тиш акциялар үшін төлегеннен көп төледі. Кейіннен Тишке өзінің акцияларын Синдонаға сату бойынша сенімгерлік міндеттерін бұзғаны үшін Федералды депозиттерді сақтандыру корпорациясы (FDIC) шағым түсірді. Тиш акцияларды Синдонаға көмектесу мақсатымен біртіндеп сатып алған. Акцияларды шұғыл сату қажеттілігі және Синдонаның мүмкіндік күтіп отыруы, Синдонаның акция сатып алуын құтқарушы алтын періште ретінде көрсетуге мүмкіндік берді. Гарольд Глисон Тишті директорлар кеңесіне тағайындап, мүдделер қақтығысының туындауына себепкер болды, бұл Тишке инвестициялық сападан гөрі басқа себептермен Синдонаға сатуға мүмкіндік берді. Ақша бақылауы, FDIC немесе Қағаз бағалы құжаттар және биржалар комиссиясы бұл мәселеге қызығушылық танытпады. Франклиннің бақылау үлесін сатып алғаннан кейін, Синдона Ватикан банкімен және Сицилиялық есірткі картелімен байланыста болуына көмектесу үшін ақшаны жылыстату операциясын жүргізді. Синдона банктің қаражат аудару, аккредитивтер беру және шетел валютасымен сауда жасау мүмкіндігін пайдаланып, АҚШ-та банктік империя құруға кірісті. Синдонаның Республикалық партиядағы және Никсон әкімшілігіндегі ықпалын пайдаланып, өзінің өткені вице-президент және банктегі ең ірі акционер болу қабілетіне кедері келтірмеуіне көз жеткізді. Алайда Синдона шетел валюта нарығында үлкен шығынға ұшырады және шығындарын жабу үшін банкке 30 миллион доллар көлемінде алаяқтық жасауға бел буды, бұл банктің жұмыс істеу үшін қажетті капиталдан төмендетті. 1974 жылдың ортасында басқару үлкен шығынға ұшырағанын хабарлады, ал салымшылар үлкен сомада ақша алуды бастады, нәтижесінде банк Федералды резервтік банктерден 1 миллиард доллардан астам қарыз алуға мәжбүр болды. 1974 жылдың 8 қазанында банк дұрыс басқару және алаяқтық, шетел валютасымен спекуляциялау және нашар несие саясаты салдарынан төлемсіз деп жарияланды. 1975 жылы банктың халықаралық бөлімінің бұрынғы атқарушы вице-президенті Питер Шэддик алаяқтық жасағаны үшін кінәсін мойындады. 1979 жылы Нью-Йорктегі Федералды округтік сотта өткен соттан кейін Глисон, банктың бұрынғы президенті және бас әкімшілік офицері Пол Люфтиг және бұрынғы аға вице-президент Дж. Майкл Картер қаржылық есептерді жалған жасағаны үшін сотталды. Италиялық заңгер және Синдонаның итальяндық қаржы империясын таратушысы Джорджио Амброзоли АҚШ Әділет министрлігіне Синдонаның банк құлдырауындағы рөлі үшін айыпталуына қажетті дәлелдерді ұсынды. Амброзоли 1979 жылдың шілде айында Синдона тапсырысымен мафиялық кісі қолынан қаза тапты. 1980 жылы "сырлы Мишель" АҚШ-та сотталды және 1984 жылы Италияға экстрадицияланды. 1986 жылдың наурыз айында ол өмір бойына сотталған кезде цианидтен уланып қайтыс болды. Кейбір деректер оның өлтірілгенін, ал басқалары оның өзін-өзі өлтіргенін көрсетеді. Оның өлтіруі Синдонаның Папа Иоанн Павел І-ді өлтіргені үшін кек алу мақсатымен жасалған болуы мүмкін. Басқалары түрмедегі қарттар өлімге бет қарай ойларымен сөйлейтініне қорқыныш білдірді. Франклиннің активтерін кейіннен Еуропалық Америка Банкі сатып алды, ол өзі кейіннен Citigroup компаниясымен сатып алынды.