Кіріспе

Гари Ли Дэвис (13 тамыз 1944 – 13 қазан 1997) – американдық сотталған кісі өлтіруші және зорлаушы. 1997 жылы АҚШ Колорадо штатында өлім жазасына кесілді. Колорадо штаты 1968 мен 2020 жылдар аралығында өлім жазасын жойған кезде, ол өлім жазасына кесілген жалғыз адам болды.

Ерте өмір

Дэвис 1944 жылғы 13 тамызда Канзас штатының Вичита қаласында дүниеге келген. Анасы тәрбиелегенімен, ол кейіннен өсіп келе жасында үлкен ағаларынан сексуалдық зорлық көргенін айтқан. Тоғызыншы сыныпты бітірмей, 1961 жылы АҚШ Теңіз корпусына қосылды; Тоня Энн Тэтемге үйленді, ажырасқанға дейін екі ұлдары болды. Дэвис 1974 жылы Леона Коутсқа үйленер алдында бірнеше жұмыс істеді; ол 30 жаста, ал ол 17 жаста еді. Олардың төрт баласы болды. Дэвис кісі өлтіргені үшін сотталғаннан кейін, бұрынғы жыртқыш сексуалдық мінез-құлқы бар екенін мойындады (бірде 15 әйелді зорлағанын айтқан), бірақ оның қылмыстық тізімінде 1970 және 1971 жылдары Канзастағы ірі ұрлық және қарақшылық, сондай-ақ 1979 жылы Колорадодағы қорқыту туралы айыптаулар ғана болды. 1982 жылы Дэвис Колорадода сексуалдық шабуыл жасады деген айыппен түрмеге қамалды; түрмеде отырғанда Ребекка Финчеммен хаттасып жүрді. Олар 1984 жылы, Дэвис әлі түрмеде болғанда үйленді. 1985 жылы бостандыққа шыққаннан кейін, ол Финчеммен бірге Колорадо штатының Байерс қаласына көшіп кетті.

Қылмыс, сот және айыптау

1986 жылдың 21 шілдесінде Дэвис пен Финчем 34 жастағы Вирджиния Мейді балаларының көз алдында ұрлап әкетті. Кейін оны далаға алып барып, Дэвис Мейді зорлап, содан кейін винтовкадан 14 рет атып өлтірді. Сотта Дэвис адвокаттарының кеңесіне қарамастан, қылмысын мойындады; ол қылмыс жасағаннан бір жыл өткен соң, 1987 жылдың 21 шілдесінде өлім жазасына кесілді. Қазылар алқасы үкім шығаруға үш сағат жұмсады. Жеке сот отырысында Финчем өмір бойына түрмеге қамалды. Дэвис өлім жазасына қатысты апелляцияларды кезекпен ұсынып, тоқтатты, олар 1990 жылы штаттық соттар, ал 1995 жылы федералдық соттар тарапынан қолдау тапты. Колорадо штатында өлім жазасын күтіп отырған кезеңде Дэвис отбасының бірнеше мүшесімен, соның ішінде бірінші екі әйелімен қайта байланысты және кейбір куәгерлердің сөзінше, соңғы жылдары терең рухани өзгеріске ұшырады. Сол кездегі Колорадо губернаторы Рой Ромер Дэвиске кешірім беруден бас тартты, оның мәлімдемесінің бір бөлігі мынадай болды: "Оның мінез-құлқы мен сыртқы келбетінің жақсарғандығы күмәнсіз. Бірақ, мұндағы өкініш пен жаңару оған кешірім беруге себеп болатын ерекше жағдайды құрайды деп менің ойымша".

Атқару

Дейвис өлім жазасын орындау алдындағы соңғы тамағы – мұзжұмсақ болды. Өлім жазасын орындауға жақын уақытта, Дэвис темекі де сұрады; алайда, Колорадо түрмелерінде темекі татуға тыйым салынғандықтан, оның өтініші қабылданбады. Өлім жазасына кесілгенге дейін ол соңғы сөздерін айтпады. Дэвис 1997 жылдың 13 қазанында сағат 20:33-де Колорадо штатының түрмесінде қайтыс болды. Оның өлімі Колорадо штатында соңғы үш онжылдықта орындалған алғашқы өлім жазасы болғандықтан, бұл оқиға кеңінен жарияланды; Дэвис өлім жазасына қарсы 200-ге жуық наразылық білдірушілер түрме алдында жиналды, сондай-ақ өлім жазасын қолдаушылардың да шағын тобы болды. Дэвис 1968 және 2020 жылдар аралығында Колорадо штатында өлім жазасы жойылғанға дейін өлім жазасын алған жалғыз адам болды. Оның өлім жазасын орындауы – 1976 жылы АҚШ-та өлім жазасы қайта енгізілгеннен бері 417-ші рет болды. Дэвистің әйелі Ребекка Финчем 2008 жылы Мэйді өлтіргені үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылып, түрмеде қайтыс болды.