Кіріспе
1981 жылғы Филиппин президенттік сайлауы және жалпыұлттық референдум 1981 жылдың 16 маусымында өтті. «Жаңа қоғам қозғалысы» (KBL) партиясынан президент Фердинанд Э. Маркос, «Ұлтшыл партиядан» зейнеткер генерал және Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері Алехо Сантосты үлкен артықшылықпен жеңді. Көптеген оппозициялық партиялар 1978 жылғы Уақытша Ұлттық Ассамблея (Batasang Pambansa) сайлауына наразылық ретінде сайлауды бойкоттады, оны алдау деп айыптады. Сонымен қатар, 1982 жылы ауылдық сайлауларын (barangay) өткізу мәселесі бойынша жалпыұлттық референдум өтті. Маркостың 80% дауыспен жеңісі Филиппин президенттік сайлауындағы ең үлкен көрсеткіш болып табылады, ол 1941 жылы Мануэль Л. Кесонның 64% жеңісін басып өтті. Маркос сайлаушылардың 88% дауысын алып, Филиппин президенттік сайлау тарихындағы ең жоғары көрсеткішті орнатты, сондай-ақ Кесонның 1941 жылғы 82% көрсеткішін де арттырды. Бұл сонымен қатар Филиппин тарихындағы бір жеңімпаз сайлауындағы ең көп дауыс жинаған сайлау болып табылады, 2022 жылға дейін Сара Дутерте 32 миллион дауыс жинағанға дейін; ал бірнеше жеңімпаз сайлауларында Мар Роксас 2004 жылы 19 миллион дауыспен жеңіске жетті. Бұл сондай-ақ ең көп кандидаттар қатысқан президенттік сайлау болды, барлығы 13 кандидат, бірақ ең аз дауыс жинаған тоғыз кандидаттың барлығы 0,13% дауысқа ие болды. Маркос 1987 жылы аяқталуға тиіс тағы алты жылдық мерзімге ие болар еді, бірақ 1986 жылғы кезектен тыс сайлау оның мерзімін қысқартты, нәтижесінде ол Халық күші революциясында құлатылды.
The 1981 Philippine presidential election and national referendum was held on June 16, 1981. President Ferdinand E. Marcos of the Kilusang Bagong Lipunan (KBL) defeated retired general and World War II veteran Alejo Santos of the Nacionalista Party in a landslide victory. Most opposition parties boycotted the election as a sign of protest over the 1978 election for the Interim Batasang Pambansa (National Assembly), which they condemned as fraudulent. At the same time, a national referendum was held on the question in holding elections for barangay elections in 1982. Marcos' 80% margin of victory is the most lopsided Philippine presidential election ever, beating out Manuel L. Quezon's landslide victory of 64% in 1941. Marcos getting 88% of the vote is also the largest in Philippine presidential election history, also beating Quezon's 1941 record of 82%. This is also the most votes received by a person in the Philippines for a single winner election until 2022 when Sara Duterte won 32 million votes; for multiple winner elections, it was beaten by Mar Roxas in 2004 with 19 million votes. This was also the presidential election with the most number of candidates, with 13, although nine candidates with the fewest votes collectively just got 0.13% of the vote. Marcos would have served another six year term ending in 1987, but it was cut short by the 1986 snap election that eventually resulted in his ouster in the People Power Revolution.
Әскери жағдайды жою
1981 жылдың 17 қаңтарында президент Маркос № 2045 жарлық арқылы әскери жағдайды тоқтату туралы жариялады; сөйлеген сөзінде ол "Жаңа Республиканы" іске қосты. Әскери жағдай аяқталғанмен, Маркос барлық президенттік жарлықтарды, заң шығару өкілеттіктерін және habeas corpus құқығын тоқтата тұрды. Әскери жағдайдың тоқтатылуы АҚШ президенті Рональд Рейганның сайлануымен байланысты болды деп болжанады, Маркос онымен жақын қарым-қатынас орнатуды қалаған және ол үш күннен кейін қызметке кіруі тиіс болды, сондай-ақ елге Папа Иоанн Павел II-нің келуі де себеп болды. Ақпан айында Уақытша Ұлттық Ассамблея (парламент) Франциядағыдай жартылай президенттік үлгідегі үкімет жүйесіне парламенттік жүйені өзгертетін конституциялық түзетуді қабылдады. Сайлаушылар сәуір айында өткізілген референдумда түзетуді мақұлдады. Содан кейін Маркос маусым айында президенттік сайлау өткізуге шақырды.
Салдары
Маркос 1981 жылғы 30 маусымда Куирино трибунасында, сол кездегі АҚШ вице-президенті Джордж Буш қатысуымен қызметке кірді. Осы кезде Буш Маркосқа есімді сөздерін айтты: "Біз сіздің демократиялық принциптерге және демократиялық процеске адалдығыңызды бағалаймыз". 1982 жылғы 17 мамырда барангай сайлаулары өтті. 1983 жылғы 21 тамызда сенатор Акино АҚШ-тан елге оралды, бірақ Манила халықаралық әуежайында қаныпешене өлтірілді. Бұдан кейін наразылық күшейді, және Маркос 1986 жылғы кезектен тыс сайлауды өткізуге мәжбүр болды, онда UNIDO және Partido Demokratiko Pilipino Lakas ng Bayan қатысып, Акиноның жесірі Коразон Акиноны өкілдік етті. Маркос Акиноны жеңгенін мәлімдеді, бірақ кең ауқымды алаяқтық туралы хабарларға қарамастан, 1986 жылғы 25 ақпанда қызметке кіріскеннен кейін бірнеше сағаттан соң биліктен алынды.