Кіріспе

Филиппин жазушысы (1746–1829)

Хосе де ла Круз (21 желтоқсан 1746 – 12 наурыз 1829), көбінесе Хусенг Сисиу деп танылады, Филиппиннің испан отарлау кезіндегі ең көрнекті тагалог жазушыларының бірі болды.

Өмірбаян

Де ла Круз 1746 жылдың 21 желтоқсанында Манила қаласының Тондо ауданында дүниеге келген. Кедей отбасыда өскендіктен, оқуға мүмкіндігі болмады. Бірақ, өз күшімен Катон мен Картилья (испан тіліндегі бастауыш оқулықтар), Доктрина Кристиана (Филиппинде жарық көрген алғашқы катехизис), философия, канондық құқық және теологияны үйренді. Бір күні үйінің жанындағы өзенде жуынып жатқанда, екі испан иезуиті келіп, одан дұрыс жол сұрады. Де ла Круз кітап оқуға құштар болғандықтан, олардың тілін түсініп, олармен сөйлесе алды. Испан ділмандары оның зиялы қабілеті мен әдептілігіне таңсып, жолына жалғаса алмады, керісінше оны жақсырақ тану үшін онымен әңгімелесіп отырды. Де ла Круз сол кезде сегіз жаста болған. Ол өлең жазу шеберлігімен белгілі болды, көптеген адамдар одан қафрия салуды үйретуін сұрады. Ол "Хусенг Сисиу" (сөзбе-сөз "Жозе Чик") деген лақап атқа ие болды, себебі ол махаббат өлеңдерін жазу үшін төлем ретінде тірі балапан (тагалог тілінде "сисиу") беруді талап ететін. Сонымен қатар, оның тағамдық талғамында ересекке жетпеген жас малдар, соның ішінде көкөністер мен қуырылған шошқа еті де болды.

Мұра

Менің туындыларымның өз санасы бар. Мен маған қымбат бағалы кітап емес, мазмұны мен мәні бар кітап қажет деп ойладым. — Жозе де ла Круз, білімін аяқтаған мақтаншыл сарапшыларға.

Де ла Круз әдебиет тарихында "Корридо" поэзия түрін/стилін қолданғаны үшін есімдері танымал үш ақынның бірі болды. Қалған екеуі – оның шәкірті Франсиско Балагтас және Ананияс Зорилья. Оның корридо стилінде жазған шығармаларының кейбіреулері: "Кларито", "Адела мен Флоранте", "Флоро мен Клауела", "Досе Парес де Франсия", "Родриго де Виллас" және әйгілі "Бернардо Карпионың тарихы". Ол сондай-ақ Филиппинде "Поэзия патшасы" ("Hari ng Mga Makata") атағымен құрметтелді.

Әдеби шығармалары

Ақсақалдардың айтуынша, де ла Круз өзінің жазбаларына өте ұқыпты болған және басқалар жақсы деп есептеген туындыларына ешқашан толық қанағаттанбаған. Сондықтан оның аз ғана шығармалары ғана белгілі болды. Оның кейбір туындылары Доминос Селиске тиесілі Тондо театрында көрсетілген.

Поэзия

"Singsing ng Pag ibig" (сонымен қатар "Ах! Сүйікті, сүйікті")
"Awa ng Pag ibig" (сонымен қатар "О! Қайырлы өмір")