Кіріспе

Қызметтен шығарылған Корольдік әуе күштерінің ұшақ эскадрильясы.

No. 90 Squadron RAF (кейде No. XC Squadron) – Корольдік әуе күштерінің эскадрильясы.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

90-шы эскадрилья 1917 жылдың 8 қазанында Шропширдегі Шоубериде Корольдік әуе корпусының истребитель эскадрильясы ретінде құрылды. 1917 жылдың 5 желтоқсанында Солтүстік Уэльстегі Шотвикке көшірілді. Ол Avro 504, Royal Aircraft Factory F. E.2b және бірнеше Sopwith Pups сияқты түрлі типтермен жабдықталған. Эскадрилья жаңа Sopwith Dolphin истребителімен жабдықталуы және 1918 жылдың көктемінде Францияда операциялық болуы жоспарланған, бірақ 1918 жылдың шілдесінде бірнеше Dolphin алғанмен, 3 тамызда 1918 жылы Глостерширдегі Броквортта операциялық болмай таратылды. 1918 жылдың 14 тамызында Лестерширдегі Бакминстерде "Avro 504K" ұшақтарымен жабдықталған "Үй қорғанысы" эскадрильясы ретінде қайта құрылды, оның миссиясы Мидлендс аймағын неміс әуе шабуылынан қорғау болды. Бірақ эскадрилья ешқандай әрекетке қатыспады және 1919 жылдың 13 маусымында таратылды. 1939 жылдың басында Blenheim Is ұшақтарын Blenheim Mark IV ұшақтарымен алмастырды, ал Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол оқу эскадрильясына айналды, Бомбалау командасының қалған бөлігі үшін Blenheim экипаждарын даярлады. 1940 жылдың 4 сәуірінде 35-ші эскадрильямен бірігіп, 17 OTU-дың бөлігіне айналды. 90-шы эскадрилья 1941 жылдың 8 шілдесінде өзінің алғашқы операциялық миссиясын орындады, сол кезде үш "Fortress" RAF Polebrook әуежайынан Вильгельмшавенге шабуыл жасау үшін жолға шықты (бірақ олардың екеуі ғана нысананы бомбалауға қол жеткізді). Эскадрилья әдетте күндізгі шабуылдарда шағын "Fortress" формацияларын ұшырып, 24 шілдеде Брест қаласындағы неміс "Gneisenau" линкорына жасалған ірі шабуылға қатысты. Үш "Fortress" 9144 м биіктіктен шабуыл жасауға тиіс болды, мақсаты неміс истребитерін 18 Handley Page Hampden ұшақтарынан төменгі биіктікте шабуылдан аулақ ұстау. Кейінірек 79 "Vickers Wellington" ұшақтарынан тұратын үлкен күш шабуылға түсуі керек еді, ал истребителер май құюға тиіс болды. Операция күтілгендей жұмыс істемеді, 90-шы эскадрильяның "Fortress" ұшақтары қарсылықсыз қалды, неміс қорғаушылары Hampden және Wellington ұшақтарына шоғырланды, тиісінше екеуін және онды атып түсірді. Шағын шабуылдар жалғасты, 8 қыркүйекте Осло портында төрт "Fortress" неміс "Admiral Scheer" крейсеріне шабуыл жасады, екеуі неміс истребитерінң шабуылынан жоғалды. 90-шы эскадрилья 1941 жылдың 25 қыркүйегінде Солтүстік Еуропа үстінен өзінің соңғы операциялық миссиясын орындады. 51 операциялық ұшудың 25-і ұшақтағы ақауларға байланысты тоқтатылды, 50 тонна бомба тасталды, оның ішінде мақсатты нысанаға шамамен 1 тонна ғана тиді. "Fortress I" RAF қолданған шағын формациялардағы өте биік биіктіктегі операцияларға қолайлы емес еді. Қараша айында Батыс Шөлдегі науқанды қолдау үшін төрт ұшақ Мысырға жіберілді, аман қалған екеуі желтоқсан айында 220-ші эскадрильяның жасағына айналды. 1942 жылдың ақпанында эскадрилья қалған "Fortress" ұшақтарын 220-ші эскадрильяға тапсырды, эскадрилья 1942 жылдың 14 ақпанында таратылғанға дейін бірнеше Blenheim ұшақтарын ұшырды. 1942 жылдың 7 қарашасында эскадрилья қайтадан түнгі бомбалау эскадрильясы ретінде қайта құрылды, 3 (Бомбалау) тобының құрамында, RAF Bottesford әуежайында. Оның алғашқы операциялық кәсібі 1943 жылдың 8 қаңтарында миналарды орнату болды. Келесі айларда эскадрильяға Stirling Mk. III (жақсартылған нұсқасы) енгізілді. Бөлімнің ресурстары Рур шайқасына жұмсалды және Берлинді қоса алғанда, неміс нысандарының көпшілігіне жіберілді. Эскадрилья сегіз ай ішінде едәуір шығынға ұшырады және адам мен машина резервтерін сақтау қиын болды. Stirling ұшақтары бастапқы Әуе министрлігінің талаптарында белгіленген шектеулерге байланысты конструкциялық кемшіліктерге ұшырады. Үлкен шығындарға байланысты олардың операциялары арнайы міндеттермен шектелді, мысалы: теңіз миналарын тастау, Макиске төмен деңгейдегі жабдықтау, шабуылдау мақсаттарына қысқа бомбалау рейдтері. Эскадрилья осы майданда белсенді болды. 1944 жылдың маусым айында эскадрилья Lancaster ұшақтарында операциялық болып жарияланды. Соңғы рейд 1945 жылдың 22 сәуірінде Бременге жасалды. Эскадрилья соғыс кезінде Бомбалау командасы үшін 4613 операциялық ұшуды жасады және 86 ұшақты жоғалтты. 90-шы эскадрильяның ұшқыштары туралы бірнеше кітап жазылған. Оның бірі Роберт Э. Ванноптың "Chocks Away" атты автобиографиясы. Тағы бір кітап Ванноптың артқы атқышы (Джеймс Сирил Маккаффри) биографиясы, ол "Dad's War: The Story of a Courageous Canadian Youth who flew with Bomber Command" деп аталды. Оны Маккаффридің ұлы Дэн Маккаффри жазған. Роберт Ванноп пен Джеймс Маккаффри бірге 22 операция жасады. Олар 1944 жылдың Рождество қарсаңында Тюдденхэмге келді және соғыс аяқталғанда да сол жерде болды. Үшінші кітап Рон Джеймстің "I Was One of the Brylcreem Boys" атты автобиографиясы.

Соғыстан кейінгі

Эскадрилья 1947 жылғы мамыр айына дейін Ланкастерді соғыстан кейінгі бомбалаушы ұшақ командасында пайдалануды жалғастырды. 1950 жылғы 1 қыркүйекте таратылғанға дейін Уайтоннан Мысырға және Родезияға тұрақты түрде жасақтарды жіберді. 1950 жылғы 4 қазанда RAF Мархамда соғыстан кейін қайта құрылған эскадрилья B-29 Superfortress ұшағымен жабдықталды, ол RAF қызметінде Boeing Washington B.1 деп белгілі болды. 1953 жылғы 8 қаңтарда эскадрильяның WF502 Washington ұшағы Денбигширдегі Лланармон-ин-Иал маңында түнгі уақытта жерге құлап, барлық 10 экипаж мүшесінен айырылды. 1953 жылдың қарашасында эскадрилья Канберрамен қайта жабдықтауға кірісті. Эскадрилья 1956 жылғы 1 мамырда таратылды. 1957 жылғы 1 қаңтарда эскадрилья RAF Honington-да V бомбалаушы эскадрильясы ретінде қайта құрылды, сол жылдың наурызынан бастап Vickers Valiant ұшақтарын алды. 1961 жылдың тамызында эскадрилья ұшу кезінде жанармай құю миссиясына көшуге кірісті, ал 1962 жылғы 1 сәуірде ол ресми түрде бомбалаушы рөлінен айырылып, арнайы жанармай құю бөліміне айналды. Металл шаршауынан туындаған Valiant паркінің құрылымдық проблемалары нәтижесінде RAF-тың Valiant паркі 1965 жылғы 26 қаңтарда толығымен тоқтатылды, ал эскадрилья 1965 жылғы 16 сәуірде соңғы рет таратылды.