Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Альберт Уилсон (3 қараша 1914 – 5 желтоқсан 2009) – Лос-Анджелестен шыққан американдық бизнесмен және дипломат. 1984 жылдан 1986 жылға дейін ол Ватиканға АҚШ-тың алғашқы елшісі болды.
American businessman and diplomat
William Albert Wilson (November 3, 1914 – December 5, 2009) was an American diplomat and businessman from Los Angeles. From 1984 to 1986, he served as the first U. S. Ambassador to the Holy See.
Ерте өмір және білім
Уилсонның әкесі мұнай құралдары бизнесінде инженер болған, ал анасы канадалық азаматша болған. Уилсон Стэнфорд университетінде оқып, 1936 жылы механикалық инженерлік мамандығы бойынша ғылым бакалавры, ал 1937 жылы ғылым магистрі дәрежесін алды. Стэнфордта оқып жүргенде ол әйелімен, Pennzoil компаниясының негізін қалаушы Лютер Джонсонның қызы Элизабет "Бетти" Джонсонмен танысты. Олар 1938 жылы үйленді, ол оның дініне, католик дініне ауысты. Олардың екі қызы дүниеге келді. Ол 1996 жылы қайтыс болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уилсон Армияның қару-жарақ корпусында капитан болып қызмет етті. Кейіннен ол отбасының Web Wilson Oil Tools компаниясында жұмыс істеді және компания 1960 жылы сатылғанға дейін оның президенті болды. Содан кейін Уилсон жылжымайтын мүлік саласында кәсіпкер, мал өсіруші және инвестор ретінде сәтті мансап жасады.
Wilson's father was an engineer in the oil tool business and his mother a Canadian. Wilson attended college at Stanford University, where he earned a Bachelor of Science degree in mechanical engineering in 1936 and a Master of Science degree in mechanical engineering in 1937. While attending Stanford, he met his wife, Elizabeth "Betty" Johnson, the daughter of Pennzoil co founder Luther Johnson. They married in 1938 and he converted to her religion, Catholicism. Together, they went on to have two daughters. She later died in 1996. During World War II, Wilson served as a captain in the Army Ordnance Corps. He later was employed by his family's business, Web Wilson Oil Tools, and went on to become its president, until the company's sale in 1960. After that, Wilson had a successful career as a real estate developer, cattle rancher, and investor.
Саяси мансап
Президент Рональд Рейганның жақын досы Уилсон 1981 жылғы 11 ақпанда АҚШ-тың Ватиканмен толық дипломатиялық қарым-қатынасы орнатылмаған кезде Президенттің Киелі Тақтың жанындағы жеке өкілі болып тағайындалды. Ол кезде АҚШ-тың Ватиканмен қарым-қатынас орнатуына кедергі келтірген 1867 жылғы антикатолик заңы әлі де күшінде болды. 1984 жылы бұл заң жойылды. Осыдан кейін Рейган 10 қаңтарда Уилсонды АҚШ-тың Киелі Тақтың алғашқы елшісі етіп тағайындады. Елші ретінде ол, қудалаудан қашу үшін Швейцарияға кеткен тауар саудагері Марк Ричпен байланыс жасағаннан кейін, скандалға қатысты. Ричке рэкет, алаяқтық және салықтан жалтарғандық айыптары тағылған болатын. Сондай-ақ ол қаржылық дағдарыс кезінде Ватикан банкінің басшысы болған Архиепископ Пол Марсинкуспен байланыста болды. 1986 жылғы қаңтарда Уилсон Ливияға Муаммар Каддафимен рұқсатсыз, құпия кездесу өткізу үшін барды. Бұл Вена мен Римде болған теракт салдарынан 20 адамның қаза тапқаны хабарланғаннан кейін бірнеше күн өткен соң болды. АҚШ ресми тұлғалары Ливияны осы теракттарға жауапты деп санды және халықаралық қауымдастықты Каддафиді оқшаулауға шақырды. АҚШ Мемлекеттік хатшысы Джордж Шульц Уилсонның әрекеттерін "ұятты жағдай" деп сипаттады. Осыдан кейін Уилсон өзінің отставкаға кетуін ұсынды, ал Сыртқы істер министрлігі оның жеке өміріне оралу үшін отставкаға кеткенін мәлімдеді. Олар оның отставкасы Каддафимен өткен кездесумен байланысты ма, жоқ па, туралы мәлімдемейтін болды.
A close friend of President Ronald Reagan, Wilson was appointed on 11 February 1981 as the personal representative of the President to the Holy See, when the United States still did not have full diplomatic relations with the Vatican. At the time, a 1867 U. S. Anti Catholic law which had prevented the U. S. from establishing relations with the Vatican, was still in effect. In 1984, the law was repealed. Following this, Reagan nominated Wilson as the first United States Ambassador to the Holy See on January 10. As Ambassador, he became involved with a scandal after being reprimanded, following his contact with Marc Rich, a commodities trader who had fled to Switzerland to avoid prosecution for racketeering, fraud, and tax evasion. He also had relations with Archbishop Paul Marcinkus, head of the Vatican Bank during the midst of a financial scandal. In January 1986, Wilson flew to Libya for an unauthorized secret meeting with Moammar Kadafi, just several days after terror attacks in Vienna and Rome had reportedly killed 20 people. U. S. officials believed Libya was responsible for the attacks and had urged the international community to isolate Kadafi. U. S. Secretary of State George Shultz called Wilson's actions an “embarrassment.” Following this, Wilson submitted his resignation, with the state department stating that he resigned to return to private life. They refused to say whether his resignation was tied to the Kadafi meeting.
Өлім
Уилсон 2009 жылдың 5 желтоқсанында 95 жасында қатерлі ісіктен өз үйінде қайтыс болды. Оның қызы Марсия Уилсон Хоббс айтуынша, ол шамамен таңғы сағат 1-де дүние салды. Оның екі қызы, алты немересі және он бір шөбересі қалды. Нэнси Рейган осы оқиғаға байланысты мәлімдеме жасап, былай деді: "Билл Уилсонның қазасына қатты қайғырып отырмын. Ол көп жылдар бойы маған жақын дос және күйеуіме сенімді кеңесші болды".
Wilson died of cancer in his home on 5 December 2009, aged 95. According to his daughter, Marcia Wilson Hobbs, he passed at approximately 1 am. He was survived by his two daughters, six grandchildren, and eleven great grandchildren. Nancy Reagan issued a statement in response, saying "I am deeply saddened at the death of Bill Wilson. He was a dear friend for many years and a close advisor to my husband."