Кіріспе
Американдық қылмыстық кәсіпкер, заңгер және саясаткер Джон Патрик Луни (1865–1942) – 20 ғасырдың басында Иллинойс штатының Рок-Айленд қаласындағы американдық саяси манипулятор және ирланд мафиясының басшысы. Өкімет билігінің шарықталу кезеңінде Луни Рок-Айлендтегі заңсыз құмар ойындарының, жезөкшеліктің, контрабанданың және рэкеттің көп бөлігін бақылап отырды. Ол өзінің "Рок-Айленд Ньюс" таблоидтық газеті арқылы қарсыластарын шантажға алып, қорқыта білді. 1922 жылы бандалық соғыстан кейін Луниге кісі өлтіру айыбы тағылып, оның империясы құлатылды. Ол қашқан, бірақ екі жылдан кейін ұсталды. 1925 жылы ол кісі өлтіру және көптеген басқа да қылмыстар үшін сотталды. Ол сегіз жарым жыл ғана түрмеде отырды. Луни – Сэм Мендестің "Жол тозаққа" фильмінде Пол Ньюман сомдаған Джон Руни кейіпкерінің прототипі. Сонымен қатар, Лунидің отбасылық үйі Рок-Айлендтегі Хайленд Парк тарихи ауданында бүгінге дейін сақталған.
John Patrick Looney (1865–1942) was an American political fixer and Irish mob boss based in Rock Island, Illinois during the early 20th century. At the height of his power, Looney controlled most of the illegal gambling, prostitution, bootlegging, and racketeering in Rock Island. Through his tabloid newspaper Rock Island News, he was able to blackmail and intimidate his opponents. Looney's empire came to an end when he was eventually indicted for murder after a gang war in 1922. He went on the run but was captured two years later. In 1925, he was convicted of murder and numerous other crimes. He served only eight and a half years. Looney is the inspiration for the character of John Rooney, who was played by actor Paul Newman in the Sam Mendes film Road to Perdition. Furthermore, Looney's family house still survives in the Highland Park Historic District in Rock Island.
Өмірбаян
Джон Луни, ирланд иммигранттарының ұлы, Иллинойс штатының Оттава қаласында дүниеге келген. Ол құқық білімін алып, 1889 жылы Иллинойс штатының адвокатурасына қабылданды. Ол серіктесі Фрэнк Х. Келлимен бірге қызмет етті; 1897 жылы ол заңмен алғаш рет бетпе-бет келді, ол және Келли нашар сапалы материалдарды пайдалану арқылы қаланы алдау үшін сөз байласуы үшін айыпталды. Апелляциялық сот шешімімен олардың үкімі жойылды. Оған жауап ретінде Луни «Рок-Айленд Ньюс» газетін құрды, оны Рок-Айлендтің белгілі азаматтарын шантажға алу үшін пайдаланды. Ғимаратты сатып алғаннан кейін Джон ағалары Уильямды (Билл) және Джеремияны (Джерри) Оттавадан Рок-Айлендке газетті басқаруға көмектесу үшін әкелді. 20 ғасырдың басында Луни «Рок-Айленд Аргус» газетіне шабуыл жасайтын және Рок-Айлендтің ең белгілі тұрғындарының құпияларын ашумен қорқытатын көптеген мақалалар жариялады. Алайда, Луни газеттің бақылауын өз қолынан шығаруды жоспарламады. Луни газетті сатқаннан кейін Уилмертон газетті жапты, бұл Луниді ашуландырды. Кейін сол түні Лунидің меншігіндегі газет ғимаратындағы баспаханада бомба жарылды. Луниге жанынан оқ тиді, бірақ ол ауыр жарақат алмады. Уилмертон тұтқындалды, бірақ оған қылмыстық іс қозғалған жоқ. Осы оқ атысы болған «Бел Эйр» үйін Рок-Айлендтегі Ривер-Хайтс жолында 30-шы көшенің батысынан көруге болады. Луниге де бірнеше рет өліміне әрекет жасалды, бірақ барлығы сәтсіз аяқталды.
Қылмыс
Луни матчтарды түзету, жезөкшелік, заңсыз құмар ойындар және зорлықпен ақша алумен байланысты болған. Құмар ойындары мен жезөкшелік Рок-Айленд Ньюс газеті орналасқан ғимараттың жертөлесінде жүргізілген. Ол сондай-ақ зорлықпен ақша алу және шантаж жасауда айыпталған. Ол өз жезөкшелерінің біреуін ер адамға жақындатып, оны құшақтауға бұйыратын, ал ол құшақтағанда суретке түсіретін. Луни ақша төленбесе, фотосуретті Рок-Айленд Ньюс газетінде жариялаймын деп қорқытатын.
Көтерілістер
1912 жылдың наурыз айында Лунидің лейтенанттарының бірі Энтони Биллбург ақша талап ету үшін тұтқындалды. Көрсетілгендерге сәйкес, Луни Рок-Айленд қаласының мэрі Гарри М. Шрайверден Биллбургті қудаламауды өтінді. Шрайвер бас тартқаннан кейін, Луни газетінің бірінші бетіне оның Пеорияда махаббат ісі болды деп айыптап мақала жариялады. Жауап ретінде Шрайвер Луниді тұтқындатып, 22 наурызда «Рок-Айленд Ньюс» газетін жапты. Төрт күннен кейін, базар алаңында Лунидің байланысты адамдары қоздырып, дүрліктірген үлкен көрермен жиналды. Олар полиция бөліміне шабуыл жасады. Полицияның наразылықты басу әрекеттері екі адамның қаза табуына әкелді. Осы көтеріліс губернатор Чарльз Дениенді Рок-Айленд қаласында әскери жағдай жариялауға және Ұлттық гвардияны қалаға шақыруға мәжбүр етті. Түн бойы ұсақ-түйек бұзылыстар болды, олар Ұлттық гвардия әскерлері пайда болған сайын тоқтатылды. Көтерілістен кейін проституция орындарына шабуылдар жасалды. Барлық қоғамдық жиналыстарға тыйым салынды, барлық ішімдік сататын орындар жабылды. Содан кейін Луни Рок-Айлендтен Нью-Мексикодағы ранчоға кетіп, 1921 жылға дейін сонда қалды.
Үйге оралу
1921 жылы Луни Рок-Айлендке оралып, газетін қайта бақылауға алды. Ал енді құрғақ заң қолданысқа енген соң, ол шамамен 150 құмар ойын орындары мен жыныс сату үйлеріне бақылайтын. Луни жемқор полицейлер мен саясаткерлермен бірігіп, жергілікті кәсіпкерлерден қорғау үшін ақша талап ететін.
Төмендеу
1922 жылы фримасондық үңгірдің ұлттық конгресі алдында Лунидің қарақшылары заң бұзушыларға «қорғау» қызметін көрсетті, яғни олардан ақы алып, қорғады. Конгресс кезінде жасалған шабуылдарды қадағалап отырған тыйым салу агенттері Уильям Гейбелмен кездесті, ол оларға Джон Луни қол қойған жойылған чектерді ұсынды. Гейбел 1922 жылдың 31 шілдесінде өлтірілді, бұл 12 адамның қаза болуына әкелген бандиттік соғысқа себеп болды. Осы оқиғаға байланысты «Рок-Айленд Аргус» газеті қоғамды бандиттердің Рок-Айлендті бақылауына жол бергені үшін айыптады. Ал Лунидің газеті Гейбелдің өліміне «Аргустың» қатысы бар екенін жариялаған мақалалар шығарды. Бандиттік соғыс 1922 жылдың 6 қазанында аяқталды, сол күні Луни мен оның ұлы Коннор Маркет-сквердегі көлікте отырғанда, екі көлік олардың артына тоқталып, атыс ашты. Джон Луни жақын жердегі «Шерман» қонақ үйіне қашып, оқ жауап берді. Коннор Луни көлік ішінде қаза тапты. 1922 жылдың 26 қазанында Лунидің бақылауындағы барлық айнымалы спирт зауыттары, жасырын барлар мен бордельдер жабылды, ал оның үйі қару-жарақ іздеу үшін тексерілді. Шрайвер мен бұрынғы полиция бастығы тұтқындалды және кейіннен парақорлықпен байланысты қылмыс жасағаны үшін сотталды. Луниге Уильям Гейбелді өлтіргені және бірнеше штатты қамтыған ұрлық желісін басқарғаны үшін айып тағылды, бірақ ол Иллинойс штатының Оттава қаласына, содан кейін Нью-Мексикоға қашып кетті. Луни 1924 жылдың қараша айында Нью-Мексикода ұсталды. 1925 жылы ол «Рок-Айлендте құмар ойындарды, жезөкшелікті және заңсыз спирт саудасын қорғау үшін жасалған қастандық» қылмысы үшін сотталды. Кейіннен Луни Вильям Гейбелді өлтіргені үшін тағы айыпталды және Гейлсбургте сотталды. Ол 14 жылға сотталып, 8 жарым жыл түрмеде отырды. Луни 1942 жылы Техас штатының Эль-Пасо қаласындағы туберкулез санаториясында қайтыс болды.
Шығармалық бейнелер
Джон Луни Макс Аллан Коллинздің "Жолдан адасуға" графикалық романындағы маңызды кейіпкер Джон Рунидің прототипі болды. Бұл кейіпкерді Сэм Мендестің 2002 жылғы фильмде Пол Ньюман сомдады. Фильмде, адал лейтенант Дэн Дрост арасындағы қақтығыс Майкл Салливан мен Джон Руни арасындағы қақтығыстың негізіне алынған.