19 ғасырдағы американдық қылмыскер Ли Шелтон және "Stagolee" әнінің тарихы

Кіріспе

19 ғасырдағы американдық кісі өлтіруші

Ли Шелтон (16 наурыз 1865 – 11 наурыз 1912), "Стаголи", "Стаггер Ли", "Стак О Ли" және басқа да түрленулермен танымал болған, 1895 жылғы 25 желтоқсанда Билли Лайонсты өлтіргеннен кейін халық ауыз әдебиетінің кейіпкеріне айналған американдық қылмыскер. Шелтонның Стетсон бас киімі ұрланғандықтан болған өлтіру, ертедегі фольклор және блюз музыканттарының санасында оны қаһарлылық пен стильдің символы етіп, "Стаггер Ли" атты танымал халық әніне шабыттандырды. Осы оқиға 19 ғасырдың соңынан бері тараған әннің көптеген нұсқаларында сақталған.

Өмірбаян

Тарихи Ли Шелтон 1865 жылы Техаста туған афроамерикалық ер адам. Кейін ол Миссури штатының Сент-Луис қаласында ат шағырғышы болып жұмыс істеді, онда ол пәлеші және құмар ойыншы ретінде танымал болды, сондай-ақ күмәнді беделге ие саяси және әлеуметтік клуб – "Төрт жүз клубында" капитан қызметін атқарды. Сот ісіндегі мәліметтерде сақталғандай, Шелтон алдымен Лионның Дерби бас киімін қиратқан, сосын Лион Шелтонның бас киімін тартып алып, өтемақы талап еткен; Шелтон дереу тапаншасын шығарып, осымен Лионның басына соққан. Лион Шелтонға шабуыл жасағанда, Шелтон оқ атқан. Лион алған жарақатынан көз жұмған. Шелтон 1897 жылы жасаған қылмысы үшін сотталып, 25 жылға түрмеге кесілген. 1909 жылы ол мерзімінен бұрын босатылған.

Шелтон Миссури штатының Хиллсдейл қаласындағы тарихи Гринвуд зиратында жерленген. Killer Blues Headstone Project жобасы оның белгісіз қабіріне ескерткіш орнату үшін қаражат жинады, және 2013 жылдың 14 сәуірінде бұл ескерткіш ресми салтанатпен ашылды.

Ән мен дәстүр

Оқиғадан кейін көп ұзамай кісі өлтіру "Стаголи", "Стаггер Ли" және басқа да түрлерімен белгілі болған халық әндерінің тақырыбына айналды. Бұл туралы алғашқы мәлімет – 1897 жылы "Канзас-Сити Левенворт Геральд" газетінде "Профессор Чарли Ли, пианиноны күлдіретін шебер" орындаған "Лиді үйіп қою" туралы айтылған. 1910 жылға қарай бұл ән Төменгі Миссисипи өзені бойындағы афроамерикалық қауымдастықтарда кеңінен танымал болды. Сол жылы музыкатанушы Джон Ломакс әннің ішінара нотасын алды, ал 1911 жылы социолог және тарихшы Говард У. Одум "Американдық фольклор журналында" әннің екі нұсқасын жариялады. Әнді алғаш рет 1923 жылы Уорингтің Пенсильваниялықтары жазды, ол бірден хитке айналды. Сол жылы Франк Вестфаль және оның Regal Novelty Orchestra тобы да әннің тағы бір нұсқасын жазды, ал Герб Видофт және оның тобы 1924 жылы жазды. 1924 жылы Лови Остин "Skeeg a Lee Blues" деген атаумен әннің алғашқы мәтіндік нұсқасын жазды. Ма Рейни келесі жылы Луи Армстронгтың корнетте орындауымен әнді жазды, ал 1927 жылы Франк Хатчисон әннің ерекше нұсқасын жазды. 2004 жылы The Black Keys тобы үшінші альбомы "Rubber Factory"-ге "Stack Shot Billy" атты әнді қосты, ол осы әйгілі кісі өлтіру оқиғасын баяндайды. Топтың вокалисі Дэн Ауербах өзінің бай блюз тарихынан шабыт алып, әнді ашық G құбылысында орындап, ескі телекастерде саусақпен тартып ойнады.

Әсері

Стэггер Ли кейбір афроамерикандықтар арасында гангстерлік бейнеге табынушылықты білдіретін архетипке айналды; бұл – бағынышты қоғамның бір бөлігінің заңнан тыс өмір салғандарды мақтап, дәріптеуімен сабақтас. Осы нұсқада ол – мықты қара нәсілді ер адамның символы; ол – ашкөз, көшеде өмірге бейімделген, салқынқанды, заңсыз, моральдық шектеулерден тыс, қауіпті, және ақ үстемдікке қарсы тұратын тұлға. Шелтонның қайтысынан кейін отыз жыл ішінде Бенджамин Боткин оның бетінде қалың пердемен туылғаны (рухтарды көру қабілетіне ие екенін және қиындықтарға толы өмірге тағдырланғанын білдіретін) немесе шайтанға жанын сатқаны (Билли Лайонсты өлтірген, сиқырлы деп есептелетін шапкаға айырбастау үшін) туралы әңгімелерді жазбаға алған. Басқа да аңыз бойынша, ол жануарларға айналу қабілетіне ие болған, Сан-Францискодағы жер сілкінісіне себепкер болған және Джесси Джеймске қарсы дуэль өткізген. Автор және музыка сыншысы Грейл Маркус "Mystery Train: Images of America in Rock 'n' Roll Music" кітабында "Stagger Lee" архетипін Слай Стоунмен және оның "There's a Riot Goin' On" альбомымен тікелей байланыстырады. 1982 жылдан 1984 жылға дейін АҚШ-тың оңтүстігінде екі маскалы кәсіби күресші "Стэггер Ли" атымен таныстырылды; Сильвестр Риттер, "Junkyard Dog" деген атпен танымал болған, оны алғашқыда Mid South Wrestling-те ойнады, ал Джеймс Уэр, кейіннен "Koko B. Ware" атымен белгілі болған, Continental Wrestling Association-да оның ізімен жүрді. Даллас театр орталығы Даллас қаласында Стэггер Ли мен Билли Лайонс туралы халықтық әңгімелерге негізделген түпнұсқа музыкалық қойылымды сахнаға қойды. Кейіпкерлер Солтүстік Америкадағы афроамерикандықтардың тарихын зерттейді және бірнеше қалада нәсілшілдік пен зорлық-зомбылыққа тап болады. Қойылым 2015 жылдың 21 қаңтарында ашылды және Брэндон Гилл, Дж. Бернард Каллоуэй, Тиффани Манн, Седрик Нил және Сайкон Сенгблох қатысты. Деймон Раньон 1920 жылдардағы "Broadway Financier" әңгімесінде осы әнді "Stacker Lee" деп атады. 2006 жылы Image Comics Дерек Маккалок жазған және Шепард Хендрикс салған "Stagger Lee" комиксін жариялады. Онда Шелтонның Лионды өлтіруі және одан туындаған халықтық әңгімелер зерттеледі. HarperCollins 2019 жылы Джон Хорнер Джейкобстың "A Lush and Seething Hell" атты кітабын шығарды. Екі повестьтен тұратын оның соңғы бөлігі – "My Heart Struck Sorrow" – 1930 жылдары жасалған түрлі ацетат жазбаларымен байланысты қорқынышты құпияға және "Stagger Lee" туралы халықтық әңгімелерге ерекше назар аударады.

Stagger Lee has become an archetype with some black people who admire the gangster type; a parallel to the glorification of the outlaw by a section of mainstream society. In this variation, he is the embodiment of a tough black man; one who is sly, streetwise, cool, lawless, amoral, potentially violent, and who defies white authority. Within thirty years of Shelton's death, Benjamin Botkin records stories among the superstitious of his having been born with a caul over his face (signifying one with the power to see spirits and destined for trouble), or of having sold his soul to the Devil (in exchange for the hat, said to be magic, over which he killed Billy Lyons). Additional fantastic legends credit him with the ability to transform himself into animals, of having caused the San Francisco earthquake, and of having fought a duel with Jesse James. Author and music critic Greil Marcus explicitly ties the Stagger Lee archetype to Sly Stone and his album There's a Riot Goin' On in his book Mystery Train: Images of America in Rock 'n' Roll Music. From 1982 to 1984, two masked professional wrestlers were billed as Stagger Lee in the Southern US; Sylvester Ritter, better known as Junkyard Dog, played him first in Mid South Wrestling and James Ware, who became Koko B. Ware, followed suit in the Continental Wrestling Association. Dallas Theater Center in Dallas produced an original musical with an adaptation of the folklore around Stagger Lee and Billy Lyons. The characters explore African American history in the Northern United States, and experience racism and violence throughout multiple cities. It opened January 21, 2015 and featured Brandon Gill, J. Bernard Calloway, Tiffany Mann, Cedric Neal, and Saycon Sengbloh. Damon Runyon references the song in his 1920’s short story "Broadway Financier", where the song is called 'Stacker Lee.' In 2006, Image Comics published the graphic novel Stagger Lee, written by Derek McCulloch and illustrated by Shepherd Hendrix, examining the historical murder of Lyons by Shelton, and the folklore that came out of it, in the framing setting of a fictionalized version of the African American community in Saint Louis. HarperCollins published "A Lush and Seething Hell" by John Horner Jacobs in 2019. Consisting of two novellas, the latter – "My Heart Struck Sorrow" – focuses in large part on a horrific mystery connected to varied acetate recordings made in the 1930s as well as the folklore surrounding "Stagger Lee".