Кіріспе

Америкалық коммерциялық емес ұйым

Нехемия Америка корпорациясы – Калифорния штатының Сакраменто қаласында орналасқан коммерциялық емес ұйым. Ол 1994 жылы шағын ұйым ретінде құрылды, бірақ 1990 жылдары үй сатып алушыларға үй сатушылардан алынған қаражатты қолданып, сатып алуға бастапқы төлем жасауға мүмкіндік беретін бағдарламаны әзірлегеннен кейін кеңінен танымал болды. Бұл бағдарлама, Нехемия бағдарламасы, үлкен сұранысқа ие болып, көптеген жағдайларда қайталанды, нәтижесінде сатушылардың бастапқы төлемге көмектесу индустриясы пайда болды. Бұл индустрия АҚШ-тың федералдық агенттіктерінің (әсіресе, Есеп беру кеңсесі және Ішкі кіріс қызметі) сынына ұшырады және 2008 жылы федералдық заңға өзгеріс енгізілуіне байланысты тоқтатылды. 2008 жылдан бері Нехемия корпорациясы әлеуметтік кәсіпорын ретінде жұмыс істеп келеді. Өзінің еншілес және филиалдық компаниялары арқылы ол төмен кірісті аудандарға жылжымайтын мүлік дамытуға қажетті капиталды ұсынады, сондай-ақ жеке қаржы және үйге ие болуға қатысты оқулықтар мен басқа да ресурстарды қамтамасыз етеді. Бұған қоса, ол жас тәжірибелі мамандарға басқару дағдыларын меңгеріп алуға көмектесетін оқу курстарын ұйымдастырады.

Нехемияның бағдарламасы

Нехемия бағдарламасын 1987 жылғы Тұрғын үй және қоғамдық даму заңының VI тарауымен 1988 жылы қолданылған Нехемияның тұрғын үй мүмкіндіктері гранттары ("NHOP") бағдарламасымен шатастыруға болмайды. NHOP 1991 жылы қызметін тоқтатты және бұл жерде сипатталған бағдарламамен ешқандай қатысы болмады.

Өмірбаян

Ипотекалық несие берушілер нақты бір несиені кепілдікке алуды қарастырғанда, қарыз алушының кредиттік жағдайы және қарыз алушы төлейтін бастапқы төлем сомасы сияқты факторларды қарастырады. Ипотекалық несие беруші талап ететін бастапқы төлем сомасы үйді сатып алу бағасының 20%-ына дейін жете алады. АҚШ-та, егер ипотеканы өтеуді Тұрғын үй және қала құрылысы департаментіне ("HUD") қарасты агенттік Federal Housing Administration ("FHA") кепілдік берсе, бастапқы төлем талабы айтарлықтай төмендеуі мүмкін. Мұндай FHA сақтандырылған несиелер бойынша талап етілетін бастапқы төлем уақыт өте келе өзгерді; 1990 жылдары ол үйді сатып алу бағасының 3%-ын құрады. Бастапқыда FHA сақтандырылған несие алу үшін қойылатын талаптарға сәйкес, қарыз алушы бастапқы төлемді төлеу үшін өзінің жеке қаржылық көзі болу керек еді. 1996 жылы АҚШ Конгресі қарыз алушының отбасы мүшелерінен қаражат алуға рұқсат беру үшін заңға түзетулер енгізді. Алайда, HUD кейіннен ережелерді шығарып, заңда көрсетілгеннен гөрі көп ерекшеліктердің тізімін кеңейтті. Кеңейтілген тізімге, мысалы, қарыз алушының жұмыс берушісі немесе кәсіби одағы кірді. Бұл кеңейтілген тізімге "қайырымдылық ұйымдары" да кірді. Сондай-ақ, бұл нұсқаулықта: "Бізді әдетте, сыйлық ақшаны сату мәмілесіне қатысқан тараптан алынбаған жағдайда, сыйлық ақшаны қалай алуға болатыны қызықтырмайды", - делінген. 1996 жылы HUD 96-18 нөмірімен кепілдеме хатын шығарды, онда "пайдалы емес немесе басқа да ұйымдар лайықты қатысушыларға адал сыйлықтар берсе, бенефициары қаражат донорына тиесілі мүлікті ғана сатып алуға мәжбүрлемеуі керек. Мұндай жағдайлар сатып алушы/қарыз алушының және донордың ниеттерін күдік тудырады".

Нехемия бағдарламасының сын-пікірлері

1999 жылдың мамыр айында HUD бас инспекторы ("OIG") жеке коммерциялық емес ұйымдар жүргізген бастапқы төлем көмегі бағдарламаларына қатысты HUD-тің іс-қимылын тексеруді бастады, бұл "азаматтардың алаңдаушылығы" деп сипатталған жағдайға жауап ретінде жасалды. 2000 жылдың наурызында жарияланған аудит есебі (бұдан әрі "OIG 2000 есебі") HUD ұйымдарға FHA талаптарын сақтамай, бағдарламаларын жүргізуге рұқсат бергенін көрсетті. Осы қорытындының себебі OIG көмекті "шынайы сыйлық" деп санамауы болды, себебі коммерциялық емес ұйымға сатушы төлем қайтарды. Сондай-ақ, OIG (i) көмек алған адамдардың төлемді өтемеу көрсеткіші басқа FHA сақтандырылған несиелермен салыстырғанда "қарқынды жоғары" екенін және (ii) кейбір сатушылар мүліктерінің бағасын көтеріп, көмек шығындарын жауып, үй сатып алушыларға жоғары сомада несие алуды талап еткенін дәлелдеді. Nehemiah есептің жобалық нұсқасына қол жеткізіп, оған пікір білдіруге мүмкіндік алды. Nehemiah өз жауабында бағдарламасы FHA талаптарына сәйкес келетінін (HUD анықтағандай) атап өтті. Сонымен қатар, ол OIG бағдарламаға қатысушылардың төлемді өтемеу тәуекелін бағалау дұрыс емес екенін айтып, "Nehemiah көмегімен FHA қарыз алғандар несие өнімділігінің барлық көрсеткіштері бойынша FHA несие портфелінен жоғары нәтиже көрсеткенін" дәлелдеді. 2001 жылдың наурыз айында HUD өзінің OIG-нен жеке коммерциялық емес ұйымдардан бастапқы төлем көмегі алған FHA сақтандырылған несиелерінің жұмысын қайта қарауын сұрады. OIG есебі 2002 жылдың қыркүйегінде жарияланды (бұдан әрі "OIG 2002 есебі"). Онда Nehemiah көмегімен алынған несиелердің төлемді өтемеу көрсеткіші басқа FHA сақтандырылған несиелерге қарағанда екі есеге жоғары екені анықталды. Сондай-ақ, жеке коммерциялық емес ұйымнан (тек Nehemiah емес) бастапқы төлем көмегі алған несиелердің саны барлық FHA портфелінің салыстырмалы түрде шағын бөлігін құраса да (шамамен 4%), көрсеткіш өсуде екені анықталды. Осы несиелер FHA-ның барлық жаңа сақтандырылған несиелерінің шамамен жетінші бөлігін құрады. Сондай-ақ, есепте "Nehemiah" бағдарламасымен қолдау көрсетілген несиелердің барлық жеке коммерциялық емес несиелердің жартысын құрағаны анықталды (аталған кезеңде). Milken Institute Nehemiah бағдарламасын зерттеп, 2004 жылдың сәуірінде оның нәтижелерін жариялады (бұдан әрі "Milken зерттеуі"). Зерттеуді тапсырған тараптарды нақты атамаса да, оның алғы сөзінде Американың Nehemiah корпорациясы, АҚШ қала әкімдерінің конференциясы және CitiesFirst аталды. Зерттеуде жалпы алғанда, АҚШ-тағы үй бағасының өсуі Nehemiah бағдарламасының иегерлеріне "қосымша байлық әкелгені" және үй иелігінің кеңеюі алушылар тұратын округтерге "салықтық оң әсерін тигізгені" көрсетілді. Milken зерттеуі жарияланған кезде HUD сатушы қаржыландыратын бастапқы төлем көмегі бағдарламаларын зерттеуді тапсырған болатын. Бұл зерттеуді Concentrance Consulting Group жүргізіп, 2005 жылдың наурыз айында жариялады (бұдан әрі "Concentrance зерттеуі"). Бұрынғы OIG есептерінен ерекшеліктері, Concentrance зерттеуі он мегаполистегі жеке үй сатып алушылармен, сатушылармен және жылжымайтын мүлік саласының әртүрлі мамандарымен сұхбаттасулар барысында жиналған деректерді жан-жақты талдауға негізделді. Олардың нәтижелері коммерциялық емес ұйымдардың кейбір мәлімдемелерін растады, әсіресе, әдеттегі алушы үй иесі бола алмайтын адам екенін көрсетті. Бірақ сұхбаттасушылар сондай-ақ бағдарламалардың сыншыларының кейбір мәлімдемелерін де растады - сатушылар коммерциялық емес ұйымға төленген төлемді өтеу үшін сату бағасын үнемі көтеретінін және бағаның өсуі сатып алушылар үшін несиелердің жоғары шығындарына және несие бойынша төлемді өтемеу тәуекеліне әкеліп соқтыратынын көрсетті. Зерттеу тек Nehemiah бағдарламасымен ғана шектелмеді, есепте ешқандай арнайы бағдарлама аталмады. Алайда, қосымшаларда жылжымайтын мүлік саласындағы мамандардың сауалнамаға берген жауаптарының қорытындылары келтірілді. Нәтижелерге сәйкес, зерттеуге қатысқан он астанада Nehemiah бағдарламасы ең белсенді бағдарлама болып табылды. 2005 жылдың қарашасында Мемлекеттік есеп беру кеңсесі (GAO) өзінің есебін жариялады (бұдан әрі "GAO зерттеуі"). Есепте сатушы қаржыландыратын төлемақы көмегін пайдалану үрдісі, оның тұрғын үй бағаларына әсері, FHA сақтандырылған несиелерінің нәтижелері және FHA осы несиелерді бекіту және бақылау үшін қолданатын стандарттар қарастырылды. Оның тұжырымдары бұрынғы үкіметтік есептер мен зерттеулердің нәтижелерін растады. Атап айтқанда, GAO (i) FHA сақтандырылған несиелердің бастапқы төлем көмегін коммерциялық емес ұйымдардан алған үлесінің өсіп келе жатқанын және 2004 жылға қарай, FHA сақтандырған жаңа несиелердің шамамен үштен бірін құрағанын, (ii) сатушы қаржыландыратын бағдарламалар сатушылардан сатып алушыларға ақша ағынын тудырып, үй сатып алушылардың бағаны жоғары төлеуіне себеп болғанын және (iii) бастапқы төлем көмегі алған несиелердің төлемді өтемеу көрсеткіші оны алмаған несиелерге қарағанда жоғары екенін (және сатушы қаржыландыратын бастапқы төлем көмегі бағдарламалары FHA сақтандырылған несиелердің 95% құрайтынын) анықтады. Есепте ешқандай арнайы бағдарламаға назар аударылмаса да, Nehemiah FHA сақтандырылған несиелердегі сатушы қаржыландыратын бастапқы төлем көмегінің көп бөлігін қамтамасыз еткен үш бағдарламаның бірі ретінде анықталды.

Үкімет жауаптары

OIG аудиті бастапқыда жүргізіліп жатқанда, HUD сатушы қаржыландыратын бастапқы төлем көмегі бағдарламаларына әсер ететін ережелерін өзгертуді ұсынды. 1999 жылдың қыркүйегінде ұсынылған өзгеріс "сатушының ұйымға қаражат беруіне, егер ол ұйым сатушыдан бір немесе бірнеше үй сатып алу үшін төлем көмегі көрсетсе, оған жауап ретінде бұл қаражатты беруіне жол бермеу" мақсатында жасалған. Ұсынылған өзгеріс ешқашан іске асырылмады. 2001 жылдың қаңтарында бұл ұсынысқа халықтың қолдауы жетіспегендіктен ресми түрде кері тартылды. Заңнамалық жауаптар 2004 жылдың басында басталды, онда Қаржылық қызметтер жөніндегі палата комитетінің кіші комитеті FHA басқаратын нөлдік бастапқы төлем бағдарламасын құратын заң жобасы бойынша тыңдаулар өткізді. Нехемия корпорациясының президенті сол тыңдауларда куәлік берді, ол заң жобасындағы FHA-ға ипотекалық сақтандыру сыйлықақыларын бағалауға мүмкіндік беретін ережеге алаңдаушылық білдірді, олар бастапқы төлем жасаған қарыз алушылардан талап етілетін сыйлықақылардан жоғары болды. Нехемияның президенті жоғары сыйлықақылар бойынша "біз негізінен бастапқы төлемді көмек индустриясы арқылы ұсынуды жалғастыра беруіміз керек" деп жазды. Заң жобасы заңға айналмады. Осыған ұқсас заң жобалары 2005, 2006 және 2007 жылдары енгізілді, бірақ олар да заңға айналмады. 2005 жылы Ішкі салық қызметі (IRS) қоғамдық іс-қимыл жасады. Жылдың ортасында ол екі жеке хат шешім шығарды, олардың әрқайсысында Нехемия бағдарламасына ұқсас операцияларды жүргізетін ұйым сипатталды. Әр шешімде (i) ұйымның қызметі тек қайырымдылық мақсатына ғана қызмет етпеген, керісінше, "үй сатушылардың және басқа жеке тұлғалардың жеке мүдделерін" ілгерілетуге қызмет еткен және, нәтижесінде, (ii) үй сатушылардың ұйымға жасаған төлемдері салықтан жеңілдік алуға болатын "қайырымдылық жарналары" ретінде санала алмады. 2005 жылдың қарашасында Әділет департаменті IRS атынан Чикагода сотқа жүгінді, Иллинойс штатындағы сатушы қаржыландыратын бастапқы төлем бағдарламасына қарсы тыйым салуды талап етті. Бұл бұйрық үй сатушыларға бағдарламаға жасаған төлемдерін қайырымдылық салымдары ретінде салықтан шегеруге болатыны туралы "жалған кеңес беруге" тыйым салуға тырысты. IRS өзінің қорытындыларын 2006 жылдың мамыр айында салықтық шешім шығарған кезде барлық сатушы қаржыландыратын бастапқы төлем көмегі бағдарламаларына қатысты жасады. Бұл шешім, Revenue Ruling 2006–27, сатушы қаржыландыратын бағдарламаларға салықтық режимді басқа түрдегі бастапқы төлем көмегіне берілген режиммен салыстырды. Сотта "сатушы қаржыландыратын бағдарламалар тек қайырымдылық мақсатта ғана жүргізілмейді" деп жазылған. Сонымен қатар, сатушы ұйымдарға төлейтін төлемдерді қайырымдылық жарнасы ретінде емес, үйді сатып алушыға жеңілдік ретінде немесе үйді сату бағасының төмендеуі ретінде қарастыру керек еді. Салықтық шешім шығарылғаннан кейін көп ұзамай Нехемия президентінің ашық хаты жарияланды, онда ол шешімге қарсы екенін атап өтті, бірақ бұл шешім Нехемия бағдарламасының жұмысын жалғастыруына кедергі келтірмейтінін қосты. Алайда хатында Нехемияға "өзінің табысынан тиісті бизнес салықтарын төлеуі мүмкін екені" ескертілді. HUD 2007 жылдың мамыр айында 1999 жылғы сәтсіз ұсынысын қайта ұсынған кезде сатушы қаржыландыратын бастапқы төлемдерге тыйым салуды жүзеге асыруға тырысты. Көпшілігі "бірдей форматта және сөздермен" жазылған қысқаша қарсылық білдірген. Қоғамдық пікір білдіру кезеңі әлі де ашық болған кезде, Қаржылық қызметтер комитеті бастапқы төлем көмегі туралы тыңдау өткізді, оның негізгі тақырыбы HUD ұсынысы болды. Нехемияның президенті бұл тыңдау кезінде "оны түзетіңіз, оны аяқтамаңыз" деп куәлік берді және жазбаша мәлімдемеде бұл ұсыныстың "рационалды мінез-құлық немесе өлшенген іс-әрекет ретінде мағынасы жоқ" деп қосты. 2007 жылдың қазан айында HUD өзінің ұсынылатын өзгерісін "түпкілікті" деп жариялады, яғни ол енді 2007 жылдың 31 қазанында күшіне енеді. Алайда Нехемия әкімшілік рәсімдер туралы заңның бұзылуын айтып, HUD-ты федералды аудандық сотқа берді. Нехемия атап айтқанда, (i) HUD саясатын өзгерту үшін "негізделген талдау" жасамады, (ii) HUD орынды альтернативаларды елемеді (мысалы, ипотекалық сақтандыру сыйлықақыларын дефолт тәуекеліне байланысты өзгерту), (iii) HUD жұртшылыққа ұсынылмаған деректерге сүйенді және (iv) HUD хатшысы (Альфонсо Джексон) барлық жұртшылықтың пікірлері алынбастан нәтижеге алдын ала баға берді. Шамамен сол уақытта сатушы қаржыландыратын басқа бастапқы төлем көмегін (AmeriDream) басқа сотқа ұқсас іс қозғады. 31 қазанда басқа сот HUD-тың ережені күшіне енгізуіне уақытша тыйым салды. Нехемиядағы сот 2008 жылдың ақпанында соңғы шешімін шығарды, онда Нехемия өзінің кейбір (бірақ барлық емес) талаптары бойынша жеңіске жеткені анықталды. Сот HUD-ты ережені күштен шығаруға бұйырды. 2008 жылдың сәуір айында Конгресс тікелей әрекет етті, Сенат 2008 жылғы FHA жаңарту заңын қабылдады. Заңның 2113-тармағы сатушы қаржыландыратын бастапқы төлемді ең төменгі талап етілетін бастапқы төлемнің "тыйым салынған көзі" деп жариялады және бұл үшін HUD-тың 2007 жылғы ережесінде қолданылған тілді пайдаланды. 2008 жылғы Тұрғын үй және экономикалық жаңару заңының бөлігі ретінде қабылданғаннан кейін, ол 2008 жылдың 30 шілдесінде заңға қол қойылды. Сатушы қаржыландыратын бастапқы төлемдерге тыйым салу 2008 жылдың 1 қазанында күшіне енді.

Салдары

Тұрғын үй және экономикалық жаңғырту туралы заңға қол қойылғаннан кейін бір күн өткен соң, Техас штатының өкілі Ал Грин FHA-ға сатушы қаржыландырған ипотекалық несиелерді сақтандыруға рұқсат беретін заң жобасын ұсынды, егер үй сатып алушылардың FICO кредиттік балдары белгілі бір ең төменгі шектен жоғары болса (бірақ кейбір жағдайларда сатып алушылар FHA-дан жоғары ипотекалық сақтандыру төлемдерін төлеуге міндетті болар еді). Nehemiah бұл заңға қолдау көрсетіп, қазір тоқтатылған dpagroundswell.org веб-сайтын құрды, ол Конгресс мүшелеріне хат жазу кампаниясын қоса алғанда, түрлі тәсілдермен халықтың қолдауын жинауға бағытталған. Заң жобасы Қаржылық қызметтер жөніндегі палата комитетінен мақұлдау алғанымен, ол бүкіл палатада дауысқа салынбады және, демек, заңға айналмады. Осы заңнамалық сәтсіздіктен кейін, Nehemiah сияқты сатушы қаржыландырған бастапқы төлем индустриясы 2008 жылдың 1 қазанынан бастап қызметін тоқтатты. Осы уақытқа дейін Nehemiah бағдарламасы 300 мыңнан астам үй сатып алушысына 1 миллиард доллардан астам бастапқы төлемдермен көмектескен. Сол кезде оны алмастыру регламенті ұсынылған еді, бірақ 2015 жылға дейін ол әлі бекітілген жоқ. 2012 жылдың соңында HUD «түсіндірмелік ереже» жариялады, онда бастапқы төлем қаражатының «тыйым салынған көзі» туралы заңдық анықтама мемлекеттік органдарды қамтымайды деп мәлімдеді. 2012 жылдың сәуірінде бес ипотекалық банкке қарсы федералды округтік сотқа ex relatio шағымы берілді. Nehemiah бұл шағымға қатыспағанмен, шағымда банктердің Nehemiah көмегімен жасалған бастапқы төлемдерге қатысты әрекеттері туралы айыптаулар келтірілді. 2014 жылдың шілдесінде сот іс бойынша қарау құзыретінің болмауына байланысты талапты қабылдамады.

2008 жылдан бері жүргізілген іс-шаралар

Нехемия корпорациясы өз веб-сайтында көрсетілгендей, коммерциялық емес ұйымдар мен табысқа бағытталған еншілес компаниялардан құралған әлеуметтік кәсіпорын ретінде қызмет етеді. Корпорацияның веб-сайтындағы күні көрсетілмеген сипаттамасында екі табысқа бағытталған еншілес компания тізімделген, олардың тек біреуі (Nfinit Solutions) 2015 жылға дейін белсенді болды. Nfinit Solutions үй иелеріне білім беру және соттан қорғау қызметтерін ұсынады. 2015 жылға дейін Нехемия корпорациясы Ішкі кіріс қызметінің ережелеріне сәйкес "қоғамдық қайырымдылық ұйымы" мәртебесін сақтап келді. 2013 қаржы жылына жасалған қаржылық есепте корпорацияның активтері шамамен 7 миллион долларға жететіні көрсетілген. Сол қаржы жылында ол 200 000 доллардан сәл астам шығындарды тіркеді, оның ішінде 1 166 доллары "гранттар мен басқа да көмектерге" жұмсалды. 2015 жылға дейін үш еншілес ұйым да "қоғамдық қайырымдылық ұйымдары" мәртебесін сақтап келді: Нехемия прогрессивті тұрғын үй құрылысы корпорациясы, Нехемия қауымдастығының қайта инвестициялау қоры және Нехемия қауымдастық қоры.

Нехемия қауымдастығының қайта инвестициялау қоры

Нехемия қауымдастығының қайта инвестициялау қоры (NCRF) 1997 жылы құрылған. Ол төмен кірісті аудандарды жаңартуға арналған жылжымайтын мүлік дамыту жобаларына (несиелер және инвестициялық капитал арқылы) қаржы ұсынады.

Нехемия қауымдастық қоры

Нехемия қоғамдық қоры 2000 жылы құрылған және түрлі жеке тұлғаларға, коммерциялық емес және діни негіздегі ұйымдарға гранттар ұсынады.