Кіріспе

XX ғасырдағы румындық-американдық құқықтану және конституциялық ғылым шебері Александр Мордекай Бикель (17 желтоқсан 1924 – 7 қараша 1974) – Америка Құрама Штаттары Конституциясы саласындағы американдық ғалым және сарапшы. XX ғасырдың ең ықпалды конституциялық комментаторларының бірі, оның еңбектері сот билігінің шектеулілігін қанағаттандыруға баса назар аударады.

Өмір және мансап

Бикель 1924 жылғы 17 желтоқсанда Румынияның Бухарест қаласында еврей ата-анасы Соломо мен Итта Бикель отбасында дүниеге келген. 1939 жылы отбасы Нью-Йорк қаласына көшіп келді. 1947 жылы ол Нью-Йорк қалалық колледжін «Фи Бета Каппа» құрметімен, ал 1949 жылы Гарвард заң мектебін «summa cum laude» атағымен бітірді. Заң мектебін бітіргеннен кейін Бикель АҚШ Бірінші апелляциялық округінің федералды судьясы Кальверт Магрудердің кеңсесінде заң кеңесшісі болып жұмыс істеді. 1950 жылы ол АҚШ Мемлекеттік департаментінің заң қызметкері ретінде Еуропаға барып, Германияның Франкфурт қаласында және Париждегі Еуропа қорғаныс қауымдастығының бақылаушылық делегациясында қызмет етті.

Үлестер

Бикельдің конституциялық құқыққа қосқан ең ерекше үлесі – сот шешімдерін қабылдаудың «пассивті қасиеттері» деп атаған нәрсесіне баса назар аудару болды, яғни мәнді мәселелер бойынша істерді шешуден бас тарту, егер істі шешу үшін тар мәселелер болса. Бикель «жеке келісім» мен проблемаларды ерікті түрде шешуді заңдық шешімдерге қарағанда көбінесе артық деп есептеді. «Жоғарғы сот және прогресс идеясы» және «Келісімнің моральдық мәні» атты кітаптарында Бикель Уоррен сотын тарихты тиімсіз пайдаланғаны, ой-өрісінің нашарлығы және кейде еріксіз нәтижелерге келгені үшін сынады. Бикель Уоррен сотының ең маңызды екі шешімі – «Браун мен Білім беру кеңесі» және «Бейкерге қарсы Карр» соттың күткен нәтижелерін бермеді деп ойлады. «Ең қауіпсіз тармақ: саясаттағы Жоғарғы сот» атты кітабында Бикель сот сараптамасы демократиялық теориямен қақтығысатынын түсіндіру үшін «көпшілікке қарсы қиындық» терминін енгізді. Бұл еңбек Жоғарғы соттың моральдық, саяси және соттағы рөлі туралы үздіксіз пікірталасқа бастау берді. Бикель Жоғарғы сотты ұлттық дауларда мемлекеттік қайраткер рөлінде көріп, үкіметтің басқа тармақтарымен диалог құруға шақырды. Осылайша, ол сотты тек пассивті орган деп емес, абайлап қоғамдық пікірді басшылыққа алуға тиіс орган деп қарады. Бикельдің жазбалары конституционализм, Берк идеялары, азаматтық, бейбіт наразылық, сөз бостандығы, моральдық билік және интеллектуалдық ой-өріс сияқты алуан түрлі тақырыптарды қамтыды. Бикельге бас судья Джон Робертс және судья Сэмюэл Алито сілтеме жасады.

Алитоның құқықтық ойлауы мен философиясына қатысты, 2011 жылы бір автор Алитоның «Снайдерге қарсы Фелпс», «Браунға қарсы Көңіл көтеру саудагерлері қауымдастығы» және «АҚШ-қа қарсы Стивенс» ісіндегі қарсы пікірлерін зерттеді – бұл үш іс Бірінші түзетуге қатысты болды. Автор «Жоғарғы сот және прогресс идеясы», «Келісімнің моральдық мәні» және басқа Бикельдің жазбаларының әсерін анықтады, олар Алитоның колледж кезіндегі ойлау қабілетіне қалай әсер еткені, сондай-ақ оның Йельге түсу шешіміне (Бикель Алитоның үшінші курсында қайтыс болды) және Алитоның үш істе жазған жеке немесе азшылық пікірлеріне тигізген әсерін қарастырды, тіпті бұл жағдайларда әдетте одақтас консервативті сот мүшелерінен де өзгеше пікір білдірді. Бикель дарынды және түсінікті оқытушы болды. 1971 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1972 жылы ол Йельде ДеВэйн лекциялары сериясын ашты және көбінесе Йель студенттерінен құралған үлкен топқа сабақ берді.