Кіріспе

Ойын теориясындағы агрессия моделі

Ойын теориясында, тозу соғысы – ойыншылардың тоқтау уақытын таңдайтын және негізінен басқа ойыншыларды басып өтуден стратегиялық пайданы және уақыт өте келе жұмсалатын нақты шығындарды теңдейтін динамикалық уақыт ойыны. Оның нақты қарсысы – алдын алу ойыны, онда ойыншылар тоқтау уақытын таңдайды және басқа ойыншылардан басып өтудің стратегиялық шығындарын және уақыт өтуімен байланысты нақты пайданы теңдейді. Модельді бастапқыда Джон Мейнард Смит жасаған, ал аралас эволюциялық тұрақты стратегияны (ESS) Бишоп пен Каннингс анықтаған. Мысалы, барлық төлемді екінші баға аукционы, онда жүлде ең жоғары ұсыныс берген ойыншыға беріледі және әр ойыншы жеңілгеннің ең төменгі ұсынысын төлейді (осылайша, барлық төлемді екінші баға аукционы болады).

Ойынды зерттеу

Тозу соғысының қалай жұмыс істейтінін түсіну үшін, барлық төлем аукционын қарастырайық: Әр ойыншы бір затқа ұсыныс жасайды дейік, және ең жоғары ұсыныс жасаған V құнды ресурсты жеңіп алады. Әр ойыншы өз ұсынысын төлейді. Яғни, егер ойыншы b ұсыныс жасаса, оның пайдасы жеңілсе b, ал жеңсе V-b болады. Егер екі ойыншы да бірдей b сомасын ұсынса, олар V құнын бөлісіп, әрқайсысы V/2-b алады деп есептейміз. Енді b ұсынысын уақыт ретінде қарастырыңыз, сонда бұл тозу соғысына айналады, себебі жоғары ұсыныс жасау қымбатқа түседі, бірақ жоғары ұсыныс жүлдені жеңіп алады. Ойыншылар кез келген санды ұсыныс ретінде таңдай алады деген тұжырым, барлық төлем, жабық ұсыныс, екінші баға аукционын талдау үшін маңызды. Ұсыныс жасағаннан кейін ғана бағаны арттыруға болады. Бұл алғашқыда рационалды емес сияқты көрінеді, өйткені ресурсқа оның құнынан артық төлеу ақымақтық болып көрінеді; алайда, әр ұсыныс жасаушы тек ең төменгі ұсынысты төлейтінін есімізде сақтаған жөн. Сондықтан, әр ойыншының мүддесі ресурстың құнынан кем немесе тең сомаға емес, ең жоғары мүмкін сомаға ұсыныс жасау болар еді. Дегенмен, бір тұзақ бар: егер екі ойыншы да V-ден жоғары ұсыныс жасаса, жоғары ұсыныс жасаған адам көп ұтпайды, бірақ аз шығын көреді. b-нің кішірек мөлшерін ұсынған ойыншы b-ні жоғалтады, ал үлкен ұсыныс жасаған ойыншы b-V-ні жоғалтады (осы жағдайда b>V). Бұл жағдай көбінесе Пирр жеңісі деп аталады. Егер b>V/2 теңдік болса, екеуі де b-V/2 жоғалтады. Люс және Райффа соңғы жағдайды «құрылысқа қиратушы жағдай» деп атады; екі ойыншы да зардап шегеді, жеңімпаз жоқ. Бұл псевдо-матрицадан шығаратын қорытынды – барлық жағдайларда пайдалы болатын ұсыныс жоқ, сондықтан үстемдік стратегия жоқ. Алайда, таза стратегияларда бірнеше асимметриялық әлсіз Нэш тепе-теңдігі бар. Мысалы, кез келген ойыншы b≥V кез келген ұсынысқа міндеттеме бере алады. Екінші ойыншының ең жақсы жауабы – нөл ұсыныс жасау, себебі олар жүлдені жеңіп, оң сыйақы ала алатын ұсыныс жоқ. Оң ұсыныс жасаған ойыншы тепе-теңдікте ештеңе төлемейді. Сондықтан олардың ұсынысты төмендетуге қызығушылығы жоқ. Бұл тепе-теңдік суб-ойындағы жетілдікке ие. Аралас стратегияларда да симметриялық тепе-теңдік бар.