Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1971 жылы Манитобада, Канадада болған құқық бұзушылық
1971 murder in Manitoba, Canada
Хелен Бетти Осборн, көбінесе Бетти Осборн деп танылатын (16 шілде 1952 – 13 қараша 1971), Норвегия үйі қорығынан шыққан кри ұлтының әйелі. Ол Манитобаның Пасс қаласындағы Үшінші көшеде жүрген кезде зорлықпен ұрланып, өлтірілді.
Helen Betty Osborne, known as Betty Osborne (July 16, 1952 – November 13, 1971), was a Cree Indigenous woman from Norway House reserve who was kidnapped and murdered while walking down Third Street in The Pas, Manitoba.
Өмір
Осборн Манитоба штатының Норвегия үйінде дүниеге келді. Ол Джо мен Джюстин (туған тегі МакКей) Осборнның 12 баласының ең үлкені. Ол жоғары оқу орнына түсіп, мұғалім болуды армандаған. Норвегия үйінде орта мектеп болмағандықтан, ол қосымша білім алу үшін үйден кетуі керек болды. Ол екі жыл бойы Манитоба штатының The Pas қаласының сыртында, еуропалық канадалықтар, метистер мен крилер мәдени аралас қалашығында, Гай Хилл интернатында оқыды. 1971 жылдың күзінде Осборн Маргарет Барбор колледжінде білім алады. Өлген күні Осборн достарымен бірге "The Northern Lite Cafe" кафеінде болған соң, қалаға оралды. Түн ортасында Осборнның достары үйлеріне оралды. Ол таңғы сағат 2:30-да үйіне келе жатқанда, оны ұрлап, бірнеше рет зорлап, аяусыз соққыға жығып, 50 рет бұрандамен пышақтап, өлтірді. Келесі күні Кенни Гурба, қаладағы он төрт жасар бала, балық аулаудан шаршап, қоян іздерін іздеуге кетті, ол оның киімсіз денесін тапты. Ол әкесімен бірге полицияға хабарлаған.
Osborne was born in Norway House, Manitoba, the eldest of 12 children born to Joe and Justine (née McKay) Osborne. Her ambition was to go to college and become a teacher. There was no secondary school in Norway House, so she had to leave home for further education. She spent two years at Guy Hill Residential School, just outside The Pas, Manitoba, a culturally mixed town of European Canadians, Métis and Cree people. In the fall of 1971, Osborne attended Margaret Barbour Collegiate in The Pas, boarding with a non aboriginal family. On the evening of her death, Osborne had spent time with friends at The Northern Lite Cafe before heading back downtown. Around midnight, Osborne's friends returned home; very little is known of Osborne's whereabouts or actions after this time. She was walking home at approximately 2:30 a. m. when she was abducted, repeatedly raped, brutally beaten, stabbed with a screwdriver over 50 times, and killed. The following day, Kenny Gurba, a fourteen year old in the town, grew tired of fishing and went off looking for rabbit tracks when he discovered her unclothed body. He and his father reported the discovery to the police.
Қылмысты тергеу
Полиция бастапқыда оның бұрынғы жігіті Корнелиус Бигеттиді күдікпен қарады. Оның аты өтірік анықтағыштан сәтті өткеннен кейін ақталды. Ол және Корнелиус сол күні кешкісін Кембриан қонақ үйінде дауласып қалды. Тергеудің алғашқы күндері Беттидің достарына назар аударылды. Айынышты жағдай, қылмыс орнындағы (Pump House) дәлелдерді дұрыс жазу және сақтау тергеуді күрт қиындатты. Дуэйн Арчи Джонстон, Джеймс Роберт Пол Хоутон, Ли Скотт Колган және Норман Бернард Мангер, Пастан шыққан төрт жас ақ жігіт, ақырында оның өліміне қатысы бар екені анықталды. Бірақ, олардың ешқайсысы оның өлімінен кейін он алты жыл өткен 1987 жылдың желтоқсанына дейін қылмыс үшін сотталған жоқ. Осы кезде полиция қызметкері Роб Урбановски тергеуді өз қолына алып, жергілікті газетте куәгерлерді іздеп хабарландыру жариялады. Дегенмен, тек Джонстон ғана кінәлі деп танылды, Хоутон ақталды, Колган Хоутон мен Джонстонға қарсы куәлік бергені үшін иммунитет алды, ал Мангерге ешқандай айып тағылмады. Аборигендер әділетін іске асыру комиссиясы істің шешілуіне кеткен уақытқа қатысты алаңдаушылықты зерттеді. Комиссияның есебінде Осборнның жасалған қазбасында "50-ден астам пышақ жарақаты, сынған бас сүйегі, бет сүйектері және тіс қуысы, зақымдалған өкпелер және жыртылған бір бүйрек болған. Оның денесінде көптеген көк дақтар анықталды" делінген. Комиссияның қорытындысы бойынша, істің ұзаққа соғуына басты себеп – расизм, сексизм және ақ нәсілді адамдардың салқындығы болды. Бұл 2008 жылы Виннипег қаласындағы алтыншы кісі өлтіру оқиғасы еді.
Police at first suspected her ex boyfriend, Cornelius Bighetty. His name was cleared after successfully passing a lie detector test. She and Cornelius had an argument earlier in the evening at the Cambrian Hotel. During the initial days of the investigation, attention was placed on Betty's friends. Unfortunately, unacceptable recording and preserving of evidence at the Pump House (the crime scene) seriously crippled the investigation. Dwayne Archie Johnston, James Robert Paul Houghton, Lee Scott Colgan and Norman Bernard Manger, four young white men from The Pas, were eventually implicated in her death. However, it was not until December 1987, sixteen years after her death, that any of them were convicted of the crime. It was at this time that Constable Rob Urbanowski took over the investigation and placed an ad in the local newspaper asking for witnesses to come forward. Even then, only Johnston was convicted, as Houghton had been acquitted, Colgan had received immunity for testifying against Houghton and Johnston, and Manger was never charged. The Aboriginal Justice Implementation Commission conducted an investigation into concerns surrounding the length of time involved in resolving the case. According to the Commission report, Osborne's autopsy showed that "along with well over 50 stab wounds, her skull, cheekbones and palate were broken, her lungs were damaged, and one kidney was torn. Her body showed extensive bruising." The Commission concluded that the most significant factors prolonging the case were racism, sexism and indifference of white people. It was Winnipeg's sixth homicide of 2008.
Мәдени сілтемелер
2008 жылдың 2 желтоқсанында Дэвид Робертсонның «Хелен Бетти Осборнның өмірі» атты комикс романы «Хелен Бетти Осборн еске алу қоры» арқылы жарияланды. Комикс романының мақсаты – жастарды нәсілшілдік, жыныстық дискриминация және немқұрайлылық туралы біліммен қаруландыру болды. Канадалық инди-фолк-рок тобы The Wooden Sky «The Lonesome Death of Helen Betty Osborne» атты төрт әндік EP шығарды және Осборнды құрметтеу үшін «When Lost At Sea» толық альбомында да сол аттас ән жариялады. Әннің мәтіні Осборнның қаза болған түнін суреттейді. Канаданың танымал балалар кітаптарының авторы Роберт Манш, қылмыскерлер ұсталғанға бір жыл бұрын Хелен Бетти Осборнның қабіріне бара жатқан тәжірибесі туралы айтты. Ол осы бір оқиғаның оны балалар үшін жазушы ретінде ғана емес, сонымен қатар мәдениетке, қайырымдылыққа және әсіресе өмір философиясына деген көзқарасын толыққанды өзгертетінін атап өтті. Осборн ісі Томсон Хайвейдің «Рез сестер» (1986) романына ықпал еткен деп есептеледі. Ақыл-ойы жетілмеген жас әйел Зхабуниган Петерсонның кейіпкері, екі ақ ер адамның бұрандамен зорлағанын сипаттайтын монолог айтады (Осборн бұрандамен 56 рет жарақаттанған). Хайвей Пастағы орта мектепті бітірген және Осборн зорлап өлтірілгенге дейін бір жыл бұрын оқуын аяқтаған. 1991 жылы Осборнның ұрлануы мен кісі өлтіруі туралы «Сыбырласудың құпиясы» атты CBC телесериалы түсірілді. Метис ақыны Мэрилин Дюмонттың «Шын мәнінде жақсы қоңыр қыз» кітабында Осборнның құрметіне арналған өлең бар.
On December 2, 2008, a graphic novel entitled The Life of Helen Betty Osborne by David A. Robertson, was launched the Helen Betty Osborne Memorial Foundation. The purpose of the graphic novel was to educate youth about racism, sexism, and indifference. Canadian Indie Folk Rock band The Wooden Sky has produced a four song EP entitled "The Lonesome Death of Helen Betty Osborne" and has also released a song with the same title on their full length album 'When Lost At Sea' in recognition of Osborne. Lyrics to the song depict the night of Osborne's murder. Robert Munsch, a renowned Canadian author of children's books, discussed his experience of being walked to the grave of Helen Betty Osborne one year before her perpetrators were captured. He discussed how this single incident led to a complete evolution not only in his writing as a children's author, but also in his investment into culture, the direction of his philanthropy, and especially in his philosophy of life. The Osborne case is a considered an influence on Tomson Highway's The Rez Sisters (1986). The character Zhaboonigan Peterson, a mentally challenged young woman, performs a monologue in which she describes being raped by two white men with a screwdriver (Osborne was stabbed 56 times with a screwdriver). Highway attended junior high school in The Pas and graduated a year before Osborne's rape and murder. In 1991, a CBC TV miniseries about the Osborne kidnapping and murder was made, entitled Conspiracy of Silence. In the book A Really Good Brown Girl by Marilyn Dumont, a Metis poet, a poem is named after Osborne.