Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Токсикалық энцефалопатия – толуол сияқты нейротоксикалық органикалық еріткіштерге, марганец сияқты ауыр металдарға ұшырау, африкалық трипаносомозды емдеу үшін қолданылатын меларсопролдың қосымша әсері, рецепт бойынша берілетін дәрілердің жағымсыз әсерлері немесе моллюскілерде немесе тұщы су цианобактерияларының қабыршақтарында кездесетін цианотоксиндер сияқты кез келген табиғи удың жоғары концентрациясына ұшырау салдарынан туындайтын неврологиялық ауру. Токсикалық энцефалопатия нейротоксикалық заттарға, оның ішінде барлық табиғи уларға жедел немесе созылмалы түрде ұшыраудан пайда болуы мүмкін. Улы заттарға ұшырау психикалық күйдің өзгеруі, есте сақтау қабілетінің жоғалуы және көру қабілетінің бұзылуы сияқты әртүрлі белгілерге әкелуі мүмкін. Токсикалық энцефалопатия әртүрлі химиялық заттардың салдарынан туындауы мүмкін, олардың кейбіреулері күнделікті өмірде кеңінен қолданылады, сондай-ақ судың түбіне шөгіп қалған зиянды балдырлардың гүлденуінен (HAB) жиналған цианотоксиндер де себеп болуы мүмкін. Токсикалық энцефалопатия миға қайтымсыз зақым келтіруі мүмкін, ал қазіргі уақытта емдеу көбінесе симптомдарды басуға бағытталған.
Toxic encephalopathy is a neurologic disorder caused by exposure to neurotoxic organic solvents such as toluene, following exposure to heavy metals such as manganese, as a side effect of melarsoprol treatment for African trypanosomiasis, adverse effects to prescription drugs, or exposure to extreme concentrations of any natural toxin such as cyanotoxins found in shellfish or freshwater cyanobacteria crusts. Toxic encephalopathy can occur following acute or chronic exposure to neurotoxicants, which includes all natural toxins. Exposure to toxic substances can lead to a variety of symptoms, characterized by an altered mental status, memory loss, and visual problems. Toxic encephalopathy can be caused by various chemicals, some of which are commonly used in everyday life, or cyanotoxins which are bio accumulated from harmful algal blooms (HABs) which have settled on the benthic layer of a waterbody. Toxic encephalopathy can permanently damage the brain and currently treatment is mainly just for the symptoms.
Белгілері мен симптомдары
"Энцефалопатия" – мидың дисфункциясын сипаттайтын жалпы термин, ал "токсикалық" – дисфункцияның миға әсер ететін токсиндерден туындағанын көрсетеді. Токсикалық энцефалопатияның ең айқын белгісі – сананың өзгеруі. Жедел интоксикация – көптеген синтетикалық химиялық нейротоксиндерге ұшырағанда байқалатын қайтымды симптом. Жедел интоксикация симптомдары: бас қызылу, бас айналу, бас ауруы және құлайпаңдық. Ал осы нейротоксиндерге жылдар бойы үнемі ұшырау адамды токсикалық энцефалопатияға шалдығу қаупіне ұшыратады. Нейротоксикалық химиялық заттардың төмен деңгейіне ұзақ уақыт бойы әсер ету көңіл-күй мен эмоционалдық жағдайдың қайтымды түрде өзгеруіне әкелуі мүмкін, бұл әсер тоқтатылғанда жоғалады. Алайда, жедел және созылмалы токсикалық энцефалопатия – бұл неврологиялық функциядағы тұрақты өзгерістер, олар әдетте жоғары концентрацияға және ұзақ уақытқа ұшырағанда пайда болады. Жедел және созылмалы токсикалық энцефалопатия симптомдары әсер тоқтатылғаннан кейін жойылмайды және есте сақтау қабілетінің жоғалтылуы, деменция, жеңіл тұлғалық өзгерістер/тітіркенудің күшеюі, концентрацияның жасырын түрде қиындауы, бас ауруы, бас қызылу, атаксия, қасақана емес қозғалыстар (паркинсонизм), шаршау, ұстамалар, қол күшінің әлсіреуі және депрессияны қамтуы мүмкін. Фельдман және әріптестерінің мақаласында, көп мөлшерде еріткіштерге үнемі ұшыраған 57 жастағы үй бояушысының нейроәрекеттік әсерлері сипатталған. Магниттік-резонанстық томография (МРТ) талдаулары путаменде дофамин синтезінің жоғарылауын, алдыңғы және жалпы корпус каллёзумның көлемінің азаюын, париетальды ақ затта, базальды ганглияларда және таламуста демиелинизацияны, сондай-ақ нейрондық компенсацияға байланысты мидың алдыңғы аймақтарының әдеттен тыс белсенділігін көрсетті. SPECT миын бейнелеуде қызығушылық тудыратын аймақтарға барлық кортикаль аймақтардың көп бөлігі және көміртек моноксидімен улану кезіндегі глобус паллидус жатады. SPECT миын бейнелеу туралы медициналық әдебиетке сүйенсек, токсикалық энцефалопатияның ерекше белгісі – кортекстегі ерекше емес, диффузиялық үлгі, ал әсер ауыр болған жағдайда кейде кортикальды емес аймақтарда да көрінеді. Токсикалық энцефалопатияда толыққанды және стандартты диагностикалық процеске ерекше мән беру қажет, оның ішінде еңбек өтілі, қабылданатын дәрілер және медициналық тарихты мұқият қарастыру, стандартталған бейнелеу және нейропсихологиялық тестілеу кіреді.
"Encephalopathy" is a general term describing brain malfunctions and "toxic" asserts that the malfunction is caused by toxins on the brain. The most prominent characteristic of toxic encephalopathy is an altered mental status. Acute intoxication is a reversible symptom of exposure to many synthetic chemical neurotoxicants. Acute intoxication symptoms include lightheadedness, dizziness, headache and nausea, and regular cumulative exposure to these neurotoxicants over a number of years puts the individual at high risk for developing toxic encephalopathy. Chronic exposure to low levels of neurotoxic chemicals can also cause reversible changes in mood and affect which resolve with cessation of exposure. Acute and chronic toxic encephalopathy on the other hand, are persistent changes in neurological function that typically occur with exposure to higher concentrations and longer durations respectively. The symptoms of acute and chronic toxic encephalopathy do not resolve with cessation of exposure and can include memory loss, dementia, small personality changes/increased irritability, insidious onset of concentration difficulties, headache, lightheadedness, ataxia, involuntary movements (parkinsonism), fatigue, seizures, arm strength problems, and depression. A paper by Feldman and colleagues described neurobehavioral effects in a 57 year old house painter with regular exposure to large amounts of solvents. Magnetic Resonance Imaging (MRI) analyses have also demonstrated increased rates of dopamine synthesis in the putamen, reduced anterior and total corpus callosum volume, demyelination in the parietal white matter, basal ganglia, and thalamus, as well as atypical activation of frontal areas of the brain due to neural compensation. The regions of interest on SPECT brain imaging include a majority of all cortical regions, and the globus pallidus in carbon monoxide poisoning. Based on medical literature on SPECT brain imaging, signature patterns for toxic encephalopathy is a nonspecific patchy, diffuse pattern on the cortex, and sometimes is shown in subcortical regions, if exposure was severe. A thorough and standard diagnostic process is paramount with toxic encephalopathy, including a careful occupational, medication and medical history, standardized imaging and neuropsychological testing.
Себептер
Сонымен қатар, токсикалық энцефалопатияны тудыруы мүмкін қорғасын сияқты химиялық заттар кейде күнделікті қолданылатын дәрі-дәрмектерде, тазалау өнімдерінде, құрылыс материалдарында, пестицидтерде, ауа тазартқыштарда, тіпті парфюмерияда кездеседі. Бұл зиянды химиялық заттарды ауа тазартқыштарды жұтып алу арқылы немесе парфюмерияны қолдану арқылы организмге сіңіруге болады. Заттар миға тез таралады, себебі олар липофильді және қан-ми кедергісі арқылы оңай өтеді. Бұл мембрананың ерігіштігінің және жергілікті қан ағынының артуымен, сондай-ақ жоғары деңгейдегі дене белсенділігі кезінде орталық жүйке жүйесінің (ОЖЖ) еріткіштерді сіңіруінің одан әрі күшеюімен байланысты. Егер олар дереу залалсыздандырылмаса, токсикалық энцефалопатияның белгілері пайда болады. Барлық терапиялық араласулардың пайдасы да, зияны да бар, және фармакотерапия да олардан ерекшеленбейді. Кәдімгі антипсихотикалық препараттар клиникалық тәжірибеге енгізілгеннен кейін көп ұзамай, антипсихотикалық препараттармен емделген кейбір науқастарда гипертермия, бұлшықет қатаюы, автономдық жүйе тұрақсыздығы және сананың бұзылуы сияқты сирек, бірақ ауыр асқынулар байқалды. Антипсихотикалық препараттарды қолдану нәтижесінде туындаған энцефалопатияның бұл түрі невролептикалық қатерлі синдром (NҚС) деп аталды, және қазіргі уақытта антипсихотикалық препараттарды тағайындайтын барлық дәрігерлер бұл жағымсыз құбылыстың бар екенін біледі. Психотроптық препараттермен емдеуге байланысты энцефалопатияның тағы бір белгілі түрі – серотониндік токсикоз (СТ) немесе серотонин синдромы (СС), ол автономдық және нейромыстық симптомдармен, сондай-ақ сананың өзгеруімен сипатталады. НҚС-тің сирек кездесетін сипатынан айырмашылығы, СТ – серотонинге байланысты психотроптық препараттардың әсерінен туындаған серотонергиялық нейротрансмиссияның артық болуынан туындайтын патофизиологиялық күй. Соңғы екі онжылдықта психикалық аурулармен ауыратын науқастарға психотроптық препараттермен емдеу тәсілдері күрт өзгерді, классикалық прототиптік антипсихотиктер мен антидепрессанттар тиісінше атипиялық антипсихотиктермен және селективті серотониннің кері сіңіруін тежеушілермен (СИОЖ) алмастырылды. Жаңадан әзірленген психотроптық препараттар әдетте ескі препараттарға қарағанда қауіпсіз және жақсы көтеріледі. Алайда, атипиялық антипсихотиктер НҚС даму қаупінен толығымен қорғамайды, ал СИОЖ-дың депрессия ғана емес, сонымен қатар алаңдаушылық, тамақтану бұзылыстары, импульстық бақылаудың жоғалуы және жеке тұлғаның бұзылулары сияқты көптеген психиатриялық диагноздарға тағайындалуы СТ жиілігін арттыруы мүмкін. Сондықтан, бұл екі патологиялық жағдай әлі де психотроптық препараттардың орталық жүйке жүйесінің (ОЖЖ) жұмысын өзгерткен негізгі жағымсыз әсерлері болып табылады, және психоактивті препараттарды тағайындайтын барлық дәрігерлер оған назар аударуы керек. СИОЖ-дың танымалдылығы емдеуді тоқтату синдромы бар науқастардың санының артуына да себеп болды, оның құрамында уайым мен тітіркену сияқты ОЖЖ симптомдары болуы мүмкін. Осы тарауда автор психотроптық фармакотерапиямен байланысты ОЖЖ функциясына әсер ететін жоғарыда аталған жағымсыз әсерлер туралы толық шолу ұсынады. Сонымен қатар, психотроптық препараттермен емделетін психиатриялық науқастарда энцефалопатиялық симптомдарды тудыруы мүмкін басқа да патологиялық жағдайлар, мысалы, гипонатриемия, вальпроаттан туындаған гипераммонемия, corpus callosum-ның өтпелі ишемиялық зақымдануы және т.б. сипатталады. Ұшақтағы түтін оқиғалары уытты энцефалопатия жағдайларымен байланысты, мысалы, JetBlue капитаны Эндрю Майерс жағдайында, оның салдарынан жүру үшін таяққа мұқтаж болды, дірілдеді және сөйлеуде қиындықтар туды. Келесі жылы Федералдық авиация басқармасы Майерстің медициналық сертификатын жойды; жұмысшылардың өтемақы жөніндегі кеңес Майерстің оқиға нәтижесінде миына зақым келгеніне келісті.
In addition, chemicals, such as lead, that could instigate toxic encephalopathy are sometimes found in everyday products such as prescription drugs, cleaning products, building materials, pesticides, air fresheners, and even perfumes. These harmful chemicals can be inhaled (in the case of air fresheners) or applied (in the case of perfumes). The substances diffuse into the brain rapidly, as they are lipophilic and readily transported across the blood–brain barrier. This is a result of increased membrane solubility and local blood flow, with central nervous system (CNS) solvent uptake being further increased with high levels of physical activity. When they are not detoxified immediately, the symptoms of toxic encephalopathy begin to emerge. All therapeutic interventions are double edged swords with benefits and adverse effects, and pharmacotherapy is not an exception. Shortly after the introduction of conventional antipsychotic drugs into clinical practice, relatively rare but serious complications with hyperthermia, muscle rigidity, autonomic instability, and disturbed mental status were recognized to develop in some patients treated with antipsychotics. This type of encephalopathy induced by the use of antipsychotics was referred to as neuroleptic malignant syndrome (NMS), and almost all physicians prescribing antipsychotics are nowadays aware of this adverse phenomenon. Another well known type of encephalopathy associated with psychotropic drug therapy is serotonin toxicity (ST) or serotonin syndrome (SS), which is characterized by autonomic and neuromuscular symptoms and altered mental status. In contrast with the idiosyncratic nature of NMS, ST is a spectrum pathophysiological state assumed to derive from excess serotonergic neural transmission caused by serotonin related psychotropic agents. In these two decades, pharmacotherapy with psychotropic drugs for patients with mental illness has been dramatically changed, and classical prototypal antipsychotics and antidepressants have been replaced with atypical antipsychotics and selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs), respectively. These newly developed psychotropic drugs are generally safer and more tolerable than older drugs. However, atypical antipsychotics are not free of the risk of development of NMS, and the explosive prevalence of SSRIs prescribed not only for depression but also for a number of psychiatric diagnoses such as anxiety, eating disorders, impulse control, and personality disorders may increase the incidence of ST. Therefore, these two pathological states still remain as major adverse effects of psychotropic drugs involving altered functioning of the central nervous system (CNS), to which all clinicians prescribing psychoactive drugs should pay attention. The popularity of SSRIs also increased the case reports of patients with discontinuation syndrome, which sometimes includes CNS symptoms like anxiety and irritability. In this chapter, the author provides a comprehensive overview of the above mentioned adverse effects affecting the CNS function associated with psychotropic pharmacotherapy. In addition, several other pathological conditions potentially causing encephalopathic symptoms in psychiatric patients treated with psychotropic drugs, e. g., hyponatremia, valproate induced hyperammonemia, transient splenial lesion of the corpus callosum, and so on, are also described. Fume events on aircraft have been linked to cases of toxic encephalopathy, for example in the case of JetBlue Captain Andrew Myers, who as a result of exposure needed a cane to walk, experienced tremors and struggled to speak. In the following year, the Federal Aviation Administration revoked Myers' medical certificate; the workers compensation board agreed that Myers experienced brain damage as a result of the event.
Диагностика
Жылдам диагностикалау мидың одан әрі зақымдануын және неврологиялық кемістіктердің пайда болуын болдырмау үшін маңызды. Бұл диагноз – жоғарыда аталғандардың болмауы арқылы қойылатын диагноз, сондықтан басқа мүмкін этиологияларды (бауыр, зәркеріндік, инфекциялық, қатерлі ісік) толыққанды зерттеу жүргізілуі керек. Неврологиялық тексеруге қоса, диагностикалық тексерулерге МРТ, ПЭТ немесе СПЕКТ мидің бейнелеуі, ЭЭГ, КЭЭГ және ең бастысы – нейропсихологиялық тексерулер кіруі мүмкін. Ауыр металдарды, сондай-ақ басқа да уларды тексеру дереу жүргізілуі тиіс, себебі олар ең көп кездесетін себептердің бірі және пациент осыдан кейін қауіпті ортадан шығуға мүмкіндік алады. Сонымен қатар, қанның толық анализі (CBC) және метаболиттердің (CMP) толық зерттеуі жасалуы керек.
Rapid diagnosis is important to attempt to prevent further damage to the brain and further neurologic deficits. It is a diagnosis of exclusion, so a full work up for other possible etiologies (hepatic, uremic, infectious, oncologic) should be performed. In addition to the neurological examination, diagnostic testing could include MRI, PET or SPECT brain imaging, EEG, QEEG and most importantly, neuropsychological testing. Screening for heavy metals, as well as other toxins, should be done immediately as those are some of the most common causes and the patient can then remove themselves from the dangerous environment. In addition, a full examination of blood (CBC) and metabolites (CMP) should be done.
Емдеу
Емдеу негізінен токсикалық энцефалопатияның тудырған симптомдарын бағытталған, және жағдайдың ауырлығына қарай әртүрлі болады. Кейбір науқастарға диеталық өзгерістер мен қосымша тағамдық заттар көмектесуі мүмкін. Тітіркенуді азайту немесе тоқтату үшін антиконвульсанттар тағайындалуы мүмкін. Ең ауыр жағдайларда диализ немесе ағза алмастыру операциясы қажет болуы мүмкін. Нейрокогнитивтік функцияның одан әрі нашарлауын болдырмау үшін, бұл жағдайдың себебі және нейротоксин болып табылатын алкогольден өмір бойы бас тарту ұсынылады. Зардап шеккендерді басқаруға токсикалық затқа ұшырауды дереу тоқтату, депрессияның клиникалық белгілері болған жағдайда оны емдеу және осы ауыр жағдаймен күресуге көмектесетін өмірлік стратегиялар бойынша кеңес беру кіреді. Ұзақ мерзімді зерттеулер көрсеткендей, әсер етуі тоқтатылғаннан кейін 10 жылға дейін когнитивтік бұзылыстар (негізінен назар және ақпаратты өңдеудің бұзылуы, нәтижесінде жұмыс жадының дисфункциясы) сақталуы мүмкін.
Treatment is mainly for the symptoms that toxic encephalopathy causes, and vary depending on how severe the case is. Diet changes and nutritional supplements may help some patients. To reduce or halt seizures, anticonvulsants may be prescribed. Dialysis or organ replacement surgery may be needed in some severe cases. Lifelong abstinence from alcohol, a well established neurotoxin and cause of the condition, is encouraged to prevent further loss of neurocognitive function. Management of affected individuals consists of immediate removal from exposure to the toxic substance(s), treatment of the common clinical manifestation of depression if present, and counselling for the provision of life strategies to help cope with the potentially debilitating condition. Long term studies have demonstrated residual cognitive impairment (primarily attention and information processing impairment resulting in dysfunction in working memory) up to 10 years following cessation of exposure.
Зерттеу
NINDS (Ұлттық неврологиялық аурулар және инсульт институты) сияқты ұйымдар энцефалопатияны қандай заттардың тудыратынын, олардың неліктен осыны істейтінін, сондай-ақ миды осы аурудан қалай қорғауға, емдеуге және жазып алуға болатынын зерттеп жатыр.
Research is being done by organizations such as NINDS (National Institute of Neurological Disorders and Stroke) on what substances can cause encephalopathy, why they do this, and eventually how to protect, treat, and cure the brain from this condition.