Кіріспе

Тайрус (Тайско (тай) және Русский (орыс) сөздерінің бірі) – синтетикалық асыл тастар өндіруші компания. Ол 1989 жылы Михаил Горбачевтің «Перестройка» бағдарламасы аясында Ресей Ғылым академиясы мен Бангкок, Таиландтағы Tairus Created Gems Co Ltd арасында бірлескен кәсіпорын құру мақсатымен құрылды. Бүгінде Тайрус зергерлік өнеркәсібіне гидротермальдық әдіспен өсірілген асыл тастарды жеткізуші ірі компания болып табылады. Кейіннен Тайрус жеке меншік кәсіпорынға айналып, Бангкоктағы Tairus Created Gems Co Ltd. иелігіндегі Tairus сауда таңбасымен жұмыс істейді. Бастапқыда командаға гидротермальдық процестің ғалымы және әзірлеушісі, аты-жөнін Кеңес үкіметі көп жылдар бойы құпия сақтаған, марқұм Александр Лебедев және «Тайрус» бірлескен кәсіпорнының басқарма төрағасы болып тағайындалған Уолтер Баршай жетекшілік етті. Олардың мақсаты – зергерлік өнеркәсіпке изумруд, рубин, сапфир, александрит және басқа да асыл тастарды өсіріп, жеткізу болатын. Бұл жобаның қозғаушы күші Ресей Ғылым академиясының Сібір бөлімшесінің бұрынғы президенті, академик Николай Добрецов болды. Тайрус көптеген ғылыми жетістіктерге қол жеткізді. Мысалы, гидротермальдық әдіспен өсірілген корунд, аквамариннің жасалуы және корунд (рубин), хризоберил және александрит өсіру үшін жаңа, көлденең кристалдану процесінің әзірленуі. Ұзақ жылдарлық зерттеулерден кейін Тайрус ғалымдары зертхана жағдайында коммерциялық тұрғыдан изумруд өсіруге қол жеткізді, олардың түсі мен гемологиялық қасиеттері әртүрлі аймақтардан алынған табиғи изумрудтармен, әсіресе Колумбиядан алынған, аз сілтілі тастармен «сайысқан» (The Journal of Gemmology, 2006, Vol. 30, Nos 1/2, 59–74).