Ең ірі алмаз – Каллинан тасының тарихы

Кіріспе

Ең ірі сапалы алмаз – Құлайн алмазы, салмағы , Оңтүстік Африканың Кулинан қаласындағы No.2 Premier кенішінде 1905 жылғы 26 қаңтарда табылған ең үлкен сапалы алмаз болып табылады. Ол кеніш иесі Томас Куллинанның құрметіне аталған. 1905 жылғы сәуірде ол Лондон қаласында сатылымға қойылды, бірақ екі жылдан кейін де үлкен қызығушылыққа қарамастан сатылмады. 1907 жылы Трансвааль колониясының үкіметі Құлайнды сатып алып, премьер-министр Луи Бота оны осы аумаққа билік еткен британ корольі Эдуард VII-ге сыйға тартты. Алмаз Амстердамдағы Joseph Asscher & Co. компаниясымен кесілді. Құлайннан әртүрлі кесімдер мен өлшемдердегі тастар шықты, олардың ең ірісі Құлайн I деп аталды, ал Эдуард VII оны Африканың Ұлы жұлдызы деп атады, салмағы және ол әлемдегі ең үлкен таза кесілген алмаз болып табылады. Бұл тас патшаның билеушінің скипетрінің басына орнатылған. Екінші ең ірісі – Құлайн II немесе Африканың екінші жұлдызы, салмағы , ол Императорлық мемлекеттік тәжге орнатылған. Екеуі де Ұлыбританияның патшалық қазынасының бөлігі. Елизавета II-ге 1953 жылы әжесі, королева Мариядан мұра болып жеті ірі алмаз тиесілі болды. Королеваның қолында сонымен қатар кішкентай бриллианттар мен өңделмеген сынықтар жиынтығы да болды.

Аңдау және ерте тарихы

Куллинан Жердің мантиясының өтпелі аймағында 410–660 км (255–410 миль) тереңдікте пайда болған деп есептеледі және 1,18 миллиард жыл бұрын жер бетіне жеткен. Оны 1905 жылғы 26 қаңтарда Трансвааль колониясының Куллинан қаласындағы «Премьер» кенішінде, кеніштің жер бетіндегі басқарушысы Фредерик Уэллс жер бетінен 5 метр тереңдікте тапқан. Ол шамамен ұзын, ені, тереңдігі және салмағы болды. Газеттер оны 1902 жылы кенішті ашқан сэр Томас Куллинанның есімімен «Куллинан алмазы» деп атады. Бұл 1893 жылы Ягерсфонтейн кенішінде табылған «Экселсиор» алмазынан үш есе үлкен болды, оның сегіз бетінің төртеуі тегіс болған, бұл бір кезде табиғи күштердің әсерінен бұзылған әлдеқайда үлкен тастың бөлігі болғанын көрсетеді. Оның көк-ақ түсті кішкентай ауа қалтасы бар еді, ол белгілі бір бұрыштарда жайдақ көлбеу немесе Ньютон сақиналарын тудыратын. Табылғаннан кейін көп ұзамай Куллинан Йоханнесбургтегі «Стандарт Банк» экспозициясына қойылды, оны шамамен 8000–9000 адам көрді. 1905 жылғы сәуірде шикі алмаз «Premier Mining Co.» компаниясының Лондондық сату агенті «S. Neumann & Co.» компаниясына тапсырылды. Оның құны өте жоғары болғандықтан, тас тасымалдайтын кемеге детективтер жіберілді, ал жұмасы капитанының сейфінде салтанатты түрде жабылып, сапар бойы күзетілді. Бұл – алдау амалы еді, кемедегі тас жалған, оны ұрлап алуға ниеттенгендерді қызықтыру үшін жасалған. Куллинан тіркелген пошта арқылы қарапайым қорапта Ұлыбританияға жіберілді. Лондонға келген соң, ол тексеру үшін Букингем сарайына король Эдуард VII-ге жеткізілді. Ол көптеген сатып алушылардың қызығушылығын тудырса да, екі жыл бойы сатылмады. 1907 жылғы тамызда Заң шығару кеңесінде Куллинанның тағдыры туралы дауыс берілді, сатып алуға рұқсат беру туралы ұсыныс 42 дауыспен 19 қарсы дауыспен қабылданды. Бастапқыда, сол кездегі британ премьер-министрі Генри Кэмпбелл Баннерман патшаға ұсыныстан бас тартуды ұсынды, бірақ кейіннен ол Эдуард VII-ге сыйлықты қабылдамауға мүмкіндік беруді шешті. Ақырында оны сол кездегі колониялық хатшының орынбасары Уинстон Черчилль көндірді. Ол үшін Черчилльге алмастың көшірмесін жіберді, оны күміс табақта қонақтарға көрсетуді ұнататын. Трансвааль колониясы үкіметі 1907 жылғы 17 қазанда алмасты 150 000 фунт стерлингке сатып алды, бұл фунт стерлингтің инфляциясына сәйкес теңгеге шаққанда белгілі бір соманы құрайды. Кен пайдасынан 60% салық алынуына байланысты қазынашылық Premier Diamond Mining Company-ден ақшасының бір бөлігін қайтарып алды. Алмазды патшаға 1907 жылғы 9 қарашада – оның алпыс алтыншы туған күнінде – колонияның бас агенті сэр Ричард Соломон, Швеция патшайымы, Испания патшайымы, Вестминстер герцогы және лорд Ревелстоук сияқты көптеген қонақтардың қатысуымен ұсынды. Патша өзінің колониялық хатшысы лорд Элгинге «өзім және өз мұрагерлерім үшін» сыйлықты қабылдағанын және «бұл керемет және бірегей алмастың Тақтың мұралық құндылықтарын құрайтын тарихи асыл тастар арасында сақталуын және сақталуын» қамтамасыз ететінін жариялауды тапсырды.

The Cullinan is estimated to have formed in Earth's mantle transition zone at a depth of 410–660 km (255–410 miles) and reached the surface 1.18 billion years ago. It was found 18 feet (5 m) below the surface at Premier Mine in Cullinan, Transvaal Colony, by Frederick Wells, surface manager at the mine, on 26 January 1905. It was approximately long, wide, deep, and weighed Newspapers called it the "Cullinan Diamond", a reference to Sir Thomas Cullinan, who opened the mine in 1902. It was three times the size of the Excelsior Diamond, found in 1893 at Jagersfontein Mine, weighing Four of its eight surfaces were smooth, indicating that it once had been part of a much larger stone broken up by natural forces. It had a blue white hue and contained a small pocket of air, which at certain angles produced a rainbow, or Newton's rings. Shortly after its discovery, Cullinan went on public display at the Standard Bank in Johannesburg, where it was seen by an estimated 8,000–9,000 visitors. In April 1905, the rough gem was deposited with Premier Mining Co.'s London sales agent, S. Neumann & Co. Due to its immense value, detectives were assigned to a steamboat that was rumoured to be carrying the stone, and a parcel was ceremoniously locked in the captain's safe and guarded on the entire journey. It was a diversionary tactic – the stone on that ship was fake, meant to attract those who would be interested in stealing it. Cullinan was sent to the United Kingdom in a plain box via registered post. On arriving in London, it was conveyed to Buckingham Palace for inspection by King Edward VII. Although it drew considerable interest from potential buyers, Cullinan went unsold for two years. In August 1907, a vote was held in the Legislative Council on the Cullinan's fate, and a motion authorising the purchase was carried by 42 votes in favour to 19 against. Initially, Henry Campbell Bannerman, then British Prime Minister, advised the king to decline the offer, but he later decided to let Edward VII choose whether or not to accept the gift. Eventually, he was persuaded by Winston Churchill, then Colonial Under Secretary. For his trouble, Churchill was sent a replica, which he enjoyed showing off to guests on a silver plate. The Transvaal Colony government bought the diamond on 17 October 1907 for £150,000, which adjusted for pound sterling inflation is equivalent to £ in Due to a 60% tax on mining profits, the Treasury received some of its money back from the Premier Diamond Mining Company. The diamond was presented to the king at Sandringham House by Agent General of the colony, Sir Richard Solomon, on 9 November 1907 – his sixty sixth birthday – in the presence of a large party of guests, including the Queen of Sweden, the Queen of Spain, the Duke of Westminster and Lord Revelstoke. The king asked his colonial secretary, Lord Elgin, to announce that he accepted the gift "for myself and my successors" and that he would ensure "this great and unique diamond be kept and preserved among the historic jewels which form the heirlooms of the Crown".

Кесу процесі

Патша Амстердамдағы Жозеф Асшер мен компаниясына осы қалың тасты әр түрлі кесімдер мен өлшемдердегі жарқыраған асыл тастарға айналдырып кесуді және жылтыратуды тапсырды. Абрахам Асшер оны 1908 жылғы 23 қаңтарда Лондондағы отарлық кеңседен алды. Ол алмасты қалтасына салып, пойызбен және пароммен Нидерландыға қайтып келді. 1908 жылғы 10 ақпанда Жозеф Асшер Амстердамдағы алмаз кесу фабрикасында тасты екіге бөлді. Ол кезде технология қазіргі стандарттарға сай сапаны кепілдеуге жетілмегендіктен, алмасты кесу қиын және тәуекелді болды. Апталап жоспарлаудан кейін, Асшер алмасты бір соққымен қақ айыру үшін терең ойық жасады. Ойық жасаудың өзіне төрт күн кетті, ал алғашқы әрекетте болат пышақ сынды. Барлығында алмасты бөлу мен кесуге сегіз ай уақыт кетті, үш адам күніне 14 сағат жұмыс істеді. Лорд Ян Бальфур өзінің "Танымал алмаздар" (2009) кітабында Жүсіптің есінен танып қалғандығы туралы әңгімені жоққа шығарып, оның қуанып шампанның бөтелкесін ашқаны ықтимал екенін айтады.

Куллинаннан кесілген алмастар

Cullinan жалпы 9 үлкен тас, сондай-ақ 96 кіші бриллиант және салмағы белгілі бір мөлшердегі жылтыратылмаған сынықтар шығарды. Ең үлкен екі тас – Cullinan I және Cullinan II-ден басқа барлығы Ашердің қызметі үшін ақы ретінде Амстердамда қалды, Оңтүстік Африка үкіметі оларды сатып алғанға дейін (Едуард VII сатып алып, 1907 жылы әйелі Александра патшайымға сыйлаған Cullinan VI-дан басқа), ал Оңтүстік Африканың жоғары комиссары оларды 1910 жылғы 28 маусымда Мэри патшайымға табыс етті. Cullinan I және Cullinan II Тақ зергерлік бұйымдарының құрамына кіреді.

Ашер кіші тастарды Оңтүстік Африка үкіметіне сатты, ол оларды Мэри патшайымға, сол кездегі Оңтүстік Африка премьер-министрі Луи Ботаға, Cullinan тасын кесуді қадағалаған алмаз саудагерлері Артур мен Александр Левиге және алмаз өнеркәсібіндегі алғашқы кәсіподақты бірлесіп құрған Якоб Роминьге (кейін Роминге) таратып берді. Мэри олардың кейбіреулерін ұзын платина тізбекке орнатты, бірақ Елизавета оны ешқашан қоғамда кимеді, себебі ол "әлдеқайда батып кетеді" деді. 1960 жылдары Луи Ботаның мұрагерлеріне тиесілі екі кіші Cullinan алмасы Йоханнесбургтегі De Beers зертханасында талданды және олар азот немесе басқа да қоспалардан толығымен таза екені анықталды. Cullinan I және Cullinan II 1980 жылдары Лондон мұнарасындағы гемологтар тарапынан тексерілді және екеуі де түссіз IIa типіне жатқызылды.

I Куллинан

Cullinan I, немесе Африканың Ұлы Жұлдызы, 74 қырлы, шанақ пішінде кесілген, салмағы бар және 74 жағы бар. Ол 1910 жылы оған сәйкес келу үшін қайта жобаланған Крестпен Егемендіктің Таяқшасының жоғарғы бөлігіне орнатылған. Cullinan I 1992 жылы қоңыр Golden Jubilee Diamond алмас арқылы кез келген түстегі әлемдегі ең үлкен кесілген алмас ретінде басып өтті, бірақ ол әлі де әлемдегі ең үлкен таза кесілген алмас болып табылады. Тазалығы тұрғысынан, оның кішкентай жарықтар мен аздаған түйіршіктер бар. Алмазға ілмектер орнатылған, оны ұясынан алып, Cullinan II-ден ілгіш ретінде тағып, брошь жасауға болады. Георг V-нің әйелі Мэри патшайымы оны көбінесе осылай тағушы еді. 1908 жылы осы тас 2,5 миллион АҚШ долларына бағаланды (1908 жылғы 2,5 миллион АҚШ долларының қазіргі шамамен <есептелген сома> миллион долларына тең).

Cullinan II

Куллинан II, немесе Африканың екінші жұлдызы – 66 қырлы жарқын кесілген, салмағы бар алмас, ол Императорлық мемлекеттік тәждің алдыңғы бөлігіне орнатылған. Оның өлшемдері... Алмаста бірнеше ұсақ кемшіліктер, үстел қырында сызаттар және белдеуінде кішкентай сынық бар. Cullinan I сияқты, ол сары алтыннан жасалған қоршаумен бекітілген, ол тәжге бұралып бекітіледі. 1912 жылы Мэридің өткен жылы Дели Дурбарында тәждің орнына таққан Дели Дурбар тиарасы, оның күйеуі Үндістанның Императорлық тәжін таққан болатын, сондай-ақ Cullinan III және IV алмастарын орнатуға бейімделді. 1914 жылы Cullinan III тәждің үстіндегі кристалл модельмен ауыстырылды. Елизавета II жиі Cullinan III-ті Cullinan IV-пен бірге брошь ретінде тақты. Брошьтің жалпы ұзындығы... және ені... Cullinan III сондай-ақ Коронация мойыншебінде әшекей ретінде қолданылды, кейде ол Лахор алматын алмастырды.

Cullinan IV

Куллинан IV, сонымен қатар Африканың Кіші Жұлдызы деп те аталады, шаршы пішінде кесілген және салмағы .

Cullinan V

Cullinan V – 1911 жылғы Дели Дурбарында королева Мэри киген көкірек сәнінің бір бөлігін құрайтын платина брошканың ортасына орнатылған жүрек пішінді алмаз. Брошка Cullinan V-ті көрсететіндей етіп жасалған және кішкентай алмаздармен мозаикаланған шекарасы бар. Оны VIII брошкасынан іліп тағуға болады, сондай-ақ VII әшекейін ілу үшін де пайдалануға болады. Мэри оны көбінесе осылай таққан.

Cullinan VI

Cullinan VI - маркизалық кесіммен және салмағы .

Cullinan VII

Куллинан VII сонымен қатар маркиздік кесіммен кесілген және салмағы .

VIII-құлайы

Куллинан VIII – бұл тіктөртбұрышты кесілген, салмағы ... грамм болатын алма.