Питер Френч (1849-1897): Американдық шаруа, Орегон штатындағы Frenchglen қаласына ат салды. Калифорнияда шаруашылық құру талпынысы, жер дауы мен көші-қон тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Питер Френч (30 сәуір 1849 – 26 желтоқсан 1897) – 19 ғасырдың соңында АҚШ-тың батысындағы мал шаруашылығымен айналысқан адам. Орегон штатындағы Френчглен елді мекенінің атының бір бөлігі оның құрметіне берілген.
Peter French (April 30, 1849 – December 26, 1897) was a rancher in the western United States in the late 19th century. The community of Frenchglen, Oregon, was partially named for him.
Ерте өмір
Питер Френч 1849 жылдың 30 сәуірінде Миссури штатында Джон Уильям Френч болып дүниеге келді. 1850 жылы оның әкесі отбасын Калифорнияның Сакраменто аңғарында орналасқан Колуза округіне көшіріп, шағын ранчо бастады. Испан жер иеленулеріне байланысты шағын шаруашылықтарға орын жетпегендіктен, Френчтің әкесі отбасын тағы бір рет көшіріп, аңғардың солтүстігіне қарай сапарлады. Француздың әкесі қой шаруашылығын бастады, ол өте табысты болды. Бірақ Френч өскен сайын, бұл жұмыс оған жеткілікті қызығушылық немесе қиындық тудырмағанын сезді. Френч оңтүстікке қарай Калифорния штатының Хасинто қаласына көшіп, бай мал өсіруші және бидай саудагері доктор Хью Джеймс Гленннің ат жаратушысы болып жұмысқа орналасты. Френч жылдам үйренетін және жақсы жұмыс істейтін адам еді, ал кейін бірнеше айдан соң бригадир болып тағайындалды. Испан тілінде сөйлейтін вакеростар Френчті жақсы көріп, құрметтеді, себебі ол олардың тілін үйренді. Гленннің қызметінде жүрген кезде Френч "Питер" есімін қабылдады. Гленн аймақтағы активтерін мүмкіндігінше кеңейтті және өзінің табысты нарықтары үшін жаңа аймақтарды іздеуге кірісті. 1872 жылы ол Френчті 1200 бас Шортхорн малмен, бірнеше вакеромен және қытай аспазымен Орегонға жіберді. Ол Орегонның оңтүстік-шығысына жетіп, құрғақ шөлдің арасында кең жайылымдарды тапты. Кэтлоу аңғарына келгенде Френч пен оның серіктері Портер есімді кедей алтын іздеушіге кездесті. Портер Френчке малдың шағын тобын сатты, сонымен қатар Стинс тауының батыс жағындағы жерге иелену құқығы мен "P" белгісі де Френчке өтті. Френч одан әрі жол тартқанда Блитцен аңғарын тапты, онда Доннер-унд-Блитцен өзені 64 шақырым (40 миль) қашықтықта Мальхер көліне дейін созылып жатты. Бұл оның сүйікті орны болды, ол осы жерде базалық лагерін құрды. Малына баспана, вакероларына үйлер және қонақ үйлер салды. Осылайша "P" ранчо дүниеге келді.
Peter French was born John William French in Missouri on April 30, 1849. In 1850, his father moved the family to Colusa County, California, a town located in the Sacramento Valley, to begin a small ranch. Finding there was not enough room for small ranch operations due to Spanish land grants, French's father uprooted his family once again and traveled north in the valley. French's father began a sheep ranch which became very successful; however, as French grew older, he found that the work was not exciting or challenging enough for him. French moved southward to Jacinto, California, where he met and accepted employment as a horse breaker with Dr. Hugh James Glenn, a wealthy stockman and wheat baron. French was a quick learner and good worker, and in a few months he was promoted to foreman. The Spanish speaking vaqueros liked and respected French, as he learned their language. At some point in his employment with Glenn, French assumed the name "Peter". Glenn had expanded his assets as widely as possible in the area, and began to scout new areas for his profitable markets. In 1872, he sent French to Oregon with 1,200 head of Shorthorn cattle, a handful of vaqueros, and a Chinese cook. He ended up in southeastern Oregon to find vast grasslands amid the arid high desert. Upon his arrival in the Catlow valley, French and his men came upon a poor prospector named Porter. Porter sold his small herd of cattle to French, and with the sale of his cattle went his squatter's rights to the west side of the Steens Mountain and his "P" brand. As French ventured further, he found the Blitzen Valley, where the Donner und Blitzen River snaked northward 40 mile (64 km) to Malheur Lake. This became his favorite spot, where he set up his base camp. He built shelters for his herd, line cabins, and bunkhouses for his men. Thus, the P Ranch was born.
Малдың патшасы
Бірнеше жылдан кейін Френстің шағын мал шаруашылығы кеңейді, оған Гленн қаржылық қолдау көрсетті. "П" ранчосы оның өсіп келе жатқан мал империясының штаб-пәтеріне айналды. Ол және оның адамдары қоршаулар салды, батпақтарды кептіріп, үлкен аумақтарды суарды, жүздеген жылқы мен есекті үйретті, және жергілікті шөпті шаптап, үйіп қойды. Френстің империясы Алмаз аңғары, Блитцен аңғары және Кэтлоу аңғарына дейін жетті. Жер көлемі шамамен 160 000 – 200 000 акр (650 – 800 км²) құрайды. Ұшқыр кәсіпкер Френч Батпақтар мен Су тасқыны заңынан пайдаланды, ол батпақ жерді гектарына 1,25 доллардан сатып алуға мүмкіндік берді. Ол су тасқынына ұшыраған жерлерге бөгеттер салды, Батпақтар заңы бойынша жерді жеңілдетілген бағамен сатып алды, содан кейін жерді бастапқы қалпына келтіру үшін бөгеттерді бұзды. Френч сондай-ақ өз қызметкерлері мен басқаларды ол кейін сатып алатын жерлерге талап ашуға бағыттап отырды. Оның көбірек жерді иелену әрекеттері мемлекеттік жерлерді қоршауды да қамтыды. 1883 жылы Френч Гленннің қызы Эллаға үйленді. Үш аптадан кейін Гленн бұрынғы қызметкерінің қолынан қаза тапты. Френч Гленн отбасы үшін Орегон операциясын басқаруын жалғастырды, отбасының қарыздарын төлеуге көмектесу үшін малды сатты. 1894 жылы Гленннің мұрагерлері French Glenn серіктестігін French Glenn Livestock Company компаниясына біріктіруге шешім қабылдады, Френчті компания президенті етіп тағайындады. Френч 1891 жылы ажырасты. 1878 жылдың маусым айында Стинс тауының етегіндегі Пайют және Баннок тайпалары (екеуі де Шошон тайпаларымен тығыз байланысты) "П" ранчосына шабуыл жасады, бірақ хабаршы Френчті алда тұрған қауіп туралы ескерте алды. Френч пен оның бір адамынан басқасының бәрі қашуға үлкерді. Шабуылдар жаз бойына жалғасты. Пайюттар ғимараттарды өртеп, мал мен жылқыларды айдап әкетіп, бір рет тіпті Френчтің атын атқан. Бір кезде Френч АҚШ-тың 1-ші атқыштар полкіне жетекшілік етіп, армияны аймақ бойынша бағыттады. 1880-ші және 1890-шы жылдары малшылар мен шағын фермерлер жер және су құқықтары үшін күресті. Осындай құқықтар үшін болған агрессия және Френчтің кең аумақты жері оған және оның шаруашылығына деген наразылықты тудырды.
After several years, French's small cattle operation had expanded, helped in large part by Glenn as his financier. The P Ranch became the headquarters for his growing cattle empire. He and his men built fences, drained marshlands and irrigated large areas of land, broke hundreds of horses and mules, and cut and stacked native hay. French's empire expanded to include the Diamond Valley, the Blitzen Valley, and the Catlow Valley. The land encompasses approximately 160,000 to 200,000 acres (650 to 800 km2). A shrewd businessman, French took advantage of the Swamp and Overflow Act, which allowed marshland to be purchased at $1.25 an acre. He built dams to flood areas, bought the land under the Swamp Act at the reduced price, then removed the dams to return the land to its original state. French also directed his employees and others to file homestead claims that he would then purchase. His attempts at seizing more and more land even included fencing lands in the public domain. In 1883, French married Glenn’s daughter Ella. Glenn was murdered three weeks later by a former employee. French continued to manage the Oregon operation for the Glenn family, selling more cattle to help pay the family’s debts. In 1894, Glenn’s heirs decided to incorporate the French Glenn partnership into the French Glenn Livestock Company, making French the company president. French was divorced in 1891. In June 1878, the native Paiute and Bannock (both closely associated with the Shoshone tribes) population at the base of the Steens Mountain swooped upon the P Ranch, but not before a messenger could warn French of the impending attack. French and all but one of his men were able to escape. The attacks continued throughout the summer. The Paiutes burned buildings and homes, ran off cattle and horses, and at least once shot French's horse out from under him. At one point, French even accompanied the U. S. 1st Cavalry Regiment to guide the Army through the area. In the 1880s and 1890s, stockmen and smaller farmers fought over land and water rights. Aggression over such rights and French's large spread of land drew a certain loathing toward him and his operation.
Өлім
Френч 1897 жылғы 26 желтоқсанда Эдвард Ли Оливье басқа оқ тигізді. Оқ Френчтің оң көзі мен оң құлағының арасынан, маңдай сүйегінің астынан кіріп, сол жақ құлағының артынан шықты. Ол дереу қаза тапты. Джон Уильям "Питер" Френч Калифорния штатындағы Ред-Блафф қаласындағы Оак Хилл зиратында әкесі мен анасының қабірлеріне жақын жерленді.
French was shot in the head on December 26, 1897, by Edward Lee Olivier. The bullet entered between French's right eye and right ear just below his temple and exited just behind the top of his left ear. He died instantly. John William "Peter" French was buried in Red Bluff, California, next to the graves of his father and mother at the Oak Hill Cemetery.
Эдвард Оливьеге қатысты сот
Ол бастапқыда кісі өлтірген деп айыпталды. Өз кінәсіз екенін мәлімдеп, жеті жергілікті қолдаушы берген 10 мың долларлық кепілдікпен босатылды. Сот басталмай тұрып, айыптаулар алынып тасталды. Френчтің жақтастары сот процесін «бұрмаланған» деп атады, бірақ прокуратура Оливьердің өзін-өзі қорғау туралы мәлімдемесіне қарсы тұру үшін кісі өлтірудің ең жеңіл түрінен айыптауды көздеді. Сот 1898 жылдың 18 мамырында Харни округі сотында басталды. Оливьер бұрын Френчпен, Оливьердің үйіне жету үшін Френчтің жерінен өту құқығын беретін сервитут мәселесі бойынша дауласқан. Егер сервитут болмаса, Оливьер саяхатын 6 шақырымнан астам (10 км) ұзартуға мәжбүр болар еді. Френчтің Оливьердің жеріне заңсыз кіргені үшін оны қорлап жазалауды әдетке айналдырғаны хабарланды. Ол Оливьерді кем дегенде 5 рет жұрт алдында қамшымен ұрған. Өмірі бойын мал шаруашылығымен айналысқан Альва Спрингер Френчтің қоғамдағы мазақтарына қарсы куәлік берді: «Міне, ештеңе айта алмайтын кішкентай адам отыр. Кеше менің егістігімде болдың. Уақыт келгенде, сені сол жерде ұстап, жағдайын түзетемін». Тағы бірнеше адам Френчтің, мүмкіндік болса, Оливьерді «түзетуге» тіпті «атуға» уәде бергенін куәлік етті. Мемлекетке жуық жиырма куәгер шақырылды, олардың жетісі Френчтің қызметкерлері болды және олар кісі өлтіруді әртүрлі қашықтықтан көрді. Олардың мәлімдемелері шамамен бірдей болды: Оливьер Френчтің жерінен өтуге мүмкіндік беретін қақпаға қарай аттанған көрінді. Френч сол күні қақпада мал айдап жүрді. Ол Френчтің Оливьерге айқайлағанынан кейін, екі аттың соқтығысқанын көрді. Френчтің қолын қамшымен шайқағаны көрінді, бірақ куәгерлер олардың ара қашықтығынан қамшыны көрмегенін айтты. Ол атын бұрғаннан кейін Оливьер Френчтің артынан үйіне қарай батысқа қарай жүрді. Оливьер мылтығын тартып, Френчтің басына бағыттады. Френч қашқан. Ол мылтығын төмен түсірді, ал Френч Оливьерге қарау үшін басын бұрғанда, Оливьер қайтадан мылтығын көтеріп, атып жіберді. Френч аттан құлап түсті. Ол тоқтады, жерде жатқан Френчтің денесіне қарады және үйіне қарай аттанды. Оливьердің қорғанысы, Френч басын бұрғанда, қаруын алып, Оливьерді «түзетуге» уақыт табу үшін болды деген болжамға негізделген. Френч мылтық алып жүрмеген, бірақ ат қамшысы болған. Прокуратура тарапынан куәлік берген жеті куәгердің бірі – Берт Френч, Пит Френчтің інісі, П Ранчосының қызметкері және тұрғыны. Ол: «Мен бауырымның Оливьерді ештеңемен ұрғанын көрмедім», - деп куәлік берді. Оливьерді қорғау үшін жиырмадан астам куәгер куәлік берді. Бірі – Ж. П. Кеннеди есімді адам, ол Берт Френчті 1898 жылдың 2 қаңтарында, Пит Френч өлтірілгеннен кейін бір аптадан астам уақыт өткен соң Портлендте, Орегон штатында көргенін айтты. Кеннедидің айтуынша, Берт Френч оған: «Мен ағамға қарсы ештеңе айтқым келмейді, бірақ Оливьердің істегеніне кінәлай алмаймын» деген. «Питер Френч 1897 жылдың Рождество күні Чикагоға іссапармен барып оралды. Бернсте Март Брентонды тұраққа шақырып, командасын кемеге тіркеді. Кемеде ол өз командасының балаларына әкелген сыйлықтарды тиеді. Содан кейін ол тікелей «Сод Хаус» ранчосына барды. Сол түні барлық балалар мерекеге қуанды, ал ерлер мен әйелдер мерекелік көңіл-күйде болды». Бернстегі жергілікті адвокат Джон В. Биггс Пит Френчтің өлтірілген күніне бір күн қалғанда Биггс отбасымен бірге кешкі асқа қатысқаны туралы әңгіме айтқанды ұнататын. Оның қызы Хелен Биггс Рэнд Харни округі кітапханасында сақталған «Бернстің бірнеше естеліктері» атты қолжазбасында әкесі туралы айтады. Қайшы келетін мәліметтерде Френч 1897 жылдың желтоқсан айының ортасында Уильям Хэнлимен бірге Небраска штатының Омаха арқылы Чикагодан Харни округіне оралған деп хабарланды. 1897 жылдың 15 желтоқсанындағы жергілікті газеттің «Бёрнс Таймс Геральд» басылымында былай делінген: «Питер Френч осы аптада бірнеше күн қалада болды, ол шығыстан келді, онда ол етті малмен бірге болды».
Olivier was initially charged with murder. He pled not guilty and was let out on $10,000.00 bail that was furnished by seven local supporters. The day before the trial was to begin, the charges were dropped. Supporters of French called the trial "fixed" however, the prosecution aimed for a lesser charge of Manslaughter to counter Olivier's claim of self defense. The trial began May 18, 1898, in the Harney County Courthouse. Olivier had been in a dispute with French for some time about an easement that would grant Olivier the legal right to cross through a piece of French's land to get to Olivier's home. Without an easement Olivier would be forced to increase his travel by over 6 mile (10 km). It had been reported that French made it a habit to punish Olivier for his supposed trespassing in humiliating fashion. He had quirted (whipped with a horse whip) Olivier in public at least 5 times. Lifelong rancher Alva Springer testified for the defense to French's public ridicule, "Here sits a little man who has nothing to say. You were in my field yesterday. Whenever the time comes right and I catch you there, I will fix you." Several others testified to witnessing French's public promise to "fix," even "shoot", Olivier if the opportunity is ever presented. The state had called nearly twenty witnesses, seven of which were French employees and who witnessed the killing from varied distances. Their claims were more or less the same: Olivier was seen riding toward the gate that would have given him access to cross through French's land. French was at the gate working a cattle drive that day. Olivier was witnessed colliding horse to horse with French as French yelled at Olivier. French was seen swinging his hand the way one swings a whip although witnesses testified they did not actually see a whip perhaps because of the distance between them. Olivier continued westerly toward his home behind French as French had turned his horse around. Olivier drew his gun and pointed it at French's head. French ducked. Olivier lowered his gun and when French turned his head back to look at Olivier, Olivier raised his gun again and fired. French fell from his horse. Olivier stopped, looked down at French dead on the ground and rode away in the direction of his home. Olivier's defense hinged on the purported belief that he feared that when French turned his head away, it was to buy time to draw a weapon and finally "fix" Olivier. French was not armed with a gun but was carrying his horse whip. One of the seven witnesses that testified for the prosecution was Burt French, Pete French's brother, employee and resident of P Ranch. He testified "Never saw my brother strike Olivier with anything." Over twenty witnesses testified to Olivier's defense. One was a man by the name of J. P. Kennedy who testified that he saw Burt French in Portland, OR, on January 2, 1898, little more than a week after Pete French was killed. Kennedy testified that Burt French told him, "I don't like to say anything against my brother, but I can't blame Olivier for doing as he did." "Peter French returned from a business trip to Chicago on Christmas Day of 1897. In Burns, he had Mart Brenton at the livery stable hook his team onto the buckboard, which was loaded with gifts he had brought for the children of his crew. He then drove directly to the Sod House Ranch. That night there was a Christmas Party, with all the children happy over the holiday and the men and women in a festive mood." A local attorney in Burns, John W. Biggs, enjoyed telling the story of Pete French having Christmas Dinner with the Biggs' family the day before he was murdered. His daughter, Helen Biggs Rand, outs her father in her manuscript, A Few Recollections of Burns catalogued in the Harney County Library. Conflicting accounts state that French returned to Harney County from Chicago by way of Omaha, Nebraska with William Hanley around the middle of December, 1897. In the December 15th, 1897, edition of the local newspaper, the Burns Times Herald, it states, "Peter French was in town a few days this week on his way home from the east where he had been with beef cattle."