Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Талипарити елатум немесе Гибискус елатус, көбінесе көк махо немесе майо азу деп аталады, бұл Malvaceae тұқымдасына жататын гүлдейтін ағаш түрі.
Species of plant
Talipariti elatum or Hibiscus elatus, known typically as the blue mahoe or majó azul, is a species of flowering tree in the mallow family, Malvaceae.
Тарату
Талипарити элатумы Куба, Ямайка, АҚШ-тың Виргин аралдары және Пуэрто-Рико аралдарында өседі. Жасыраулы аймақтарда ол теңіз деңгейінен жоғары биіктікте де өсе алады және көбінесе орманды қалпына келтіруге пайдаланылады. Бұл Ямайканың ұлттық ағашы.
Talipariti elatum is native to the islands of Cuba, Jamaica the US. Virgin Islands and Puerto Rico. In wetter areas it will grow in a wide range of elevations, up to and is often used in reforestation. It is the national tree of Jamaica.
Сипаттама
Талипарити елатум ағашы тік келісімі, кең жасыл жапырақтары және гибискус сияқты гүлдерімен өте әдемі. Ол өте жылдам өседі, көбінесе немесе одан да биікке жетеді. Гүл пісіп жетілгенде түсі өзгеріп, ақ жасылдан қызғылт сарыға, қызылға, содан кейін қызыл қоңырға айналады. "Маху" атауы карибтік сөзден алынған. "Көк" дегені – жылтыратылған ағашқа ерекше көрініс беретін көкшіл жасыл жолақтарды білдіреді.
The Talipariti elatum tree is quite attractive with its straight trunk, broad green leaves and hibiscus like flowers. It grows quite rapidly, often attaining or more in height. The flower changes color as it matures, going from bright yellow to orange, red and finally crimson. The name mahoe is derived from a Carib word. The 'blue' refers to blue green streaks in the polished wood, giving it a distinctive appearance.
Қолданылуы
Көк махо - әдемі және берік ағаш, ол жиһаз жасауға және сурет рамкалары, ыдыстар мен ағаш оюлар сияқты сәндік бұйымдар жасау үшін кеңінен қолданылады. Ағаштың ішкі қабығы бұрын Гавана сигарының шоғырларын байлау үшін пайдаланылғандықтан, оны көбінесе "Куба қабығы" деп атайды. Сол сияқты, қабықтан белбеу немесе бау жасауға болады. Ағашқа музыкалық қасиет тән, сондықтан ол дәстүрлі түрде латтаның бір түрі – "куатро" аспабын жасау үшін қолданылған. Маходан әдемі қораптар, жиһаз, кіріспе жұмыстар, едендер, әр түрлі бөлшектер, айналдырылған бұйымдар, зергерлік қораптар, мүсіндер және ежелгі ойын тақталары жасалған. Оны сәулетшілер, жиһаз жасаушылар, дизайнерлер, суретшілер және кәсіби емес ағаш өңдеушілер пайдаланады. Ағашты тегістеу және айналдыру оңай, сонымен қатар жақсы өңделгенде жарқыраған табиғи жылтырлыққа ие; ол күлгін, металл көк және зәйтүн түстерінде кездеседі, көбінесе көкшіл жолақтармен. Кейбір ағаштарда сұр, жасыл, қара, көк және күлгін түстердің барлығы бір-бірімен үйлесіп келеді. Түс өзгерісіне өсу жағдайлары себеп болуы мүмкін, бірақ бұл әлі дәлелденбеген. Махоэ немесе Талипарти елатум (ағаш өңделгеннен кейін түсіне байланысты "көк махоэ" деп те аталады) – Ямайка мен Кубаға тән ағаш. Ашық, бұзылған ортада өсетін және көлеңкеге төзімділігінің арқасында екінші деңгейлі орманның төменгі қабатында кездесетін махо 25 метрге дейін өседі және 100 см-ден астам диаметрге (КИМБЕР, 1970) жетеді. Ямайкалық орманшылар жүргізген зерттеулерден кейін ол егістік пен орманды жаңарту үшін маңызды түр ретінде танылды (LONG, 1963, KIMBER, 1970). Бұл әр түрлі түстері мен әдемі текстурасы бар тамаша ағаш, бірақ қызығы, қазіргі уақытта басқа еш жерде махо өндірілмейді. Махо ағашының түсі әр ағашта әртүрлі болады, көк түсі көп жылдар бойы сақталмайды. Уақыт өте келе ағаш қоңыр, күлгін, сұр және көкшіл-жасыл түстерге айналады. Пуэрто-Рикода алғашқы егістер 1940 жылдары жасалды, сондай-ақ оны бағалау үшін басқа Кариб аралдары мен Гавайиге әкелді. Мексика, Перу, Бразилия, Оңтүстік Флорида және Вест-Индияда табиғи түрде тараған.
The blue mahoe is a beautiful and durable timber that is widely used for cabinet making and making decorative objects such as picture frames, bowls and wood carvings. The inner bark of the tree is often referred to as Cuba bark because it was formerly used for tying bundles of Havana cigars. Similarly the bark could be used to form a strap or belt. The wood has a musical quality and has been traditionally used in the making of the cuatro, a type of lute. Fine boxes, furniture, inlay works, floors, details, turned pieces, jewellery boxes, sculptures, and ancient board games, have been made from the mahoe. It is utilized by architects, furniture makers, designers, artists, and amateur woodworkers. The wood has fine sanding and turning qualities, and a natural gloss that is accentuated when finely finished; it is variegated in purple, metallic blue, and olive colors, often with bluish streaks. In some lumber there can be grey, green, black, blue and purple colors all combined in just one small piece. Growing conditions may be responsible for the color variations, but this has not been proven. Mahoe or Taliparti elatum, (also known as "blue mahoe" for the characteristic coloration of its wood after milling), is a tree native to Jamaica and Cuba. A volunteer species, characteristic of open disturbed habitats and also found, due to its shade tolerance, as an understory tree in secondary forests, mahoe grows to 25 m tall and upwards of 100 cm DBH (KIMBER, 1970). It was recognized as a potentially important species for plantation and forest enrichment after a survey by Jamaican foresters (LONG, 1963 cited in KIMBER, 1970). It is an excellent wood with a rich variety of colors and attractive grain, but surprisingly, very little mahoe is currently produced anywhere else. Mahoe can vary greatly in color from tree to tree, the blue tone does not tend to endure for many years. The wood transforms over time to shades of browns, purples, greys, and bluey greens. The first plantings in Puerto Rico were in the 1940s and it has also been introduced to other Caribbean islands and Hawaii for evaluation. It has become naturalized in Mexico, Peru, Brazil, southern Florida and the West Indies.