Ebenaceae тұқымдасы – гүлді өсімдіктер тобы. Эбен, хурма сияқты 768 түрді қамтиды. Тропиктік аймақтарда өседі, ағаш ретінде, жемісі үшін және сәндік өсімдік ретінде бағалы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гүлді өсімдіктер тұқымдасы
Family of flowering plants
Ebenaceae тұқымдасы – Ericales қатарына жататын гүлді өсімдіктер тұқымдасы. Бұл тұқымда эбен ағашы және хурма сияқты 768-ге жуық ағаш және бұта түрлері бар. Ол әлемнің тропикалық және жылы белдеулерінде тараған. Ол Малезия, Үндістан, тропикалық Африка және тропикалық Американың жаңбырлы ормандарында ең көп кездеседі. Көптеген түрлері ағаш үшін, әсіресе эбен, жемісі үшін және сәндік өсімдік ретінде бағалы.
The Ebenaceae are a family of flowering plants belonging to order Ericales. The family includes ebony and persimmon among about 768 species of trees and shrubs. It is distributed across the tropical and warmer temperate regions of the world. It is most diverse in the rainforests of Malesia, India, tropical Africa and tropical America. Many species are valued for their wood, particularly ebony, for fruit, and as ornamental plants.
Биология
Жемістері танин қандай затты қамтиды, ол өсімдіктерді шөп жеушілерден қорғайды, сондықтан піспеген кезде жануарлар оларды көбінесе жемейді. Көптеген түрлердің піскен жемістері әртүрлі жануарлар тобы үшін тамақ көзі болып табылады. Жапырақтарын жәндіктер жейді. Өсімдіктердің күшті иісі болуы мүмкін. Кейбір түрлерінің ағашы хош иісті. Олар өздерінің көптеген туған жер экожүйелерінде маңызды және көзге түсетін ағаштар болып табылады, мысалы, Гавайдағы бұрынғы Мауи Нуидің жазық құрғақ ормандары, Каспий-Гиркания аралас ормандары, Хатиар-Гир құрғақ жапырақты ормандары, Луизиада архипелагының ылғалды ормандары, Мадагаскар жазық ормандары, Нармада аңғарының құрғақ жапырақты ормандары, Жаңа Гвинея мангрлері және Оңтүстік-Батыс Гаттардың таулық ылғалды ормандары. Эбони – Diospyros туысына жататын бірнеше түрден алынған тығыз қара ағаш, оның ішінде Diospyros ebenum (Сейлон эбони, Үнді эбони), Diospyros crassiflora (Батыс Африка эбони, Бенин эбони) және Diospyros celebica (Макасар эбони) бар. XVII ғасырда голландтар Diospyros tesselaria (Маврикий эбони) өсімдігін кеңінен пайдаланған.
The fruits contain tannins, a plant defense against herbivory, so they are often avoided by animals when unripe. The ripe fruits of many species are a food source for diverse animal taxa. The foliage is consumed by insects. The plants may have a strong scent. Some species have aromatic wood. They are important and conspicuous trees in many of their native ecosystems, such as lowland dry forests of the former Maui Nui in Hawaii, Caspian Hyrcanian mixed forests, Khathiar–Gir dry deciduous forests, Louisiade Archipelago rain forests, Madagascar lowland forests, Narmada Valley dry deciduous forests, New Guinea mangroves, and South Western Ghats montane rain forests. Ebony is a dense black wood taken from several species in the genus Diospyros, including Diospyros ebenum (Ceylon ebony, Indian ebony), Diospyros crassiflora (West African ebony, Benin ebony), and Diospyros celebica (Makassar ebony). Diospyros tesselaria (Mauritius ebony) was heavily exploited by the Dutch in the 17th century.
Сипаттама
Отбасыға ағаштар мен бұталар кіреді. Жапырақтары көбінесе кезектесіп орналасқан, бірақ кейбір түрлерінде қарама-қарсы немесе торап орналасқан жапырақтары болады. Гүлшоғыры әдетте гүлдің цимасы, кейде рацема немесе паник, ал кейбір өсімдіктер жалғыз гүлдер түзеді. Көптеген түрлері екі жынысты. Гүлдің 3-ден 8-ге дейін жапырақтары болады, олар түбінен біріккен. Әдетте бірнеше жеке немесе жұпталған аталық тораптары бар, олар көбінесе гүлдің ішкі қабырғасына бекітілген. Аналық гүлдерде 8-ге дейін мойыншасы болады.
The family includes trees and shrubs. The leaves are usually alternately arranged, but some species have opposite or whorled leaves. The inflorescence is usually a cyme of flowers, sometimes a raceme or a panicle, and some plants produce solitary flowers. Most species are dioecious. The flower has 3 to 8 petals, which are joined at the bases. There are usually several single or paired stamens, which are often attached to the inner wall of the corolla. Female flowers have up to 8 stigmas.
Этимология
Ebenaceae туысының аты 1891 жылы Отто Кунце жариялаған Ebenus тегіне негізделген. Бұл Fabaceae тұқымдасында бұрыннан аталған Ebenus L. тегінің кейінгі атасы болып табылады, сондықтан «nomen illegitimum» деп есептеледі. Кунце Ebenus деп атаған өсімдік Маба тегіне қайта жатқызылды, ал ол өз кезегінде Диоспирос тегіне қосылды. Эбенацея атауы кеңінен танымал болғандықтан, Бентам мен Хукердің «Genera Plantarum», Энглер мен Прантльдің «Natürlichen Pflanzenfamilien» және Хатчинсонның «Гүлді өсімдіктер отбасылары» сияқты маңызды ботаникалық анықтамаларда қолданылғандықтан, ол сақталды және осылайша заңды деп танылды.
The family name Ebenaceae is based on the genus name Ebenus, published by Otto Kuntze in 1891. It is a later homonym of Ebenus L., a genus already named in the family Fabaceae, and is thus nomen illegitimum. The plant that Kuntze had named Ebenus was accordingly reassigned to the genus Maba, which in turn has since been included in the genus Diospyros. Because the name Ebenaceae had become well known, having been used in major botanical references such as Bentham and Hooker's Genera Plantarum, Engler and Prantl's Natürlichen Pflanzenfamilien, and Hutchinson's Families of Flowering Plants, it was conserved and is therefore legitimate.