Кіріспе

Phymatopus (флаена ноктуа, Linnaeus, 1758) – Hepialidae тұқымдасына жататын (әдетте жылдам ұшқыштар немесе көлеңке ұшқыштар деп аталады) көбелектер туысы, ол шамамен 700 түр мен 82 туыстан тұрады. Бұл туыс 1869 жылы Ханс Даниэль Йохан Валленгренмен құрылған. Олар Еуразия және Солтүстік Америкада кездеседі. Түрлерді еркек жыныс мүшелерінің әртүрлі морфологиясы және алдыңғы қанаттардың әртүрлі пішіндері бойынша ажыратуға болады, олар жолақтардың түсі, мөлшері және дақтардың орналасуы бойынша өзгеріп тұрады. Жолақтардың өзінде қара тамырлармен бөлінген, ішкі және сыртқы жағынан жіңішке қара сызықтармен шектелінген дақтар болады.

Сипаттама

Phymatopus туысы монотипті деп есептеледі және түрлер алдыңғы қанаттың өрнегі және еркек жыныс мүшелері арқылы ажыратылады. Phymatopus-тың тібіктерінде тікендер жоқ, және басқа Hepialidae отбасы мүшелері сияқты, сомық немесе френулум да жоқ, сонымен қатар антенналары өте қысқа.

Алтын шаян

Алтын шаян (Phymatopus hectus), бастапқыда Hepialus туысына жататын, Еуропаның (орталық және солтүстік бөліктерінде) және Урал тауларында кеңінен таралған. Оның таралған азықтық өсімдіктері – қырыққабық, Эрика, Примула, Румекс, Каллунаның тамырлары. Еркек қанаттарында қара тамырлармен бөлінген жеке дақтардан тұратын екі күміс ақ жолақ болады, олар жұқа қара сызықтармен шектеледі. Клапанның (еркек жыныс мүшесінің бөлігі) дорсальды процесі дерлік түзу, ал мезосома ұшы дөңгелек. Личинкалардың сабақтарды тесіп өтуі, Солтүстік Американың батыс Phymatopus түрлеріне тән. Түңгіршектер сабақтардың түбінен және жапырақ тіндіктері мен топыраққа жанасқан басқа сабақтар арқылы жүреді. Кейде өлі сабақтар да белсенді түңгіршектерге арналған орын ретінде қолданылады. Сабақтарды тесіп өтумен қатар, кейбір личинкалар (мысалы, P. hectoides) топыраққа түңгіршектер жасап, тамыр тіндерімен қоректенеді.

Құс

Құрбыларда бір немесе екі бекітілген негізгі құрсақ сегменті болады. Құрсақ сегменттерінде Heteroneura-ның кейбір төменгі топтарына ұқсас, қатарластырылған арқа жақ тікендері кездеседі.

Жұптасу

Көптеген гепиалидтерде ұрғашысы еркектерді тарту үшін иіс шығарады. Бұл – алғашқы жағдай, ал Фимотопус туысында керісінше, еркектер ұрғашыларды тартады. Сондай-ақ, Алтын шапшаңды қараңыз.

Қозғалысты

Жылжымалылық – көші-қон жасау қабілеті ретінде анықталады. Метапопуляция теориясына сәйкес, көші-қон жекелемелердің жаңа аумақтарды мекендеуі және жойылудан сақтану үшін ескі аумақтарды қайта мекендеуі үшін маңызды. Көбелектер, басқа жәндіктер сияқты, тек дернәсіл және ересек кезеңдерінде ғана жылжымалы болады. Дернәсіл кезеңіндегі жылжымалылық шектеулі және негізінен тамақ табу және қуыршақтануға қолайлы ортаны табу үшін қажет. Ван дер Мюлен және Гроендайк жіктемесі бойынша, Phymatopus белгілі бір аймақпен шектелген, аз қаңғып жүретін мінез-құлық және ұшу қашықтығы аз болады.