Кіріспе

Жапондық токусацу телесериалы (1978–79)

«Жәндік адам» (スパイダーマン), сондай-ақ «Жапон жәндік адамы» немесе «Тоэй жәндік адамы» деп те аталады, — Тоэй компаниясының өндірген жапондық тікелей эфирлік токусацу супербатыр телесериалы. Ол продюсер Джин Пелк келіскен келісімшарт арқылы Marvel Comics-тің сол аттас кейіпкеріне еркін негізделген. Сериал 41 сериядан тұрады және 1978 жылдың 17 мамырынан 1979 жылдың 14 наурызына дейін Токионың 12-ші арнасында көрсетілді. 1978 жылдың 22 шілдесінде Тоэй Манга Мацури кинофестивалінде бір театрлық эпизод көрсетілді. 2009 жылдың 5 наурызынан 24 желтоқсанына дейін Marvel барлық 41 серияның ағылшын тіліндегі субтитрленген нұсқаларын өз веб-сайтына жүктеді. Тоэйдің кейіпкер нұсқасы, Такуя Ямаширо / Жәндік адам (Коссуке Каяма (Шинжи Тодо) сомдаған), Marvel Comics-тің әріптесі сияқты костюм кигенімен, сериалдың сюжеті мен кейіпкердің күштерінің пайда болуы бастапқы материалдан өзгеше. Өзімен күресуден басқа, бұл Жәндік адам «Леопардон» деп аталатын алып механы басқарды, оны сериалдың үлкейтілген монстрларымен күресу үшін шақыратын. Кейіннен Тоэй бұл алып робот тұжырымын өзінің «Super Sentai» франшизасында пайдаланды. Ямаширо кейіннен «Spider Verse» және «Spider Geddon» комикс сюжеттерінде пайда болды.

Сюжет

Жас мотоцикл жарыскері Такуя Ямаширо Жерге құлап жатқан НЛО көреді, ол Marveller деп аталатын ғарыш кемесі. Такуяның әкесі, ғарыш археологы доктор Хироси Ямаширо, оқиғаны зерттейді, бірақ ғарыш кемесін тапқаннан кейін қаза табады. Оқиға профессор Монстрдің және оның зұлым Темір крест армиясының (鉄十字団) назарын аударады – ғарышты билеуді жоспарлаған шетелдік топ. Такуя әкесінің ізімен Marveller-ге барады және Ғажайып планетаның соңғы тірі қалған жауынгері Гарияны табады. Гария профессор Монстрді қуғандағысы келгенін, бірақ енді күресті жалғастыруға біреу қажет екенін түсіндіреді және Такуяға өзінің қанынан инъекция жасайды. Ғажайып планетадан келген адамның қаны Такуяға өрмекшіге тән күштер береді. Содан кейін Гария Такуяға өрмекші қорғаушы костюмін іске қосатын, жіп атып, Marveller кемесін (сонымен қатар "Леопард" деп аталатын алып шайқас роботына айнала алатын) басқаратын білезік сыйлайды. Өзінің күштерін пайдаланып, Такуя профессор Монстрдің армиясымен және Жерге төнген басқа да қауіп-қатерлермен Өрмекші Адам деген атпен күреседі.

Қазан-аяқ адамы

Бұл серияда, Өрмекші адамның азаматтық тұлғасы – 22 жасар мотокросс жарыскері Такуя Ямаширо (Такуя Ямаширо). Ол өз жәндік сезімдері арқылы Темір крест армиясының қауіп-қатерлерін сезе алады және әкесінің өлімінен кек алу үшін Темір крест армиясымен күреседі. Супергерой екенін жасыру үшін Такуя достарының алдында әлсіз адамдай көрінеді, бұл мінез-құлық Суперменге тән. Такуя қауіптен қашқан сайын достарынан сөгіс естиді және оны көбінесе Өрмекші адаммен салыстырады. Сонымен қатар, жарыстарға қатысуы азайғандықтан, мотокросс жарыскері ретіндегі қаржылық табысы Өрмекші адам болып өмір сүргеннен кейін төмендеп, Хитомиге жұмысына көмектесуге мәжбүр етеді. Такуя Өрмекші қорғаушы деп аталатын қорғаныш костюмін кигенде Өрмекші адам болады. Ол генетикалық өзгеріске ұшырайды, себебі Гаря оның денесіне жәндік сығындысын енгізеді, соның нәтижесінде қабырғаларға жабысып, көтерілу сияқты жәндікке тән қабілеттерге ие болады. Өрмекші сезімдері арқылы жақын жердегі жаулардың әрекеттерін анықтай алады, ал физикалық күші орташа адамнан әлдеқайда жоғары. Дегенмен, ол да нағыз жәндіктерге тән кейбір әлсіздіктерді мұраға алған, мысалы, суыққа жоғары сезімталдық. Өрмекші адам өзінің кім екенін көпшілікке жасырады, бірақ әділдікті қорғаушы ретіндегі беделі ертеде қалыптасқан. 7-ші эпизодта тіпті "Өрмекші адам богисі" атты хит ән шығады, кейіннен ол оған қарсы қару ретінде қолданылады, Өрмекші адамның күшейтілген есту қабілетіне ғана әсер ететін дыбыс жиіліктерін шығарып, оған қатты қиындық туғызады. Джузо Мамия мен Интерполдың құпия барлау бөлімінің қызметкерлері ғана Өрмекші адамның кім екенін біледі, бұл фильмнен бастап, сериалдың 11-ші эпизодынан бастап барлық эпизодтарда да солай болады. Олар Темір крест армиясының жоспарларын орындамау үшін түрлі жағдайларда ынтымақтасады. Өрмекші адам сериалдың көп бөлігін Темір крест армиясының жаяу әскерлері – Ninders-мен күресуде өткізеді. Ол Machine BEM-дерді өзі жеңуі сирек, өйткені олар көбінесе үлкейіп, Өрмекші адамды Leopardon-ды шақыруға мәжбүр етеді. Осылайша, Өрмекші адам жапондық супергерой жанрында ерекше орын иеленеді, өйткені оның Kamen Rider-дың Rider Kick немесе Kikaider-дың Denji End сияқты ерекше аяқталу қозғалысы немесе қаруы жоқ. Әр эпизодта жаумен кездескенде Өрмекші адам өзін драмалық позада таныстырады. Содан кейін шоудың тақырып әнінің нұсқасы ойнайды, Өрмекші адам шайқас бастағанда фондық музыка ретінде қолданылады. Шайқасқа дейін Өрмекші адамның осы позада түсірілген кадры бірнеше рет қайталанып көрсетеді. Toei-дің Өрмекші адамы ғимараттар арасында желкенді атуын сирек қолданады (бюджеттік себептерге байланысты), өйткені оның негізгі көлік құралы – Spider Machine GP 7 деп аталатын автомобиль және Marveller ұшағы. Оның желкенді ату құрылғысы Өрмекші адамның белгілі желкенінің орнына арқанды атып, Тарзан сияқты тербелуге мүмкіндік береді. Өрмекші адамның костюмі – шоудың американдық әріптесі The Amazing Spider Man (Телесериал) костюмінің өңделген нұсқасы, жалғыз айырмашылығы – дөңгелек линзаның бұрышты, қатыгез линзалардың пайдасына алынып тасталуы.

Жабдық

Spider Protector (スパイダープロテクター) Такуяның Өрмекші Адам костюмі. Marvel-дегі әріптесінен өзгеше, Такуя киімін Өрмекші Білезігінде сақтайды және жеке басын өзгерткенде ғана киеді. Такуя оны білезігінен босатып, бірден денесіне орап алады, бұл Такуяға өте жылдам және оңай түрленуге мүмкіндік береді. Spider Bracelet (スパイダーブレスレット) Өрмекші Адамның сол білегіне тағылатын, Өрмекші Қорғаушыны Такуя кимеген кезде сақтап тұруға арналған білезік. Spider Bracelet-тің жіптері "Өрмекші Сұйықтығынан" жасалған торлар мен баулар түрінде болады, ол білезік ішінде сақталады және шексіз сыйымдылыққа ие. Білезік сонымен қатар Өрмекші Адамға GP 7 немесе Marveller-ді шақыруға мүмкіндік беретін іздеу құрылғысымен жабдықталған. Экшн көріністері үшін Spider Bracelet-тің жеңіл нұсқасы жасалды, себебі жақын кадрларда қолданылатын костюм актердің каскад жасағанда киюі үшін тым ауыр болды. Spider Strings (スパイダーストリングス) – Өрмекші Адамның Өрмекші Білезігінен атылатын, өрмекші желісінен жасалған арқан. Ол жүз тоннадан асатын заттарды тарта алады. Spider Net (スパイダーネット) – Өрмекші Адамның Өрмекші Білезігінен атылатын, өрмекші желісінен жасалған тор. Ол бірден жаулардың тобын тұтқындауға қолданылады. Spider Machine GP 7 (スパイダーマシンGP 7) – Өрмекші Адамның ұшатын машинасы. Машинаның капотының ішінде автоматтар мен зымырандар орналасқан. Әдетте ол Marveller ұшағының ішінде сақталады. Сондай-ақ, "Дракуланың Қабірі" комиксі негізінде түсірілген анимациялық телефильм бар. Marvel компаниясы Toei-дің екі аниме бағдарламасынан – Wakusei Robo Danguard Ace және Chōdenji Robo Combattler V – негізгі роботтарды Shogun Warriors ойыншықтарының комикс адаптациясында пайдаланды. Леопардонның ойыншық нұсқасы, Toei сериясынан Өрмекші Адамның роботы, сондай-ақ Америка Құрама Штаттарында Godaikin желісінің бөлігі ретінде сатылды. Шоудың сюжеті Marvel нұсқасына ұқсамайтындығы үшін кейбір адамдар сынға алғанмен, Marvel Comics қызметкерлері, соның ішінде Өрмекші Адамның серіктесі Стэн Ли, шоуды арнайы эффекттері мен каскадер жұмысы үшін, әсіресе кейіпкердің өрмекші сияқты қозғалысы үшін мақтады. Marvel бастапқыда Леопардонның қосылуына қарсы болған, бірақ робот жас көрермендерді тарту үшін қажетті трюк ретінде қарастырылды және ақырында сақталды. Шоудың механикалық дизайнері Кацуши Мураками (сол кезде ойыншық дизайнері) Тоэйдің Өрмекші Адамды жапондық көрермендерге сату қабілетіне алаңдаушылық білдірді және продюсер Йосинори Ватанабе оған қажет деп санайтын кез келген еркіндікті алуға рұқсат берді. Мураками Өрмекші Адамға ғарыштық тектілік беру идеясын ойлап тапты, сонымен қатар өрмекші сияқты ғарыш кемесін алып роботқа айналдыра алатын (сол кезде Жапонияда алып робот шоуларының танымалдығына байланысты). Леопардонның экшн-фигура нұсқасы бастапқыда Chogokin ойыншықтар желісінің бөлігі ретінде сатылды және нарықта бұрын-соңды болмаған табысқа ие болды, бұл телесериалдың танымалдығына да ықпал етті. Шоудың табыстылығы Тоэйге Super Sentai франшизасына алып робот тұжырымын Battle Fever J-ге (олар Marvel-мен бірге түсірген шоу) енгізуге мүмкіндік берді және Marvel кейінгі жылдары Жапонияға өздерінің көбірек қасиеттерін экспорттай бастағанда, Өрмекші Адамның танымалдылығына ықпал етті. Сериалдың бас сценарисі Шозо Уэхара (Gorenger, JAKQ, Ultraman қайту) болды, ол 15 эпизод жазды, ал Уэхараның Sentai серіктесі Сусуму Такаку (Уэхарамен бірге шоудың бас сценарисі) 15 эпизодты және фильмді жазды. "Аптаның жындысы" (әдетте, "Машина BEM" қасқыр жасаған) сюжетке қатысы жоқ көптеген эпизодтар болды, сондай-ақ екі эпизод (ep. 12 және эпизод. 27) ешқандай жәндіктер көрсетілмеді. Шоуда әйел антагонист Амазонканың Өрмекші Адамның құпия жеке басын ашуға тырысатын сюжеттік аркасы да бар. Бір қызығы, сериалдың алғашқы 12 сериясынан кейін, әр жолы Өрмекші Адамның алып роботы монстрды аяқтаған сайын, ол әрқашан дәл сол кадрды жаңа монстрмен біріктірді, бірақ тігістің сипатына байланысты сериалдың алғашқы монстры жарылмай тұрып, әрқашан қысқа уақытқа көрінетін болды. Леопардон костюмі түсірілім орындарынан ұрланған деген хабарлар тарады, бұл фильмді түсірудің себебі болды. Алайда, түсірілім орындарында болған Джин Пелк ұлының айтуынша, костюм ұрланбаған және кадрларды ауыстыру бюджеттік шара болған. Леопардон костюмі кейінірек Daidenzin, Denshi Sentai Denjiman-ның басты роботы болып қайта құрылды.

Фильм

1978 жылы 22 шілдеде "Өрмелеші адам" фильмінің театрлық нұсқасы Тоэй Манга Мацури кинофестивалінде көрсетілді. Оны сериал режиссері Коичи Такемото түсірді, ал сценарийін Сусуму Такаку жазды. Бұл фильмде Джузо Мамия кейіпкері алғаш рет пайда болды, ол кейіннен сериалдың үш эпизодында (11, 12 және 14) көрінді. Сондықтан, фильмнің оқиғалары 10-шы және 11-ші эпизодтар арасында өтеді.

Қызметкерлер

Өндіруші: Сусуму Йосикава (Toei), Хироши Ишикава (Токио 12-арнасы), Джин Пелк. 2006 жылдың шілдесінде Bandai компаниясы Toei-дың «Жәндік Адам» телесериалына байланысты ойыншықтар сериясын шығарды, мысалы, Soul of Chogokin GX 33 Leopardon ойыншық роботы (ішінде «Жәндік Адам» фигурасы бар), «Soul of Soft Vinyl» әрекеттік «Жәндік Адам» фигурасы және Popynica Spider Machine GP 7 ойыншық көлігі. 2009 жылдың 5 наурызында Marvel компаниясы өз видеостриминг веб-сайтында сериалды алғаш рет халықаралық көрермендерге көрсетуді бастады. Әр апта сайын әртүрлі эпизодтар (соның ішінде фильм нұсқасы) жүктеліп, сол жылдың 17 желтоқсанында толық серия қолжетімді болды. Сериалдың үлкен сәттілігі мен Leopardon ойыншықтарының жоғары сатылымы Toei компаниясын Super Sentai сериясына алып робот енгізуге түрткі болды, бұл оны Жапониядағы ең танымал Tokusatsu франшизаларының біріне айналдырып қана қоймай, сонымен қатар Power Rangers табысына да себепкер болды.

Басқа медиада

Басты кейіпкердің костюмі мен күштерінен басқа, бұл телесериал Рёичи Икегамидің "Өрмелеуші адам" мангасының бұрынғы бейімдеуіне немесе түпнұсқа "Өрмелеуші адам" комиксіне ешқандай қатысы жоқ. Дегенмен, Тоэй нұсқасының бірнеше манга бейімдеулері әртүрлі журналдарда жарық көрді, мысалы, TV Land, Tanoshī Yōchien, TV Magazine және Bōken'ō. Такуя Ямаширо мен Леопардон 2014 және 2018 жылдарғы "Spider Verse" және "Spider Geddon" комикс оқиғаларының бірнеше нөмірлерінде Майлз Моралес және Мигель О'Хара ("Өрмелеуші адам 2099") сияқты "Өрмелеуші адамның" басқа да балама әлемдерден келген нұсқаларымен бірге пайда болды, соның арқасында Ямаширо Marvel канонында алғаш рет өзге "Өрмелеуші адамдармен" байланысқа түсті. "Өрмелеуші адамның" алып роботы Леопардон Эрнест Клайннің "Ready Player One" романында да кездеседі.