1989 жылғы баскетбол чемпионатының финалы

Кіріспе

1989 жылғы НБА финалы – 1988–89 жылғы Ұлттық баскетбол қауымдастығы (НБА) маусымының шешуші кезеңі және 1989 жылғы НБА плей-оффының қорытындысы болды. Бұл серия өткен жылғы финалдың қайталануы еді, онда Шығыс конференциясының плей-офф чемпионы «Детройт Пистонс» және қорғаудағы НБА чемпионы, сонымен қатар Батыс конференциясының плей-офф чемпионы «Лос-Анджелес Лейкерс» командалары кездесті. Бұл, 1983 жылғы НБА финалымен бірге, 1980-ші жылдардағы жалғыз екі НБА чемпионаты еді, оларды «Лейкерс» немесе «Бостон Селтикс» ұтып алмады. Осы онжылдықтағы барлық НБА финалдарында «Лейкерс» немесе «Селтикс» болды, кейде екеуі де (1984, 1985, 1987). Кездейсоқ жайтқа орай, «Лейкерс» 1983 жылғы НБА финалында да «Филадельфия 76-шылар» командасына есе жіберді. Маусым барысында «Лейкерс» өз дивизионында жеңіске жетті, ал Мэджик Джонсон екінші рет Ең құнды ойыншы сыйлығын иеленді. Команда плей-оффтың алғашқы үш сериясын сәтті аяқтады (Тынық мұхиты дивизионындағы қарсыластары: «Портленд», «Сиэтл» және «Феникс»), нәтижесінде финалда «Детройт Пистонс» командасымен қайта кездесті. «Пистонс» командасы тұрақты маусымда 63 ойын жеңіп, Шығыс конференциясында үстемдік құрды. «Бостон Селтикс» және «Милуоки Бакс» командаларын жеңгеннен кейін, «Пистонс» алты ойында «Чикаго Буллс» командасын ұтып, екінші рет НБА финалына жолдама алды. Алдыңғы маусымда «Лейкерс» оларды қиын, жеті ойындық серияда жеңген еді. «Пистонс» серияны төрт ойында жеңіп алды, жарақат алған «Лейкерс» командасының тарихында алғаш рет плей-оффтың алғашқы үш турында жеңіске жетіп, финалда ұтылған жағдай тіркелді. Бүгінгі күнге дейін «Пистонс» командасы Шығыс конференциясынан НБА финалында төрт ойыннан тұратын серияны жеңіп алған соңғы команда болып табылады. «Пистонс» командасы барлық төрт серияны өз алаңында жеңіп алды, кейіннен 1999 жылғы «Сан-Антонио Спёрс» және 2016 жылғы «Кливленд Кавальерс» командалары да осы жетістікке қол жеткізді. Олардың қатал, физикалық ойын стилі мен кейде мақтанға бойын салушы мінез-құлқы үшін «Пистонс» центрі Билл Лэймбир команданы «Жаман жігіттер» деп атады. Бұл ат команданың келесі маусымда да ресми емес лозунгіне айналды. Сериядан кейін Карим Абдул-Жаббар 42 жасында, НБА-да 20 жыл ойнағаннан кейін зейнеткерлікке шыққандығын жариялады. «Пистонс» командасының қорғаушысы Джо Думарс серияның ең құнды ойыншысы атанды. 2014 жылғы НБА финалына дейін «Пистонс» 1988 жылғы финалдағыдай, өткен маусымда дәл сол қарсыластан екінші орын алған соңғы чемпион болып еді.

The 1989 NBA Finals was the championship round of the 1988–89 National Basketball Association (NBA) season, and the conclusion of the 1989 NBA Playoffs. The series was a rematch of the previous year's championship round between the Eastern Conference playoff champion Detroit Pistons and the defending NBA champion and Western Conference playoff champion Los Angeles Lakers. This, along with the 1983 NBA Finals, were the only two NBA championships of the 1980s not to be won by either the Lakers or the Boston Celtics; every NBA Finals of that decade featured either the Lakers or Celtics, and sometimes both (1984, 1985, 1987). Coincidentally, the Lakers were also swept in the 1983 NBA Finals, that time by the Philadelphia 76ers. During the season, the Lakers had won their division, with Magic Johnson collecting his second MVP award. The team swept the first three playoff series (Pacific Division foes: Portland, Seattle, and Phoenix), resulting in a rematch with the Detroit Pistons in the Finals. The Pistons had dominated the Eastern Conference, winning 63 games during the regular season. After sweeping the Boston Celtics and Milwaukee Bucks, the Pistons beat the Chicago Bulls in six games, earning a second straight trip to the NBA Finals. In the season before, the Lakers had beaten them in a tough, seven game series. The Pistons won the series in a four game sweep of the injury riddled Lakers, marking the first time a team (Lakers) had swept the first three rounds of the playoffs, only to be swept in the finals. As of today, the Pistons are the most recent Eastern Conference team to sweep an NBA Finals. The Pistons teams clinched all four series on the road, which were later followed by the 1999 San Antonio Spurs and the 2016 Cleveland Cavaliers. For their rough physical play, and sometimes arrogant demeanor, Pistons' center Bill Laimbeer nicknamed the team 'The Bad Boys'. The name became an unofficial 'slogan' for the Pistons throughout the next season as well. Following the series, Kareem Abdul Jabbar announced his retirement at 42, after 20 years with the NBA. Pistons' guard Joe Dumars was named MVP for the series. Prior to the 2014 NBA Finals, the Pistons were the last Finals champion to have been runner up to the same opponent the previous season as they did in the 1988 Finals.

Детройт Пистонс

Маусым басталар алдында «Пистонс» Мичиган штатының Понтиак қаласындағы «Сильвердомнан» Мичиган штатының Оберн-Хиллздегі жаңа «The Palace» аренасына көшті. Жаңа аренаны «Пистонс» командасының иесі Уильям Дэвидсон жобалады. Аренада жайлы ложалар мен клубтық орындықтар болды, бұл бұрынғы ареналармен салыстырғанда табысты арттырды. «Пистонс» «The Palace» аренасында өткен 41 ойынның барлығын сатты. Команданың өзі де күшті болды, бұл маусым ортасында Адриан Дантлиді Марк Агирреге алмастырып, «Даллас Маверикс» командасына жіберу арқылы назар аударды. Агирре бастапқы шағын шабуылшы орнына ие болғаннан кейін, «Пистонс» қарқынды өсіп, соңғы 37 ойынының 31-ін жеңіп, лигадағы ең жақсы көрсеткіш – 63-19 есебімен аяқтады. Екінші жартыдағы сәттілігі плей-оффқа көшті, бірінші екі турда «Бостон Селтикс» және «Милуоки Бакс» командаларын жеңіп шықты. Дегенмен, конференция финалында өзінің басты қарсыласы «Чикаго Буллс» командасымен өткізген үш ойынның екеуінде жеңіліске ұшырады. Бірақ Майкл Джорданды шектеу үшін «Джордан ережесі» атты тактиканы ойлап тапқаннан кейін, «Пистонс» қалған үш ойында жеңіске жетіп, тағы бір финалға жолдама алды.

Лос-Анджелес Лейкерс

Маусым басталар алдында Карим Абдул-Жаббар 1988–89 жылғы маусым өзінің соңғы маусымы болатынын хабарлады. Сондықтан, оның "зейнеткерлік турнесі" әр аренада ойынға дейін құрмет көрсету рәсімдерінен тұрды, зейнетке шығатын "Лейкерс" капитанына құрмет көрсету үшін. 1960-жылдардағы "Бостон Селтикс" әулетінен кейін үш мәрте қатарынан чемпионат жеңіп алуды көздеген "Лейкерс" командасы конференциядағы ең жақсы көрсеткіш – 57–25 тіркеме жасады. Команданың негізгі құрамы көбінесе өзгеріссіз қалды, тек тәжірибелі шабуылшы Курт Рамбис "Шарлотта Хорнетс" командасының кеңейту сайысында таңдалып алынды. Олардың ең маңызды жаңа ойыншысы – бұрынғы "Чикаго Буллз" шабуылшысы Орландо Вулридж болды. Плей-офф кезінде "Лейкерс" командасы өзінің деңгейін көтерді. Олар плей-оффтың алғашқы 11 ойынында жеңіске жеткен алғашқы команда атанды, алғашқы үш раундта "Портленд Трейл Блейзерс", "Сиэтл Суперсоникс" және "Финикс Санс" командаларын жеңіп, таза жеңіс тіркеді. Сол жылы ең құнды ойыншы (MVP) наградасын Мэджик Джонсон жеңіп алды.

1-ойын

1-ші ойынның алдында «Лейкерс» командасының қорғаушысы Байрон Скотт жаттығу барысында күшті тізе буынының жарақатын алды; ол бүкіл сериядан қалыс қалды. Оның жоқтығы әсіресе қорғаныс шебінде сезіледі. Мэджик Джонсонның бойының артықшылығы болғанымен, ол «Пистонс» командасының Джо Дюмарс, Исаи Томас және Винни Джонсоннан құралған үштік қорғаушылар тобына қарсы қорғануға тым жай болды. Ұсынылатын ойыншы Майкл Купер әдеттегіден көп уақыт алаңда болуға мәжбүр болды, ал жаңадан келген Дэвид Риверс тәжірибесіз еді. Тағы бір мүмкіндік – Тони Кэмпбелл, бірақ ол маусым бойында өте аз ойынға қатысты. Скотттың жылдам ауысып тұруы мен қорғанысқа көмектесуі болмағандықтан, «Пистонс» командасының қорғаушылары 1-ші ойында «Лейкерс» командасын жеңіске жеткізді. Томас 24 ұпай, Дюмарс 22, ал Джонсон 19 ұпай жинады. Ойын аяқталуға алты минут қалғанда «Детройт» 97-79 есебімен көш бастады, ал соңғы есеп 109-97 болды.

2-ойын

"Лейкерс" екінші ойында қарсылық көрсетіп, бірінші тоқсанда үлкен артықшылыққа ие болды, допты жинап, жақсы өнер көрсетті. Джо Дюмарс бірінші жартылайда 24 ұпай жинап, "Детройтты" жеңіске жақын ұстады. Лос-Анджелес үзіліске 62:56 есебімен көшбасшы ретінде шықты. Үшінші кезеңнің соңына шамамен төрт минут қалғанда, "Лейкерс" 75:73 есебімен алға шыққанда, үлкен қайғы-қасірет орын алды. Джон Салли Михал Томпсонның лақтыруын бұғаттап, "Детройттың" қарсы шабуылын бастады. Мэджик Джонсон қорғанысқа қайтқанда, тізесінің бауын жыртып алды. Мэджик ауыр жарақат алып, көңілі түсіп, алаңнан кетуге көндірілуі керек болды. CBS арнасында комментаторлық жасаған Дик Стоктон: "Мен ешқашан оны (Мэджикті) осындай күйде көрген емеспін" деді, Мэджиктің қатты ауырумен және қанағаттанбаумен араласқан көрінісіне сілтеме жасап. "Пистонс" қарсы шабуылда допты енгізіп, есепті 75:75 теңестірді, бірақ Джонсонсыз "Лейкерс" кезеңнің соңында 90:81 есебімен алға өтті. Бірақ төртінші кезеңде "Лейкерс" үш оңай мүмкіндікті қалыс қалдырып, шабуылда бұзушылық жасады, ал "Детройт" есепті теңестіріп, содан кейін 102:95 есебімен көшбасшы болды. "Лейкерс" қайта шабуылдап, есепті 106:104-ке дейін қысқартты. "Пистонс" 24 секундтік ережені бұзып, "Лейкерске" 8 секунд қалғанда допты берді. Джеймс Ворти допты себетке жеткізіп, фолға ұшырады, бұл оған ойынды теңестіруге мүмкіндік берді. Бірақ 1988 жылғы финалдың ең құнды ойыншысы бірінші айып тастауын сәтті орындамады. Ол екіншісін соқты, "Лейкерсті" бір ұпайға жақындастырды, 106:105. Содан кейін Исайя Томас бір секунд қалғанда екі айып тастауын соқты, "Пистонсқа" үш ұпайлық артықшылық берді, ал "Лейкерс" допты орта алаңға жылжыту үшін тайм-аут сұрады, қосымша уақытты мәжбүрлеудің соңғы мүмкіндігі болды, бірақ Джефф Лэмп допты кіретін паспен жоғалтты, дабыл соғылды, "Пистонс" 108:105 есебімен екінші ойынды жеңіп, серияда 2:0 есебімен көшбасшылыққа шықты.

3-ойын

"Пистонс" командасы серияда 2–0 есебімен алға шықты, бірақ Лос-Анджелесте қиын күш сынасу күтіп тұрғанын білді. Мэджик Джонсон ойнауға тырысты, бірақ жамбас бұлшық етінің жарақатынан туған ауырсыны тым күшті болды. Ол үшінші ойынның басында, "Лейкерс" 11–8 есебімен алға шыққанда, бес минуттан кейін алаңды тастады. Мэджиксіз "Лейкерс" батыл күш салды. Джеймс Ворти 26 ұпай жинады, ал 42 жастағы Карим Абдул-Жаббар 24 ұпай мен 13 допты қайтару арқылы екінші жастылығын тапқандай болды. Соңғы қалған тәжірибелі ойыншы Майкл Купер 13 нәтижелі пас және 15 ұпай жинады. Бірақ оның жеткілікті болмады. Денис Родман, қатал арқа спазмдарына қарамастан, жаттығулар арасында массаж алғанда 19 допты қайтарды. Бірақ ең басты күш-жігер қорғаушылардан келді. Джо Думарс 31 ұпай жинады, оның ішінде үшінші төрттенде қатарынан 17 ұпай (барлығы 21 ұпай) енгізді. Винни Джонсон 17 ұпай қосты, оның ішінде төртінші кезеңде 13 ұпай. Исайя Томас 26 ұпай және сегіз нәтижелі паспен, соның ішінде соңғы кезеңде алты және үш нәтижелі паспен көмектесті. "Пистонс" 113–108 есебімен 15 секунд қалғанда Томас А.К. Гринге өзара ұстауға және допты ұрлауға мүмкіндік берді. Содан кейін Томас "Лейкерс" командасының жаңа ойыншысы Дэвид Риверске қарсы бұзушылық жасады, ол екі айып тастауын орындап, есепті 113–110-ға дейін қысқартты, 13 секунд қалғанда. Думарс содан кейін допты алаңдан шығарып жіберді, "Лейкерске" теңдесуге мүмкіндік берді. "Лейкерс" Риверс бұрышта үш ұпайлық лақтыруға шығу үшін ойынды жүргізді. Думарс секіріп, лақтыруды тоқтатып, доптың алаңнан шығуына жол бермеді. Содан кейін "Пистонс" Билл Лэймбиердің айып тастауынан кейін ойынды аяқтады, 114–110 есебімен жеңіске жетіп, күтпеген толық жеңіске жақын келді.

4-ойын

"Лейкерс" командасының үміті азайғанда, жаттықтырушы Пэт Райли маңызды шабуылшысы Джеймс Вортиге ойынын жақсартуын талап етті. Ворти Рик Махорнның қарсы тұруына қарамастан, 26 доғалдан 17-сін дәл тигізіп, 40 ұпай жинап, чемпиондық деңгейде өнер көрсетті. "Форум" аренасындағы жанкүйерлер Карим Абдул-Жаббардың мансабын аяқтауы мүмкін екенін күтіп отырды. Ойынға дейін жылыну және ойыншыларды таныстыру кезінде Каримге бірнеше рет құрмет көрсетілді. Вортинің керемет ойынының арқасында "Лейкерс" бірінші кезеңнің соңында 35:23 есебімен көшбасшылыққа шықты. Еркін лақтыруларда қиындықтарға қарамастан (11 сәттік лақтырудан кейін), "Пистонс" командасы қайта оянды, нәтижесінде үзіліске дейін "Лос-Анджелес" 55:49 есебімен жеңіске шықты. "Пистонс" үшінші кезеңнің басында Билл Леймбирдің үш ұпайлық доғасымен қарқынды бастады. Содан кейін Махорн төрт ұпай жинады, ал "Пистонс" қысқа уақыттан кейін 59:58 есебімен алға өтті. Дюмарс драйвингпен доғадан соққы берді, фол алды және еркін лақтыруды орындады, нәтижесінде ол кешке 19 ұпай жинады. Махорн осыдан кейін тағы бір доғал тигізді, ал "Лейкерс" тайм-аут жариялады. Ворти үшінші кезеңнің соңында "Лейкерс" командасын 78:76 есебімен алға шығарды, бірақ олар "Пистонс" командасының күшейіп келе жатқанын сезінді. "Пистонс" командасы төртінші кезеңде ойынды өз бақылауына алды, Джеймс Эдвардс ерекше көзге түсті. 3:23 қалғанда және "Пистонс" 100:94 есебімен жеңіске шыққанда, Карим Абдул-Жаббар алаңды тастағанда көрермендер тұрып құрмет көрсетті. Келесі екі минутта ешкімнің доғал тигізуге ниеті болмаған сияқты. Абдул-Жаббар ойынға қайта кіріп, 1:37 қалғанда айналып, доғадан соққы берді, оның НБА-дағы соңғы екі ұпайы, "Пистонс" командасының үстемдігін 100:96 есебімен қысқартты. Карим 47 секунд қалғанда, жомарт қол соғулармен алаңды тастады. Леймбир 28 секундта доғал тигізді, ал "Пистонс" командасы жеңіске жеткенін тойлауға кірісті. Райли тайм-ауттан кейін Абдул-Жаббарды қайтадан алаңға жіберді, бірақ Майкл Купер үш ұпайлық доғадан қателесті, ал Исаи Томас фол алды. Райли кейін Орландо Вулриджді Абдул-Жаббардың орнына жіберді, бұл жолы соңғы рет, бұл көрермендердің құрмет көрсетуіне және "Лейкерс" және, сирек кездесетін спорттық рухта, "Пистонс" командаларының ойыншыларының ризашылығына ие болды. Томас содан кейін еркін лақтыруларды орындап, 105:97 есебімен жеңіске жетіп, чемпионатты аяқтады. Дюмарс финалдың ең құнды ойыншысы атанды. Бұл 1985 жылы финалдың форматы 2-3-2 болып өзгергеннен бергі алғашқы НБА финалы, ол төрт ойынның бірінде аяқталды.

With the Lakers' backs to the wall, coach Pat Riley admonished key offensive player James Worthy to step up his game. Worthy responded with a championship effort of 40 points on 17 of 26 field goal shooting with Rick Mahorn in his face every step of the way. The Forum crowd was also anticipating Kareem Abdul Jabbar's possible curtain call. During the pregame warmups and introductions, Kareem received several ovations. With Worthy playing out of his mind, the Lakers took a 35–23 lead at the end of the first period. Despite trouble at the free throw line (11 missed), the Pistons began to claw back as Los Angeles led 55–49 at intermission. The Pistons started fast in the third quarter, beginning with a three point basket by Bill Laimbeer. Mahorn then scored four quick points, and the Pistons took a 59–58 lead moments later. Dumars hit a driving bank shot, drew the foul and made the free throw, giving him 19 points on the evening. Mahorn followed that with another bucket and the Lakers called timeout. Worthy led the Lakers back into a 78–76 lead at the end of the third, but they knew the Pistons were coming on. The Pistons took control of the game in the fourth, with James Edwards scoring particularly well. With 3:23 left and the Pistons leading 100–94, the crowd rose to a standing ovation as Kareem Abdul Jabbar left the game. For the next two minutes, it seemed nobody wanted to hit a shot. Abdul Jabbar reentered the game and spun and hit a bank shot with 1:37 left, his last two NBA points, cutting the Pistons' margin to 100–96. Kareem went out of the game with 47 seconds remaining amid thunderous applause. Laimbeer hit a jumper at the 28 second mark, and the Pistons began celebrating. Riley sent Abdul Jabbar back in after the timeout, but Michael Cooper missed a three pointer and Isiah Thomas was fouled. Riley then sent Orlando Woolridge in for Abdul Jabbar, this time for good, prompting a standing ovation from the crowd and acknowledgment from the players on both the Lakers and, in a rare show of sportsmanship, the Pistons. Thomas then hit the foul shots, closing out the 105–97 win and the championship. Dumars was named Finals MVP. This was the first NBA Finals that ended in a four game sweep since the Finals went to the 2–3–2 format in 1985.

Теледидарлық қамту

Бұл сериал CBS телеарнасында көрсетілді. Дик Стоктон мен Хьюби Браун ойынды түсіндірді. Стоктон сонымен қатар NBA Entertainment үшін "Motor City Madness" атты маусымды аяқтаған деректі фильмді баяндады. Сол жылы Пэт О'Брайен Брент Масбургердің орнына 2-ші ойынның алдын, ортасын және соңын жүргізді, себебі Масбургер CBS Sports-та басқа тапсырмада болды, осы жағдай 1988 жылы да болған еді. CBS үш тілшіні пайдаланды: О'Брайен (Пистонс командасы үшін), Лесли Виссер (Лейкерс командасы үшін) және Джеймс Браун (екі команда үшін де). Бұл Масбургердің CBS үшін соңғы НБА финалдарындағы жұмысы болды, өйткені ол 1990 жылдың 1 сәуірінде, НБА-ның CBS-мен теледидарлық келісімшарты аяқталуына бірнеше ай қалғанда жұмыстан босатылды. Масбургер ABC және ESPN телеарналарына өтті, кейіннен ESPN радиосы үшін тоғыз НБА финалдары сериясын түсіндірді. 1989 жылғы НБА финалдарының бастауында CBS өздерінің НБА хабарларын көрсету үшін ашылу монтаждарын толығымен жаңартты. Компьютерлік графика (тағы да виртуалды аренада және оның айналасында) көбірек шынайы көрінеді (тұрақты кадрлар фон ретінде қосылды). Сонымен қатар, таныс әуен (Аллисон Беллинк 1983 жылғы НБА финалдарынан бері құрастырған төрт нотадан және үш тактіден тұратын жылдам әуен) желінің кейінірек Дүниежүзілік сериясын көрсетуімен үйлесімді, күрделірек және эмоционалды әсер беру үшін қайта өңделді. 1989 жылғы НБА финалдары мен 1990 жылғы НБА финалдарының кіріспелері арасында әуенге сәл өзгерістер енгізілді; 1989 жылғы финалдың кіріспесінде гитара рифі көбірек пайдаланылды, ал 1990 жылғы финалдың кіріспесінде трубалардың үні көбірек естілді.

Салдары

1990 жылы «Пистонс» қайтадан чемпион атанды. «Пистонс» сол маусымда 59 ойын жеңіп, алғашқы үш раундта «Индиана Пейсерс» (3:0), «Нью-Йорк Никс» (4:1) және «Чикаго Буллс» (4:3) командаларын жеңіп, финалда «Портленд Трейл Блейзерс» командасын 4:1 есебімен жеңіп алды. «Лейкерс» Карим Абдул-Жаббар зейнеткерлікке шыққанға қарамастан, 1989–90 жылғы НБА маусымында 63–19 есебімен лиганың ең жақсы көрсеткішін иеленді. Алайда, «Лейкерс» Батыс конференциясының жартылай финалында «Феникс Санс» командасына 4:1 есебімен ұтылып қалды (бұл командада бұрынғы «Лейкерс» ойыншысы Курт Рамбис болды), содан кейін бас бапкер Пэт Райли отставкаға кетіп, «Нью-Йорк Никс» командасының бас бапкері болды. Райли 1994 жылы «Никс» командасын финалға жеткізді, бірақ қызықты өткен жеті ойыннан кейін «Хьюстон Рокетс» командасынан жеңіледі. Райли 1994–95 маусымынан кейін «Никс» командасынан кетіп, «Майами Хит» клубының бас бапкері және президенті болды. «Лейкерс» 1991 жылы финалға қайта оралды, бірақ бес ойыннан кейін «Буллс» командасына ұтылды. «Пистонс» пен «Лейкерс» 2004 жылғы НБА финалында қайта кездесті. Соңғы кездескеннен бері көп өзгерді, бірақ олар әр команданың ерекшелігін сақтап қалды: физикалық, қорғанысқа баса назар аударатын «Пистонс» командасы, тартымды, шабуылға бағытталған «Лейкерс» командасына қарсы. Қайта кездесуде Бен Уоллес, Чонси Биллапс, Ричард Гамильтон, Рашид Уоллес және Тайшаун Принс басқарымындағы Ларри Браун, Коби Брайант, Шакил О’Нил, Карл Малон және Гари Пейтоннан тұратын, болашақта Даңқ залына енетін «Лейкерс» командасын бес ойыннан кейін жеңіп алды.