Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ-тың әскери науқаны. Гилберт және Маршалл аралдары науқаны – 1942 жылдың тамызынан 1944 жылдың ақпанына дейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитында АҚШ пен Жапония арасында болған бірнеше шайқастар. Бұл АҚШ Тынық мұхиты флоты мен теңіз жаяу әскерлерінің Орталық Тынық мұхиты арқылы жылжуының бастапқы қадамдары болды. Мақсаты – Орталық Тынық мұхитындағы келесі әрекеттерге әуе және теңізден қолдау көрсетуге мүмкіндік беретін әуежайлар мен теңіз базаларын құру еді. "Гальваник" және "Курбаш" операциялары – 1943 жылдың 20-23 қарашасындағы Тарава шайқасы және 1943 жылдың 20-24 қарашасындағы Макин шайқасы кезінде Тарава мен Макин аралдарын басып алуды қамтитын Гилберт кампаниясының (қазіргі Кирибати) кодолық атаулары. "Флинтлок" және "Кэтчпоул" операциялары Маршалл аралдарындағы Кваджалейн, Эниветок және Маджуродағы жапондық базаларды жаулауға бағытталған.
The Gilbert and Marshall Islands campaign were a series of battles fought from August 1942 through February 1944, in the Pacific theatre of World War II between the United States and Japan. They were the first steps of the drive across the Central Pacific by the United States Pacific Fleet and Marine Corps. The purpose was to establish airfields and naval bases that would allow air and naval support for upcoming operations across the Central Pacific. Operation Galvanic and Operation Kourbash were the code names for the Gilberts campaign (in modern Kiribati) that included the seizures of Tarawa and Makin, during the Battle of Tarawa on 20–23 November 1943 and the Battle of Makin on 20–24 November 1943. Operation Flintlock and Operation Catchpole were aimed at capturing Japanese bases at Kwajalein, Eniwetok, and Majuro in the Marshall Islands.
Өмірбаян
Жапон императорлық әскери-теңіз флоты Перл-Харборға шабуылдан үш күн өткен соң Гилберт аралдарын басып алды. Олар Макинге гидроавиациялық база салып, әскерлерін солтүстік атолдардың жағалаулары бойына таратып орналастырды. Маршалл аралдары Гилберт аралдарының солтүстік-батысында шамамен 220 миль (350 км) қашықтықта орналасқан және Бірінші дүниежүзілік соғыстан бері Оңтүстік теңіздер мандатының бөлігі ретінде жапондықтар басып алған. Жапондықтар бұл аралдарды өздерінің әскери-теңіз флоты үшін маңызды бекініс деп санады. Одақтас қолбасшылары Жапонияның капитуляциясына жеткізу үшін осы аралдарға ену қажет екенін түсінді. АҚШ армиясының қолбасшысы генерал Дуглас Макартур Филиппинге Жаңа Гвинея арқылы жол тартқысы келсе, АҚШ әскери-теңіз флотының адмиралы Честер В. Нимиц Орталық Тынық мұхиты арқылы Гилберт, Маршалл, Каролин және Мариан аралдары арқылы жылдам ілгерілеуді ұсынды, бұл американдық B-29 бомбалаушыларын Токиоға жеткізуге мүмкіндік берер еді. Жапондықтарды одақтастарға қарсы екі фронтта күресуге мәжбүрлеуден өзге (Нимиц шығыстан, ал Макартур оңтүстіктен), Нимицтің жоспары жапондықтардың сыртқы қорғанысын жоюға және болашақ шабуылдар үшін американдық жер, теңіз және әуе базаларын орналастыруға мүмкіндік берер еді. Бұл сыртқы аралдарға Гилберт аралдарындағы Тарава және Макин атоллдары, ал Маршалл аралдарындағы Маджуро, Кваджалейн және Эниветок кіретін еді.
Кіріспе
Жапон әскерлері 1941 жылдың 9-10 желтоқсанында Гилберт аралдарын басып алды. Пёрл-Харборға шабуылдан кейін бірнеше күн өткен соң, олар Тарава және Макин аралдарына (қазіргі Бутаритари және Макин) Оңтүстік теңіздер жасағының әскерін түсірді, мақсаты – оңтүстік-шығыс жақтан одақтастардың қарсы шабуылынан қорғану және Австралияны оқшаулау еді. Аралдар Эллис аралдарына жоспарланған шабуыл үшін «FS операциясы» кодын алған бағыттық пункт ретінде қарастырылды, бірақ Коралл теңізіндегі шайқастағы сәтсіздік жоспарларды кешіктірді, ал Мидуэй шайқасы мен Гуадалканал науқанындағы жеңіліс оларға нүкте қойды. Карлсонның рейд жасаған тобының Макин аралына жасаған шабуылынан және Гуадалканалдағы жеңілістен кейін жапондық басшылығы Гилберт аралдарының осалдығы мен стратегиялық маңыздылығын сезіне бастады және қорғаныс позициясын қабылдауға кірісті. Империя басшылары америкалықтар келгенге дейін Мариан және Палау аралдарын күшейткісі келсе де, алыс аралдардағы командирлерге аралды мүмкіндігінше ұзақ уақытқа ұстап тұруға бұйрық берілді. Тарава аралынан келген сарбаздар тобы 1942 жылдың қыркүйегінде Абемама аралын да басып алды. Бастапқыда олардың саны 300-ге жуық болса, 1943 жылдың қарашасында американдықтар аралға шабуыл жасаған кезде көпшілігі Тараваға қайтарылды, тек 25 арнайы теңіз десантшысы қалды. Макин аралын қорғауға жауапты лейтенант Сейзо Ишикава әскерлеріне аралда кең ауқымды бекініс салуды бұйырды. Оларға жағалау қорғаныс қарулары, танкке қарсы позициялар, пулемет орындары, мылтық қазбалары, танкке қарсы қарулары мен тікенді сымдармен 5 метр тереңдіктегі танкке қарсы тосқауылдар кірді. Бұл нығайтулар күштер келгенге дейін аралды ұстап тұруға бағытталған еді. Кейжи Шибазакидің құрамында 4836 әскер болды, оның ішінде 2600 арнайы теңіз десантшысы, 1000 жапондық құрылысшы және 1200 корей жұмысшысы бар еді. Ол осы бөлімшелерді негізінен Бетио аралын қорғауға жұмсауды жоспарлады. Бетио атолдың ең ірі аралы болды және онда маңызды жапондық әуежайы орналасқан. Оны басып алудан қорғау үшін Кейжи 14 жағалау қорғаныс қаруы, 50 далалық артиллерия, 100 пулемет ұясы және 500 бекініс орнатты, сондай-ақ солтүстік лагуна бойына үлкен қабырға салды. Ауыр шығындарға қарамастан, АҚШ теңіз жаяу әскерлері 3 күнге созылған шайқастан кейін аралды басып алды. Көптеген офицерлер шабуылдың маңыздылығына және американдықтардың ауыр қазасына күмән келтірді.
Кіріспе
1943 жылдың қараша айының соңында Гилберт аралдары американдықтардың бақылауына өткеннен кейін, Жапон Біріккен Флотының адмиралы Минеичи Кога американдықтардың қай аралдарға шабуыл жасайтынына нақты көз жеткізе алмады. Әуе кемелерінен ақпарат алмағандықтан, ол адмирал Масами Кобаяшиге 28 000 әскерін негізінен Малоэлап, Вотье, Джалиуит және Мили аралдарына таратуға бұйрық берді. Бірақ одақтас әскери барлау қызметі жапондық шифрларды бұзып, американдықтарға қай аралдардың қорғанысы күштірек екенін хабарлады. Американдықтар ең нашар қорғалған, бірақ стратегиялық маңызы бар Маджуро, Кваджалейн және Эниветок аралдарына шабуыл жасауға шешім қабылдады. Күз айының басында Эллис аралдарында орналасқан жетінші әуе күшінің B-24 бомбалаушылары Мили және Малоэлап аралдарына бомба тастау миссияларын жүргізді. 1943 жылдың 3 желтоқсанында контр-адмирал Чарльз Алан Поунолл басқаратын 50-ші жедел топ, құрамында Essex, Intrepid, Lexington және Yorktown эскадралық авиатасымалдаушылары мен Belleau Wood және Cowpens жеңіл авиатасымалдаушылары бар, Кваджалейнге қарсы авиатасымалдаушы ұшақтарды жіберді. Төрт көлік кемесі батып, елу жапондық ұшақ жойылды, бірақ шабуылдың стратегиялық маңызы болмады. Вотьеден қарсы шабуыл қаупін сезіне отырып, Поунолл аралға екінші шабуыл жасауға бұйрық берді. Жапондықтар түнгі бомбалау шабуылымен жауап берді, нәтижесінде Lexington торпедадан зақымданды, бірақ батпады. Жедел топ кейін Перл-Харборға қайтып келді. Yorktown авиатасымалдаушылары 29 қаңтарда, 31 қаңтарда және 1 ақпаннан 3 ақпанға дейін атолл үстіндегі әуе қорғанысын жалғастырды. Логистикалық қиындықтарға байланысты Маршалл аралдарына шабуыл шамамен бір айға кейінге қалды. Жапондық командир контр-адмирал Монзо Акияма өзінің жеткілікті бекіністері жоқ екенін білді. Олар жеңіл қорғалған аралды бір күні ішінде, ешқандай шығынсыз басып алды. Маджуро мен Кваджалейнді қорғаған шамамен 8000 жапондық әскердің арасында тек 51-і ғана аман қалды, ал 253-і тұтқынға алынды. Американдықтар 348 адамды өлтірді, 1462 адам жараланды және 183 адам жоғалып кетті. Маршалл аралдарына шабуыл жасау, керісінше, өте оңай болды. Американдықтар Таравадағы тәжірибесінен сабақ алып, жаудың қорғаныс күштерін шамамен 6:1 арақатынасында, сонымен қатар, бронебойғыш оқтарды қолдана отырып, күшті өрт құралдарымен басып озды, ал аралдарды ауыр әуе және теңіз шабуылымен бір ай бойы бомбалады. Маршалл аралдарында американдықтар 611 адамды жоғалтты, 2341 адам жараланды және 260 адам жоғалып кетті, ал жапондықтар 11 000-нан астам әскерін жоғалтты және 358-і тұтқынға алынды. Гилберт және Маршалл аралдары басып алынғаннан кейін, одақтастар Мариана аралдарына шабуылға дайындық үшін аралдарда теңіз базаларын, бекіністерді және әуежайларды салды. Жапондықтардың жеңілісі әскери жетекшілерді Мариан аралдары мен Палауды қамтитын жаңа қорғаныс шебіне, Абсолютті Ұлттық Қорғаныс Аймағына кері шегінуге мәжбүр етті. Бұл аралдар алдағы шабуылға дайындалып, қамалды, себебі егер басып алынса, американдық ауыр бомбалаушылары Токиоға жете алатын болар еді.