Кіріспе
1985 жылғы баскетбол чемпионаты сериясы
1985 жылғы NBA әлем чемпионаты сериясы – Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) 1984–85 маусымының шешімді кезеңі және маусымдық плей-оффтың мәнмәтіні болды. Онда қазіргі NBA чемпионы және Шығыс конференциясының плей-офф чемпионы «Бостон Селтикс» командасымен, ал Батыс конференциясының плей-офф чемпионы «Лос-Анджелес Лейкерс» командасы күш сынасты. «Селтикс» командасы соңғы маусымнан бері алғаш рет NBA чемпионы атағын қайтадан жеңіп алуды көздеді. «Селтикс» командасы екінші жыл қатарынан өз алаңында өткізуге мүмкіндік алды, себебі олар тұрақты маусымды 63–19 есебімен аяқтады, ал «Лейкерс» 62–20 есебімен аяқтады. «Лейкерс» командасы өткен жылғы чемпионат сериясында «Селтикс» командасынан алған жеңілісінің орнын толтыруды және NBA финалдары тарихында Бостонды алғаш рет жеңуді мақсат етті. Сонымен қатар, 1955 жылдан бері алғаш рет финалда 2–3–2 форматы қолданылды, бірінші және екінші ойындар Бостонда, ал келесі үш ойын Лос-Анджелесте өтті. Егер қажет болса, серияның соңғы екі ойыны Бостонда өткізілетін болды. Бұл форматқа өзгеріс Дэвид Стерн 1984 жылы «Селтикс» командасының легендасы Ред Ауербахпен келіссөз жүргізгеннен кейін енгізілді, ол ойындар арасындағы жиі саяхаттаудан наразы болды. 2–3–2 форматы 2013 жылғы NBA финалына дейін қолданылды, содан кейін 2014 жылы 2–2–1–1–1 форматы қайта қолданысқа енгізілді. Карим Абдул-Жаббар мен Мэджик Джонсонның көмегімен «Лос-Анджелес Лейкерс» командасы тоғыз рет кездескенде, төрт ойынға екі ойын есебімен «Бостон Селтикс» командасына қарсы алғашқы NBA финалында жеңіске жетті. «Лейкерс» командасы «Мемориалдық күн қасіреті» деп аталған бірінші ойындағы жеңілістен кейін қайта жаңғырды. Бұл серияда NBA әлем чемпионаты сериясының бренді соңғы рет қолданылды, ал 1986 жылы оның орнына NBA финалдары бренді келді. «Return to Glory» атты видеодокументалды фильм 1985 жылғы NBA плей-оффтарының оқиғаларын қамтиды.
Лос-Анджелес Лейкерс
Алдыңғы жылғы финалда «Селтикске» ұтылып, «Лейкерс» 1984–85 жылғы НБА маусымына мақсатпен кірісті. «Showtime» тиімді шабуылдық тактикасын тағы да қолданып, олар 62 жеңіспен Батыс конференциясында көшбасшылыққа шықты. Команда құрамында шағын өзгерістер болды: Джеймс Уорти бастапқы шағын шабуылшы позициясында Джамаал Уилкстің орнын басты, ал Байрон Скотт Меджик Джонсон мен Майкл Купердің резервтік ойыншысы ретінде алаңға көбірек шыға бастады. Плей-оффта «Лейкерс» «Финикс Санс», «Портленд Трейл Блейзерс» және «Денвер Наггетс» командаларын жеңіп, үш раундта 11–2 есебімен жол ашты.
Бостон Селтикс
"Селтикс" 63 ойын жеңіп, НБА-дағы үздік көрсеткішті қайталады. Ларри Бёрд екінші маусым қатарынан MVP сыйлығын жеңіп алды, ал Кевин МакХейл екінші жыл қатарынан "Алтын есім" сыйлығына ие болды. Седрик Максвелл тізесіне жарақат алғаннан кейін маусым соңында ол резервтен негізгі құрамға көшті. Маусым арасында "Селтикс" Джеральд Хендерсонды "Сиэтл Суперсоникс" командасына сатқаннан кейін Дэнни Эйндж команданың негізгі қорғаушысы болды. "Селтикс" "Кливленд Кавальерс", "Детройт Пистонс" және "Филадельфия 76ers" командаларын жеңіп, финалға 11–4 есебімен өтті. Осы кезде бас жаттықтырушы К.С. Джонстың басшылығымен классикалық бес ойыншысы қалыптасты: Бёрд, МакХейл және Роберт Пэриш алдыңғы қатарда, ал Эйндж және Деннис Джонсон артқы қатарда ойнады.
1-ойын
"Селтикс" командасы "Лейкерс" командасын 148:114 есебімен жеңді. Бұл ойын "Мемориалдық күндегі қырғын" деп аталды және "Лейкерс" командасы үшін үлкен ұятқа айналды. Карим Абдул-Жаббар тек 12 ұпай жинап, 3 допты қайтарып алды, ал Мэджик Джонсон бір допты ғана қайтарып алды. "Селтикс" клубының ойыншысы Дэнни Эйндж бірінші төрттенде 15 ұпай жинады. Скотт Ведман жасаған 11 лақтырудың барлығы да мақсатқа жетті. Осыдан кейін Абдул-Жаббар нашар ойын көрсеткені үшін әріптестерінен кешірім сұрады. 34 ұпайдың айырмашылығы "Селтикс" пен "Лейкерс" командалары арасындағы финалдық ойындардағы жаңа рекордты орнатты. Бұл рекорд 2008 жылғы НБА финалына дейін сақталды, онда "Селтикс" командасы "Лейкерс" командасын 131:92 есебімен жеңді.
2-ойын
Лейкерс командасы Абдул Джаббардың 30 ұпай, 17 ребаунд, 3 блок және 8 нәтижелі пас беруінің арқасында 1-ші ойындағы жеңілістен қалып қойды. Лейкерс командасының шабуылшысы Майкл Купер 9 лақтырудың 8-і дәл тиіп, 22 ұпай жинады, соның ішінде ойын соңында бірнеше маңызды алысқа лақтырылған доптар бар еді. Енді есеп 1–1 тең.
3-ойын
"Селтикс" екінші тоқсанда 48-38 есебімен алға шықты, бірақ "Лейкерс" қайта жиналып, үзіліске 65-59 есебімен көш бастады. Екінші жартылайда "Лейкерс" басымдыққа ие болып, ойынды 136-111 есебімен жеңіске жеткізді. Абдул Джаббар карьерасындағы 4456-шы ұпайын соқты және бұрын "Лейкерс" командасының қорғаушысы Джерри Уэст иеленген плей-оффтың барлық уақыттағы ең көп ұпай жинаған ойыншысы атанды. Ларри Бердтің 2-ші ойындағы нашар атуы үшінші ойында да жалғасты. Ол екінші және үшінші ойындарда алаңнан 42 рет тамашалап, 17 гол соқты. Джеймс Уорти 29 ұпаймен "Лейкерс" командасының үздік ойыншысы болды.
4-ойын
Сельтиктер төртінші ойында 107:105 есебімен жеңіске жетіп, сериядағы есепті теңестірді. Жеңіс голын соңғы секундта Денис Джонсон соқты, ол 27 ұпай жинады. Кевин МакХейл 28 ұпаймен және 12 допты қайтарып алумен (ребаундпен) барлық ойыншылардың арасында көш бастады.
5-ойын
Бұл ойында «Лейкерс» командасы «Селтиксті» 64–51 есебімен жеңіп, алға басып, есепті 89–72-ге дейін ұлғайтты. 4-ші тоқсанның соңында «Селтиктер» есепті 4 ұпайға дейін қысқартты. «Селтиктер» бірнеше рет есепті 4 ұпайға дейін жақындастырды, бірақ «Лейкерс» әрқашан қарсы соққы берді. Мэджик Джонсон үш рет, Карим тағы төрт рет, ал Купер екі сыртқы лақтырыс жасады. Нәтижесінде, «Лейкерс» 120–111 есебімен жеңіске жетіп, серияда 3–2 есебімен көшбасшылыққа шықты.
6-ойын
Серияның шешуші матчында бірінші жартылай тең аяқталды. «Лейкерс» үшінші төрттенде «Селтикс» командасын тек 18 ұпайға шектеу арқылы алға шықты. Абдул-Жаббар 29 ұпай, ал Джеймс Ворти 28 ұпай жинады, осылайша Лос-Анджелес Бостон аренасында титулды жеңіп алған бірінші команда болды. Мэджик Джонсон 14 нәтижелі пас берді. «Селтикс» командасының шабуылшысы Кевин МакХейл 32 ұпай жинап, 16 допты қайтарып алды – екеуі де матчтағы ең жоғары көрсеткіш, бірақ төртінші төрттенде қатысудан шеттетілді. Ларри Бердтің нашарлау үзіліссіз жалғасты, ол 29 лақтырудың тек 12-сін дәл түсірді. 38 жастағы Абдул-Жаббар серияның ең құнды ойыншысы деп танылды, бұл оның екінші финалдың ең құнды ойыншысы сыйлығы және 1971 жылдан бергі алғашқысы (ол Леу Альсиндор деп белгілі болған кезде), алты ойында орташа есеппен 25,7 ұпай, 9,0 допты қайтару, 5,2 нәтижелі пас және 1,5 блок көрсетті. Ворти «Лейкерс» үшін орташа есеппен 23,7 ұпай жинады, ал Мэджик Джонсон 14,0 нәтижелі пас және 6,8 допты қайтарумен қатар ойынға 18,3 ұпай қосты. Лос-Анджелес командасы серияда 51,2% тиянақтылық көрсетті. МакХейл «Бостонды» ұпай (26,0) және допты қайтару (10,7) көрсеткіштері бойынша жетекшілік етті, сонымен қатар 59,8% тиянақтылықпен ойнады. Бёрд 44,9% тиянақтылықпен 23,8 ұпай және 8,8 допты қайтару көрсетті. «Селтикс» командасының қорғаушысы Денис Джонсон екі команданың ішінде ойнаған уақыт бойынша көшбасшы болды (247 минут). «Бостон» 47,6% тиянақтылықпен ойнады, ал допты қайтару бойынша «Лос-Анджелес» командасынан 259-256 есебімен оқсыды. Бұл НБА финалдары тарихында алғашқы рет (және 2022 жылға дейін жалғыз рет) болды, екінші команда Бостондағы «Селтикс» командасына қарсы чемпионатты жеңіп алды. Бұл сонымен қатар «Селтикс» командасының финал сериясындағы екінші жеңілісі болды, бұған дейін 1958 жылы «Сент-Луис Хоукс» командасына есе жіберген.
Теледидарлық қамту
Финал АҚШ-та CBS телеарнасы арқылы тікелей эфирде көрсетілді, оның хабарларын Брент Мусбургер жүргізді. Дик Стоктон ойынды комментарийледі, ал Том Хайнсон түс комментаторы болды, бұл олардың екінші финалдағы бірлескен жұмысы еді. Пэт О'Брайен екі команданың жанында тілшілік қызметін атқарды.
Мерекелік іс-шаралар
Лейкерс командасы президент Рональд Рейганның Ақ үйінде өткен қабылдауға шақырылды, онда Карим Абдул-Жаббар президентке жейде тарту етті. Келесі сейсенбі күні Лос-Анджелес қаласының әкімі Том Брэдли 9-шы және Бродвей көшелерінен басталатын шерумен "Лейкер күні" деп жариялады.
Салдары
1981 және 1984 жылғы НБА финалдарында ойнап, екеуінде де жеңіске жеткеннен кейін, бұл финал Ларри Бёрд бастаған «Селтикстің» алғашқы жеңілісі болды. «Бостон» онжылдық бітуге үлкермес бұрын тағы екі НБА финалына қатысты, келесі жылы оны жеңіп алды (Хьюстонға қарсы), бірақ 1987 жылы «Лейкерске» қарсы өткен қайта кездесуде жеңіліске ұшырады. «Селтикстің» тағы бір НБА финалына қатысуына тағы 22 жыл кетті (сол кезде Бёрд, Кевин МакХейл және Роберт Пэриш құрамындағы «Үлкен үштік» зейнеткерлікке шыққан еді), олар Коби Брайант жетекшілік еткен «Лос-Анджелес Лейкерсін» 6 ойында жеңіп алды.