Ранан Лурие: Американ суретшісі және журналисінің өмірі мен қызметі

Кіріспе

Американдық карикатурист (1932–2022)

Ранан Р. Лури (; 26 мамыр 1932 – 8 маусым 2022) – израильдік-американдық саяси карикатурист және журналист, 1990 жылдан бері Стратегиялық және халықаралық зерттеулер орталығының (CSIS) аға ғылыми қызметкері, Біріккен Ұлттар Ұйымы корреспонденттері қауымдастығының мүшесі және қазіргі оқиғалар туралы білім беру журналы «Cartoonews»-тің бас редакторы.

Өмірбаян

Ранан Лури 1932 жылғы 26 мамырда дүниеге келді. Ол Тель-Авивтен Египеттің Порт-Саид қаласына келген Джозеф Луридің (Исай Лури) шақыруымен өзінің үйінде тұңғыш баласын дүниеге әкелу үшін келген. (Бұл оқиға оған президент Садатпен (1977 және 1979), сондай-ақ президент Мубаракпен (1984 және 1997) сұхбаттар мен портреттік түсірілімдер кезінде кездескен кезде үлкен мүмкіндік берді). Бала дүниеге келгеннен кейін екі апта өткен соң Ранан ата-анасымен бірге Тель-Авивке оралды. Оның әкесі Иерусалимде туған алтыншы буын, ал анасы жетінші буын. Ранан Луридің әкесі 1906 жылы «Емин Моше» деген жаңа ауданда дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде түрік армиясына шақырылуы мүмкін деген ойға қорқып, Исайя әкесі француз азаматтығын пайдаланып, Мысырға қашып кетті, онда ол Ашкеназ еврей қауымдастығының президенті болды. Лури Израильдің жер асты қарулы ұйымы («Иргун») мүшесі болды және ағылшыздарға қарсы шайқаста жараланды. Кейіннен ол IDF резервінде майор және рота командирі болып қызмет етті. 1954 жылдың шілдесінде Израиль мен Мысыр әлі де ресми соғыс кезеңінде болған кезде, Лури австралиялық журналист болып жүріп, Венецияда бекінген Мысыр әскери-теңіз флотының флагманына кірді, фрегаттың жоғары лауазымды жау офицерлерімен сұхбаттасты және олардың жаңадан орнатылған кеңестік радарларының суреттерін түсірді. Лури бұл әрекетті тыңшылық деп сипаттап, «Ерлік үшін» Израиль журналистикасының сыйлығын жеңіп алды. Алты күндік соғыс басталғанға дейін бір апта бұрын Лури Монреальде көркемсурет көрмесін ұйымдастырды. Ол көрмесінің ортасында резервтік міндетке шақырылды, полковник Зеев Шахам басқаратын Бесінші бригаданың аға рота командирі, майоры болды. Луридің алғашқы міндеті Израильдің «тар жолының» (теңіз бен Иорданияның Тулкарм арасындағы ең тар жер) қорғау болды. Оның бастапқы бөлімшесі бес жүз жауынгерге дейін өсті (оларға енді танктер, джиптерге орнатылған танкіге қарсы қарулар, гаубицалар батареясы, Технион студенттерінің резервтік ротасы және әскери инженерлер ротасы кірді). 36 сағат бойы ауыр оққа ұшырағаннан кейін ол күштерін шабуылға көшіріп, Тулкармды солтүстіктен басып алды. Содан кейін ол Орталық қолбасшылықтың қолбасшысы генерал Узи Наркистен тікелей бұйрық алды: «Наблус бағытында тоқсан минут ішінде Рамин торабына жету мақсатымен мүмкіндігінше алға жылжу және Мысыр/Ирак коммандостарының уытты газды фронтқа енгізуге тырысып жатқандарын анықтау үшін батыл шабуыл жасау». Бұл миссияда Лури Мысыр коммандостарымен және Араб легионымен кездесті. Ол өзінің кішкентай күштерімен бірге газбен жабдықталған Мысыр коммандостарының орналасқан жерін анықтады және оларды қатал бетпе-бет шайқаста жойғаннан кейін, әрекетке дайын жәшіктердегі бас сүйек пен сүйектер белгісін көрді. Оның осы әрекеттері туралы халықаралық БАҚ хабарлады және Вест-Пойнтта дәріс оқылды. Соғыс аяқталғаннан кейін ол басқаша әлемдік назарға ілікті, ол Анбта қаласының палестиналық тұрғындарын Иорданияға депортациялаудан бас тартты, бұл оның досы премьер-министр Леви Ешкольдың қатысуымен әскери сотқа тап болу қаупін тудырды. Рананмен кездескеннен кейін премьер-министрдің досы, қорғаныс министрі Моше Даянға «барлық жер аударылған палестиналықтарды дереу қайтару және олардың қираған үйлерін қайта құру» жөнінде нұсқау берілді. Қорғаныс министрі Даян бұйрықты орындады.

Ranan Lurie was born on May 26, 1932, the son of Shoshana (Shmuelewitz) and Joseph Lurie, who had traveled from Tel Aviv to Port Said, Egypt, at the invitation of Joseph's father (Rabbi Isaiah Lurie) to give birth to their first child at his home. (This event gave him an advantage when he met with President Sadat (1977 and 1979) as well as with President Mubarak (1984 and 1997) for interviews and portrait sittings). Two weeks after his birth Ranan and his parents returned to Tel Aviv. His father was sixth generation Jerusalem born and his mother seventh generation. Ranan Lurie's father was born in 1906, in the new neighborhood of "Yemin Moshe". The grandfather Isaiah, petrified by the thought that he would be recruited into the Turkish army during the First World War, utilized his French citizenship and fled to Egypt where he became the president of the Ashkenazi Jewish community. Lurie was a member of the Israeli underground armed organization ("Irgun") and was wounded in a battle against the British. He later served in the IDF reserves as a Major and company commander. In July 1954, when Israel and Egypt were still in an official stage of war, Lurie visited the flagship of an Egyptian navy flotilla anchoring in Venice, pretending to be an Australian journalist, he interviewed the frigate's high ranking enemy officers and took photographs of their newly installed Soviet Radar. Lurie described this as an infiltration and won an Israeli journalistic award "For Unprecedented bravery". About a week before the Six Day War began, Lurie had his fine art exhibit in Montreal. He was recruited in the midst of his show to his reserve duty as a Senior Company Commander, a Major in the Fifth Brigade (Giv'aty) that was commanded by Colonel Ze'ev Shaham. Lurie's first mission was to protect Israel's "bottleneck" (the narrowest stretch of land between the sea and Jordanian Tulkarm) his original unit swelled to five hundred warriors (which now included tanks, anti tank guns mounted on jeeps, a battery of Howitzer guns, a reserve company of Technion students as well as a company of army engineers.) After 36 hours of suffering heavy shelling he switched his force to attack mode and conquered Tulkarm from the North. Then he received a direct order from General Uzi Narkiss, commander of The Central Command "To storm as far as possible in the direction of Nablus with the intent of reaching the Ramin Junction within ninety minutes and make a bold sweep that will hopefully expose the Egyptian/Iraqi commandos that were trying to introduce toxic gas to the front lines." In this mission, Lurie confronted the Egyptian commandos and the Arab Legion. He and his now tiny force pin pointed the placing of the gas equipped Egyptian commandos, and after eliminating them through fierce face to face battle, discovered the dreading skull & bones gas symbols on the cans available already for action. His escapades then were reported by the international media and lectured at West Point. At the end of the war he gained a different kind of world attention when he refused to deport the Palestinian inhabitants of the town of Anabta to Jordan, risking a court martial which would have involved Prime Minister Levi Eshkol Lurie's friend. After meeting with Ranan the prime minister's friend Minister of Defense Moshe Dayan was instructed "to return immediately all the exiled Palestinian inhabitants and rebuild any of their destroyed homes". Defense Minister Dayan followed the order.

Мансап

Лури 1957–1967 жылдары Израильдің «Едиот Ахронот» газетінің саяси карикатурисі болды, содан кейін 1968–1972 жылдары LIFE журналының саяси карикатурисі және мұқаба суретшісі болуға шақырылды. 1964 жылы премьер-министр Леви Ешколь Тель-Авивтегі «Соколов үйінде» Джозеф Зарицкий, Реувен Рубин және Мейрон Симаның қатысуымен Луридің майлы портреттерінен жеке көрме ашты. 1967 жылдың 23 мамырында Израиль президенті Зальман Шазар Монреальде (Канада) «Экспо 67» көрмесінде Луридің майлы портреттерінен жеке көрме ашты. 1972 жылдың соңында LIFE журналы жабылып, ол Newsweek журналында карикатураларын жариялауға шақырылды. Ұзақ өтпей, 1973–1977 жылдары Newsweek International журналында толық бетке ие болды, ал кейін Вашингтондағы The U.S. News & World Report журналының аға сарапшысы және саяси карикатурисі қызметін атқарды (1984–1986). Содан кейін 1994–1997 жылдары Time International журналында жеке беті болды. Кейіннен 2000–2004 жылдары Foreign Affairs журналында толық бет жариялады. Ол The London Times, Die Welt (Германия), Asahi Shimbun (Жапония) газеттерінің штатты саяси карикатурисі болды және ең көне газеттердің бірі саналатын Neue Zürcher Zeitung (Швейцария) үшін алғашқы саяси карикатураны жасады. Кәсіби журналистиканы зерттеу орталығының мәліметінше, жылдар бойы ол әлем бойынша 1100-ден астам басылымға таратылып, күніне 300 миллион оқырманға жетті. Оның туындыларын New York Times Syndicate, King Features Syndicate және Universal Press Syndicate басқарды. 1985 жылы Лури өзінің «Cartoonews International Syndicate» атты компаниясын құрды. Ол АҚШ Сенатында бір адамдық көрме өткізуге Демократиялық және Республикалық партиялардың екеуі де бірдей шақырған, мүмкін, жалғыз суретші (1973 жылдың 23 қазаны). Сенатор Абрахам Рибикофф Демократиялық партия атынан Луридің көрмесін ашты, ал сенатор Лоуэлл Вайкер Республикалық партия атынан ашты. Шараны вице-президент Джеральд Форд басқарды. Көрме Капитолий төбесіндегі Сенаттың Caucus Room-да «Ранан Луриге арналған» деген тақырыпта өтті және оны New York Times баспасы демеушілік етті. Лури 250-ден астам әлемдік көшбасшылармен сұхбаттасып, оларды суреттеді және бейнеледі. Оның суреттерінде көбінесе кішкентай күлімдеген күн бейнесі болады, кейде ол суретшінің галстугіне немесе киімнің басқа да бұйымдарына салынады.

Lurie was the political cartoonist for Yediot Aharonot of Israel (1957–1967) after which he was invited to become a political cartoonist and cover artist for LIFE magazine (1968–1972). In 1964, the Prime Minister Levi Eshkol unveiled Lurie's one man show of oil portraits at the "Sokolov House" in Tel Aviv, in the presence of Joseph Zaritsky, Reuven Rubin and Meiron Sima. On May 23, 1967, the President of Israel, Zalman Shazar, unveiled Lurie's one man show of oil portraits at "Expo 67" in Montreal, Canada. After LIFE magazine folded in late December 1972, he was invited to publish his cartoons in Newsweek. A short time after, he was offered a full page in Newsweek International (1973–1977), and later served as the Senior Analyst and political cartoonist for The U. S. News & World Report in Washington, D. C. (1984–1986). Later, he had his own full page in Time International (1994–1997). Subsequently, he had a full page in Foreign Affairs magazine (2000–2004). He was the in house political cartoonist for The London Times, Die Welt (Germany), Asahi Shimbun (Japan) and started the first political cartoon for the Neue Zürcher Zeitung (Switzerland), which is one of the oldest newspapers in print. According to the Center for Professional Journalism Studies, over the years, he was syndicated globally to more than 1,100 publications with a daily readership of 300 million. His works were handled by the New York Times Syndicate, King Features Syndicate and Universal Press Syndicate. In 1985 Lurie started his own "Cartoonews International Syndicate." He is probably the only artist who has been invited simultaneously by both the Democratic Party and the Republican Party to hold a one man show at the U. S. Senate (October 23, 1973). Senator Abraham Ribicoff unveiled Lurie's exhibition on behalf of the Democratic Party, followed by Senator Lowell Weicker, who unveiled it on behalf of the Republican Party. Vice President Gerald Ford presided over the event. The exhibit took place at the Senate Caucus Room on Capitol Hill "In Honor of Ranan Lurie" and it was sponsored by the New York Times publishing house. Lurie interviewed, painted, and drew more than 250 world leaders. His drawings often include a small trademark smiling sun, sometimes drawn on the subject's necktie or other articles of clothing.

Сурет салуды біріктіру

Ол өзінің "Бірлескен суретін", "Миссиясы бар көркем өнерді" жасады – бұл 2005 жылдың 24 қазанында (Біріккен Ұлттар күні) Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы ғимаратынан бастау алған заманауи өнер жобасы. Бұл БҰҰ штаб-пәтерінде көрсетілген ең ірі заманауи сурет болды, ені 23 метр, ал ұзындығы 183 метрді құрады. Сурет тым үлкен болғандықтан, оның бір бөлігі төрт жыл бойы жақын орналасқан Рузвельт аралында да көрсетілді. Суреттің арнайы боялған бөлімдерін Корея Республикасының үкіметі Оңтүстік және Солтүстік Корея арасындағы шекараға орнатты (2006). Тағы бір "Бірлескен суреті" орбитада (спутникте) айналып жүр, ал үш бөлігі шерпалардың күшімен Эверест тауының шыңына жеткізілді (2011 жылдың 19 сәуірінде). 1985 жылы Тайвань үкіметінің демеушілігімен Тайваньтың ұлттық мультфильм символын жасады. Сол жылы PBS телеарнасында (MacNeil Lehrer Newshour) бір жыл бойы күнделікті анимациялық жаңалықтар мультфильмін көрсетуді бастады. 1993 жылы The New York Times Syndicate президенті Джон Брюэр КСРО-ның бұрынғы президенті Михаил Горбачев пен Ранан Луридің бірлескен мақаласын жариялауға жағдай жасады. Горбачев мақалада әлемдік саясат туралы пікірін жазды (мысалы, Парсы шығанағындағы соғыс және коммунизмнің болашағы), ал Лури оған қарама-қарсы пікір білдіретін карикатура қосты. Бұл мақала бірнеше жыл бойы "Нью-Йорк Таймс" және тағы 100-ден астам газетте жарияланды. 1996 жылдың басында Лури "Cartoon News" атты білім беру журналын құрды, ол негізінен саяси карикатуралар мен қысқа мәтіндер арқылы өзекті оқиғаларды оқытуға бағытталған. Бас редактор Лури бүкіл әлемнен 60-қа жуық карикатуристпен жұмыс істеді. Журналдың оқырмандарының саны көп ұзамай 600 000-ға жетті. Шамамен бір жылдан кейін, АҚШ-тың Мысырдағы елшісі Нед Уокердің ұсынысымен президент Хосни Мубарак "Аль-Ахрам" баспасымен бірлесіп, Луриге карикатураларын "Аль-Ахрамда" жариялауға және "Cartoon News" журналының араб тіліндегі нұсқасын басып шығаруға ұсыныс жасады. Лури Mensa мүшесі болды. Біріккен Ұлттар Ұйымы/RANAN LURIE саяси карикатуралар сыйлығы 2000 жылы бұрынғы Бас хатшы Кофи Аннан құрды, ал Бас хатшы Пан Ги Мун оны жалғастырды. Сыйлық "БҰҰ-ның рухы мен принциптерін күшейтетін, түсіндіретін және бағыт-бағдар беретін карикатураларды марапаттайды". Алғашқы үш сыйлықтың жалпы сомасы 18 000 долларға жетеді және Бас хатшы мен Ранан Луридің қол қойған 10 естелік тақтасымен бірге табыс етіледі. 1997 жылдың 28 мамырында Оңтүстік Кореяның Сеул қаласындағы алаңның біріне Ранан Луридің есімі берілді, сонымен қатар ол қаланың "алтын кілтін" алды. 2002 жылы 14 наурызда Кипр Республикасының президенті Глафкос Клеридес Луриді 2002 жылғы Нобель бейбітшілік сыйлығына ұсынды.

He created his "Uniting Painting", the "Fine Art with a Mission", a contemporary art project that originated from the United Nations General Assembly Building in New York on October 24, 2005 (United Nations Day). It was the largest contemporary painting ever exhibited at the headquarters of the United Nations, measuring 75 feet (23 m) wide and 600 feet (183 m) long. The painting was so large that part of it was also exhibited on nearby Roosevelt Island for four years. Custom painted extensions of the art were installed by the government of the Republic of Korea on the border between South Korea and North Korea (2006). Another "Uniting Painting" installation now orbits (on a satellite) earth, and simultaneously another three sections were brought by Sherpas to the summit of Mount Everest (April 19, 2011). In 1985, he created Taiwan's national cartoon symbol, sponsored by Taiwan's Government. In 1985, he also started his year long daily animated news cartoon on PBS' network (the MacNeil Lehrer Newshour). In 1993, John Brewer, the president of The New York Times Syndicate set the framework for publishing a joint column by Mikhail Gorbachev, former president of the USSR, and Ranan Lurie. In the column, Gorbachev wrote his opinion about world politics (issues like the Persian Gulf War and future of Communism) and Lurie added a caricature giving a different opinion, Lurie's counterpoint. The joint column was published for some years in more than 100 newspapers worldwide, including The New York Times. At the beginning of 1996 Lurie created "Cartoon News", an educational magazine that taught current events by introducing mainly political cartoons supported by very short texts. Lurie, the editor in chief had about 60 cartoonists from all over the world working for it. The readership reached 600,000 within a short time. About a year later, at the recommendation of the American Ambassador to Egypt, Ned Walker, President Hosni Mubarak together with the publishers of "Al Ahram" offered Lurie to publish his cartoons in "Al Ahram" and print an Egyptian version of his "Cartoon News" in Arabic. Lurie was a member of Mensa. The United Nations/RANAN LURIE Political Cartoon Awards were created by former Secretary General Kofi Annan in 2000 and continued by Secretary General Ban Ki moon. The award recognizes cartoons that "enhance, explain and help direct the spirit and principles of the U. N." The three first awards are worth a total of $18,000 and are distributed along with ten recognition plaques signed by the Secretary General and Ranan Lurie. On May 28, 1997, a plaza in Seoul, South Korea was named after Ranan Lurie, who has also received the "golden key to the city". Lurie was nominated by the Republic of Cyprus for the 2002 Nobel Peace Prize, signed on March 14, 2002, by Glafcos Clerides, the President of the Republic.

Жазбалар

Лурьи 1999 жылдан бастап Гиннес рекордтар кітабында екі рет "әлемдегі ең көп таралған саяси карикатурашы" және "барлық тарихы зерттелген ең көне әулеттің мүшесі" деп тіркелді. Израильдің бұрынғы бас раввині Лау мен Иерусалимдегі еврей генеалогия институты Лурьи әулетінің түбін нақты Дәуіт патшаның әулетіне дейін жететінін анықтады, және олардың шежіресін б.з.д. 10 ғасырға дейін қайта жазуға болатынын көрсетті. Лурьи әулетінің шежіресіне пайғамбар Исаия (б.з.д. 8 ғасыр), Раши (1040–1105), Хиллель Ханаси "Ұлы" (б.з.д. 30 – б.з. 1 ғасыр), Феликс Мендельсон, Карл Маркс, Зигмунд Фрейд, Сальвадор Лурия, Ехуди Менухин, сэр Иммануэль Якобовиц және Ранан Лури кіреді.