Кіріспе

"Сыртқа қамалған" – американдық анимациялық телесериал "South Park" сериалдың тоғызыншы маусымының он екінші эпизоды. Сериалдың жалпы 137-ші эпизоды, ол алғаш рет 2005 жылғы 16 қарашада АҚШ-та Comedy Central арнасында көрсетілді. Эпизодта Стэн "қызықты және тегін" нәрсе табу үшін Саентологияға қосылады. Оның күтпегендей жоғары "тетандық деңгейі" анықталғаннан кейін, ол шіркеудің негізін қалаушы Л. Рон Хаббардтың қайта тууы ретінде мойындалады. Эпизодтың сценарийін жазып, режиссерлік жұмысын сериалдың тең авторы Трей Паркер жасады, ол Джон Смит атымен көрсетілді.

Өндіріс

Саут Парк бұған дейін 2000 жылы MTV кино марапаттарында Саентологияны пародизациялаған болатын. MTV-дің қысқаметражды фильмі "The Gauntlet" деп аталды және "Джон Траволта және Саентология шіркеуі" Рассел Кроуды (гладиатор рөлінде) жеңу үшін ғарыш кемесінде келіп, жігіттерді Саентологияға тартып алуға тырысты. Траволта, оның басқа саентологтарымен бірге, "Битва үшін Жер" фильміндегідей Психоло ретінде бейнеленді. Паркер мен Стоун бұл Саентологияға жасалған сілтеме екенін мойындады. Паркер Айзек Хейздің мүшелігі бұрын шоу авторларына Саентологияны пародизациялайтын толық эпизод жазуға кедергі келтіргенін айтты. Дегенмен, Саентологияны сатиралық тұрғыдан бейнелейтін "Саут Парк" эпизодын жасау шешімі шоу авторларының Пенн Жилетпен достығынан ішінара туындады. Жилет "Bullshit!" бағдарламасының бір бөлімін Саентологияға арнауды жоспарлаған, бірақ Showtime оған Саентология шіркеуінен заңдық шаралар қабылдану мүмкіндігін болдырмау үшін тыйым салды. Паркер: "Біз оған барамыз, бұл абсурд. Басқалардың "Сен мұны істей алмайсың" дегенін естігенде, Мэтт пен маған осы сөзді көп рет қайталамайынша, біз оны істейміз. Соңында біз Айзекке: "Біз сізбен жұмыс істегенді жақсы көреміз, бұл жеке нәрсе емес, біз – Саут Парк, егер біз мұны жасамасақ, бұрын пародизациялаған барлық нәрсені артық көреміз". Эпизод көрсетіліміне дейін Круз бен Саентологияға қарсы сөздер айтудың дұрыс-бұрыс екендігі туралы сұрақтар туындады, бірақ Comedy Central Стоун мен Паркерді қолдайтынын мәлімдеді. Comedy Central өкілі 2005 жылғы қарашада Radar журналына: "Олар еркін және кез келген адамды және нәрсені сатиралық бейнелеуге құқылы. Олар MTV-ді, Viacom-ды, Comedy Central-ді пародизациялады, ал біз оларға ешқашан араласпадық" деді. Эпизодты дайындау кезінде тергеуші журналист Марк Эбнер Стоун мен Паркердің кеңесшісі болды. Эбнер бұрын "The New York Times" бестселлерінің авторы болған "Голливуд, үзілген", онда Саентология шіркеуінің талдауы және Голливудтағы мәдениетке оның әсері, сондай-ақ Круз бен Траволтаның Саентологиямен қарым-қатынасы туралы бөлімдер бар. Comedy Central-дың Саут Парк эпизодына арналған ресми веб-сайтында "Кімнің қолында тұтқын" бөлімінде Саентологияның бейнесі мен сенімдерін түсіндіретін бөлімнің шамадан тыс емес екендігі айтылған: "Сіздер көріп отырған нәрселердің ешқайсысы тіпті аздап та шамадан тыс емес. Шындығында да". Атауы R. Kelly-дің осы аттас әні мен музыкалық видео сериясына сілтеме жасайды, ал эпизодта R. Kelly-нің бейнесі оның пародиясын орындау үшін пайда болады.

Айзек Хейздің кетуі

2006 жылдың 13 наурызында Саентолог Хейз сериалдағы дінге қатысты көзқарастарға байланысты шоудан кететінін мәлімдеді. "Бұл әлемде сатираға орын бар, бірақ сатира аяқталғаннан кейін басқалардың діни сенімдеріне қатысты төзімсіздік пен фанатизм басталады. Діни сенімдер адамдар үшін қасиетті, сондықтан оларды әрқашан құрметтеу және бағалау керек. Соңғы 40 жылдан бері азаматтық құқықтарды қорғаумен айналысып келе жатқан адам ретінде, мен осы сенімдер мен дәстүрлерді сыйламаған шоуды қолдамаймын". The Guardian газеті шоудың басқа діндерді де мазақтап келгенін, бірақ ол Саентологияға қатысты шегін сақтап қалғанын жазды. Кейін CNN-нің Showbiz Tonight бағдарламасына берген сұхбатында Хейз эпизодты өзі көрмегенін, бірақ оның мазмұны туралы естігенін айтты. Тағы бір сұхбатында Трей Паркер мен Мэтт Стоунға қатысты: "Балалар, сіздер қате түсініп отырсыздар. Біз сондай емеспіз. Бұл сіздердің әдеттеріңізді білемін, бірақ ақпаратты дұрыс тексеріңіздер, себебі біреу соған сене алады, білесіз бе? Бірақ мен олардың не істеп жатқанын түсінемін. Мен оларға Саентология курстарын оқып, біздің қызметімізді түсінулерін айттым". Хейздің кеткеніне жауап ретінде Стоун: "Бұл 100 пайыз оның Саентологияға деген сенімімен байланысты. Ол біздің шоуымыздың христиандарды мазақтауына ешқандай қарсылық танытпады және көптеген төлемдерді алды" деді. Стоунның сөзіне қарағанда, ол да, Паркер де "Саентология жайлы эпизод шыққанға дейін Исаактан ешқандай хабар алмаған. Ол өзінен басқа діндерге қатысты ерекше талаптар қоюды қалайды, мен үшін бұл төзімсіздік пен фанатизмнің бастауы". Стоун былай деді: "Саут Парктің 10 жылдық тарихында және 150-ден астам эпизодында Исаактың христиандарды, мұсылмандарды, мормондарды және еврейлерді мазақтауына қатысты ешқандай мәселесі болған жоқ. Шоуда оның діні көрсетілген кезде ғана ол діни сезімталдыққа ұшырады. Азаматтық құқықтар күресін осы мәселеге араластырудың ешқандай мағынасы жоқ. Біз Исаакты келісімшарттан босатамыз және оған сәттілік тілейміз". Стоунның кейінгі түсіндірмесіне сәйкес, эпизод көрсетілгенге дейін Хейз Саут Парк жасаушыларынан эпизодты Comedy Central арнасынан алып тастауды және оны серияның DVD-сіне қоспауды сұраған, бірақ олар бас тартқан. Хейздің кеткеніне қатысты көптеген қайшы пікірлер айтылды. Хейз кеткеннен он ай өткен соң, ол "Маған жеткілікті төлемеді" және "Олар менен жақсы қарым-қатынас жасамады" деген қосымша себептерді келтірді. 2007 жылдың соңында Хейз қаңтарда инсульт алғандықтан, шоуда қалуға жарамсыз екендігі туралы хабарлар тарады. Fox News басылымында жарияланған мәліметке сәйкес, Хейздің агенті Кристина Кимболл, өзі Саентолог болғандықтан, Хейздің Саут Парктан кеткені туралы мәлімдеме жасады. Стоун бұл пікірді 2007 жылы Rolling Stone журналына берген сұхбатында қолдап: "Исаак инсульт алды және Саентология оның орнына шоудан кетті деген хабарлар бар, мен осыған сенемін. Бұл Исаак үшін өте қиын, жеке мәселе болды. Уақыт шкаласын қарасаңыз, бірдеңе дұрыс емес". 2016 жылы The Hollywood Reporter журналына берген сұхбатында Стоун мен Паркермен бірге Хейздің ұлы Исаак Хейз III әкесінің отставкаға кеткен кезде мүгедек болғанын және шешім оның көмекшілерінің бірінен шыққан болуы мүмкін екенін, ал олардың барлығы Саентологтар болғанын растады. Хейздің жоқтығына байланысты "Шефтің оралуы" эпизодында Шефтің бұрынғы эпизодтардан алынған диалогтарымен дыбыстау жасалды. Кейіпкер эпизодтың соңындағы көріністе найзағайға шалынып, өртеніп, жараланып, тау арыстаны мен гризли аюынан өлтіріліп, содан кейін сол эпизодтың жауластарымен Дарт Вейдер сияқты тұлға ретінде қайта тірілді.

Том Круз пародиясы

Жаратушылар "кабинеттен шығу" метафорасының екіұштылығын пайдаланды, Том Круз Стэннің шкафынан шығудан түгелдей бас тартты, бұл Круздің гомосексуал екендігі туралы қамыстың пародиясы болды. South Park сериалының басқа елдерде таратылуына байланысты сот процесіне қатысты алаңдаушылықтар туды. Эпизодтың Ұлыбританиядағы Paramount Comedy 1 арнасында көрсетілуі Круз сотқа шақыруы мүмкін деген қорқыныштан тоқтатылды. Австралияда SBS телеарнасы ақпан айының соңында эпизодты көрсетті, ал Australian The Daily Telegraph газетіне берген сұхбатында арна өкілі: "Бізге ешқандай заңдық талап түскен жоқ, сондықтан жариялаймыз және салдарына дайынбыз" деді.

Шкафтың есігі

Бұл эпизод 2006 жылдың 15 наурызында Comedy Central телеарнасында қайта көрсетілуге жоспарланған, бірақ ешқандай хабарламасыз тоқтатылып, орнына "Шефтің шоколадты тұзды доптары" көрсетілді. Comedy Central өкілдері, екі күн бұрын шоудан кеткен Исаак Хейске құрмет ретінде эпизодтың өзгертілгенін мәлімдеді. Келесі күні Hollywoodinterrupted.com блогында Comedy Central компаниясының аналық компаниясы Viacom, Том Круздың алдағы "Миссия: Мүмкін емес III" фильмінің жарнамалық турына бойкот жариялау қаупінен қорқып, қайта көрсетуді тоқтатқаны жазылды. Бұл мәлімдемелерді E! News және American Morning да растады. Fox News Том Круздың "Миссия: Мүмкін емес III" фильмін жарнамалау міндеттемелерінен бас тартуға дайын екенін, егер Viacom эпизодты қайта көрсетсе, Круз бен Viacom арасындағы "жаман қарым-қатынастың" дәлелі ретінде келтірді (Viacom Paramount Pictures компаниясына да ие, ол MI:III фильмінің дистрибьюторы). CNN-нің The Situation Room with Wolf Blitzer бағдарламасында "индустриялық дереккөздер" эпизодтың "желі мен Том Круздың қазіргі киностудиясы бір корпорацияға тиесілі болғандықтан" тоқтатылғанын айтты. CBS News-тің Мелисса Макнамара бұл бойкоттың "Миссия: Мүмкін емес III" фильмінің кассалық табысына әсер еткеніне күмән келтірді. South Park авторы болған адамдар Comedy Central-дің эпизодты тоқтату шешіміне тікелей түсініктеме бермеді, себебі оларға Крузды ұялту үшін бұл мәселені талқыламау туралы ескертілген. Los Angeles Times эпизодтың қайта көрсетілуіне байланысты туған дауды "Closetgate" деп атады. Кейін The Independent газеті Los Angeles Times-қа сілтеме жасап, дау-дамай шоу авторы болған адамдарға оң жариялылық әкелгенін атап өтті: "Стоун мен Паркер үшін "Closetgate" тоқтамайтын сыйлық болады". "Closetgate" термині содан бері Исаак Хейздің кеткеніне және эпизодтың қайта көрсетілімдеріне байланысты туған дау-дамайды сипаттау үшін Yahoo! Movies, BBC, Turner Classic Movies, Herald Sun, Тромсё университетінің Торальф Фагертун және Chicago Sun Times сияқты көздерде қолданылды. Круздың өкілі дау-дамай туғаннан кейін Associated Press агенттігіне берген сұхбатында, Круздың қатысы бар деген айыптаулардың "рас емес" екенін және "ол ешқашан мұндай айтпағанын" мәлімдеді. The Washington Post газетінің хабарлауынша, Круздың жарнамашысы "Томның бұл мәселеге қатысы жоқ. Ол соңғы алты айдан бері "Миссия: Мүмкін емес III" фильмін жарнамалап жүр. Бұл қайдан келгенін білмейміз" деді. 2006 жылдың сәуір айында TelevisionWeek басылымы жанкүйерлердің эпизодты интернеттегі бірнеше сайтқа жариялағанын хабарлады. Ол кезде эпизод YouTube-та 700 000-нан астам рет қаралып, эпизодты қайта көрсету үшін онлайн петиция 5 000 қол жинаған. 2006 жылдың мамыр айында "Тұтқындалған шкаф" (Trapped in the Closet) Лондондағы Ұлттық кинотеатрда көрсетілді. Тегін көрсетілімнен кейін Паркер мен Стоунмен пікір алмасу өтті, олар көрсетілімнің "сөз бостандығының көрінісі" екенін айтты. Көрсетілімге келгендерге эпизодтың тегін көшірмелері таратылды. Олар осы эпизодты 23 шілдеде Шығыс уақытымен сағат 23:00-де және 24 қыркүйекте Шығыс уақытымен сағат 22:00-де қайта көрсетті. Стоун "Егер олар бұл эпизодты қайта көрсетпесе, бізде қиын мәселелер туындап, олармен ештеңе істемейміз" деді. Эпизодтың қайта көрсетілуі жоспарланғаннан кейін Паркер мен Стоун CNN-нің Showbiz Tonight бағдарламасында сұхбат берді, онда олар барлық дау-дамай эпизодтың жариялылығын арттырғанын мәлімдеді. Паркердің сөздері келтірілді: "Бірақ бұл шынымен жарнамашы біз үшін одан жақсы ұйымдастыра алмайтын нәрсе. Менің не айтқанымды түсінесіз бе? Бұл керемет болды. Том Круз Саут-Парк үшін әлемдегі кез келген адамнан көбірек жасады". Бұл Саентология шіркеуінің немесе Круздың эпизодты DVD форматында шығаруды сұрағандарына қайшы келеді. Эпизодтың толық нұсқасы Паркер мен Стоунның "мини-комментарийімен" бірге South Park Digital Studios веб-сайтында қолжетімді. Дау-дамайдан кейін шоу және Comedy Central Саентологияға бірнеше сілтеме жасады. 2006 жылдың 1 тамызында Comedy Central Variety журналында Саут Парк жұлдыздарын Л. Рон Хаббардтың Саентология атақтылар орталығының фонында көрсетіп, "Келіңдер, еврейлер, оларға Голливудты кім басқаратынын көрсетіңдер" деген тақырыппен жарнама жариялады. Көптеген адамдар бұл жарнаманы Мел Гибсонның мас күйінде машина жүргізуіне байланысты оқиғаны пародизациялау деп қате түсіндіргенімен, шын мәнінде жарнама Саут Паркті "Тұтқындалған шкаф" үшін Эмми сыйлығына ие болғанымен құттықтады және наурызда эпизодтың қайта көрсетілуінің тоқтатылуын сатиралық түрде көрсетті. "Rolling Stone" журналының "Still Sick, Still Wrong" атты мақаласында шоудың мерейтойына орай дау-дамай туралы айтылды. Мақалада Стоун мен Паркердің шіркеудің Лос-Анджелестегі ұйым белгісіне граффити бояуы, Саентология логотипіне "Is dum" және "Hi Tom" деген жазулар қосылған суреті келтірілді.

Қабылдау

South Park: The Complete Ninth Season шоуына жасалған рецензиясында The Denver Post газеті Том Круз туралы әзілдердің "керемет жұмыс істеп, шоудың өзі сияқты, қайта-қайта қарағанда тереңдігін ашатынын" мәлімдеді. IGN "Бұл маусымның ең үлкен кемшілігі, болуы мүмкін, ең әйгілі 'Мәңгілік достар' және 'Шкафта қамалған' эпизодтары жаңалықтардан айрылып, экранға шыққан кездегідей әсер қалдырмайды" деп жазды, бұл DVD-ге 7.0 бағасын берді. Сан-Франциско хроникасы Стоун мен Паркердің "Том Круз бен сайентологияны пародизациялағандағы ең жақсы жетістіктеріне жеткені" туралы мәлімдеді. TV Guide 2009 жылы шығарған "Барлық уақыттың ең үздік 100 телеэпизоды" тізімінде бұл эпизод 17-орынды иеленді.

Талдау

Американдық діни академия журналындағы мақалада бұл эпизодты Саентология шіркеуінің "қатал сатиралық мультфильм пародиасы" деп сипаттады. Делавэр университетінің философия профессоры Ричард Хэнли 2007 жылы жарық көрген "Саут-Парк және философия: ірі, ұзын және терең" кітабында "Тұтқындалған шкафта" эпизодымен байланысты Саентология мифологиясын талдады. Хэнли эпизодта баяндалған Ксену туралы әңгімені "толыққанды абсурдты" деп атады.

Марапаттар

Лоуренс Вуллерсхайм құрған FACTNet ұйымы осы эпизод үшін «Саут Парк» командасын «2005 жылдың FACTNet адамы/адамдары» деп атады. Роберт Арп сериалдың 2006 жылдың сәуірінде төзімсіздікті сынауға дайындығы үшін Пибоди сыйлығын жеңіп алуын «төзімсіздікті сынауға және оған қарсы тұруға деген ерекше көңіл» ретінде, сондай-ақ «Сайентология шіркеуі бұрынғы мүшелерін және оның сенімдері мен іс-әрекеттерін сынағандарды үнсіздікке мәжбүр етуге тырысады деген кең таралған пікірден зардап шегеді» деген ойды эпизодтың себебі ретінде атады. Олардың таңғалысына қарай, эпизод 2006 жылдың 6 шілдесінде «Primetime Emmy Award» сыйлығының «Үздік анимациялық бағдарлама (бір сағаттан кем бағдарламалау)» номинациясына ұсынылды, бұл шоу үшін алтыншы номинация (олардың біреуін, 2005 жылғы «Ең жақсы достар мәңгі») жеңіп алған). «Симпсон» сериалының «Аяқталмайтын оқиға» эпизоды аталған сыйлықтың иегері атанды. Бұл эпизод сонымен қатар Comedy Central телеарнасының «Әлемді өзгерткен 10 Саут Парк» тізіміне енді, ол 2006 жылдың 24 қыркүйегінде «Саут Парк» сериалының оныншы маусымының екінші жартысының көрсетілімі күтіліп, эфирге шықты.

Мұра

Круз шкафқа кіретін көрініс 2006 жылдың 27 тамызында 58-ші Primetime Emmy Awards ашылу салтанатының South Park бөлімінде көрсетілді, онда Конан О'Брайен шоуға жетпек болып, кенеттен Стэннің бөлмесінде анимациялық кейіпте пайда болады. Стэн оған айқайлап, жақын маңдағы шкафқа қашады. Осыдан кейін ол бірден шкафтан шығып, "Ішінде басқа біреу бар" дейді, Крузды айта келіп, есікті ашық қалдырады. Круз шығып, есікті жабады. Брет Хановердің "Көпір" фильмінде екі жас әйел Саентология еріктісіне Саут Парк арқылы осы ұйым туралы білгендерін айтады. Ерікті әйел бұл бөлімді көрмегенін мәлімдейді, ал екі әйел кейіннен таныстыру видеосының ортасында кетеді. 2013 жылдың 8 ақпанында "Опи мен Энтони шоуында" Саентология төрағасы Дэвид Мискевидждің қызы Дженна Мискевидж Хилл Ксену туралы осы бөлімнен бірінші рет естігенін мойындады.