Кіріспе

сүтқоректілер түрі. Тараң жердегі жолақты тенрек (Hemicentetes semispinosus) – Мадагаскарда таралған шағын тенрек. Ол Tenrecidae тұқымдастығына, Afrosoricida отрядына және дәлірек айтқанда, тікенді тенректердің Tenrecinae кіші тұқымдастығына жатады. Оның табиғи ортасы Мадагаскардың солтүстік және шығыс бөліктеріндегі тропикалық жазық жаңбырлы ормандары. Ол – таулы жолақты тенрекпен тығыз байланысты.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Оны құрлықта, сай суларда шашырап жүрген немесе жер қазып жүрген күйінде табуға болады. Тенректер Үнді мұхитындағы Мадагаскар аралын мекендейді және жаңбырлы ормандарда өмір сүреді. Тенректерді көбінесе өздері жасаған қуыстарда кездестіруге болады, ал олардың ұяларын су көзіне жақын жапырақтардың астына жасырады.

Сыртқы келбеті

H. semispinosus-тің орташа дене ұзындығы бірақ ересектерде максималды ұзындығы тіркелген. Осы түрдің ересек жекелерінің дене салмағы аралығында болуы мүмкін. Бұл түрдің денесі бойымен өтетін сары немесе каштаң қоңыр жолақтары бар қара түсті тікенді жүні бар. Сонымен қатар, жазық жердегі жолақты тенректерде термолабильділік қасиеті бар екені анықталды, ол мекендеу ортасы және температура сияқты факторларға байланысты.

Халықтың қауіп-қатері

Бұл тенректер негізгі қауіпке Мадагаскар аймағындағы көптеген басқа жануарлар сияқты, үздіріліссіз орман кесу салдарынан табиғи ортасының жойылуынан тап болып отыр. Сондай-ақ, бұл түрді тағам ретінде аулау да жүзеге асырылуда.

Мінез-құлық

Ұрпақ тууға дайындық үшін жүкті аналық мұрнын қашау сияқты пайдаланып, иендегі ойысты қазып алады. Жолақты тенрек өзін қорғау үшін тікендерін тіктеп, кез келген жыртқышты қорқытады. Егер басқа түрмен шайқасуға мәжбүр болса, қарсыласын басып құлатуға тырысады.

Диета

Төмендікте мекендейтін жолақты тенрек күндіз де, түнде де белсенді. Оның рационы негізінен жер құрттарынан тұрады, бірақ кейде ол басқа омыртқасыздарды да жей алады. Ол алдыңғы аяқтарымен жерге қағып, құрттардың қозғалысын күшейтіп, азық табуды жеңілдетуі мүмкін. Көптеген тенректерде тамақ іздеу үшін жерді сұрап-талқандауға арналған ұзын тұмсық болады. Олар жеміс-жидектерді де жей алады. Жолақты тенрек жер құрттарымен қоректенсе де, топырақ тістерін сызып, шұңқырлар жасап тозуына себеп болуы мүмкін.

Көбею

Көбею қазан және желтоқсан айлары аралығында жүзеге асады, сондай-ақ жергілікті азық-түлік қоры мен температураға байланысты басқа уақыттарда да болуы мүмкін. Жүктілік мерзімі 58 күнге созылады, ал аналық әдетте 5-8 жас туады. Балапандар 18-25 күнде сүттен айырылады. Бұл тенректер шамамен 35 күнде көбейтуге қабілеттілікке жетеді. Олар туған жылында көбейе алады. Бұл қауырсындардың қозғалысы ұштарының бір-біріне тиюіне және жоғары жиілікті дыбыс тудыруға себеп болады. Бұл көрсету аталықтардың ұрғашылар үшін күрескенде және бірін-бірі танымайтын аталықтар кездескенде де орын алады. Дегенмен, ұрғашылар бір-бірімен тактильдік байланысқа түсіп, кейін бір-бірінен алшақтайды. Сирек кездесетіндігіне байланысты, жолақты тенректің функционалдық морфологиялық механизмі туралы жеткілікті мәлімет жоқ. Дыбыс шығаратын қауырсындар тікендер мен түктерден өзгеше және жолақты тенректің ортаңғы дорсальды аймағында орналасқан. Олардың орналасуы мен ұзындығы жолақты тенректің өмір бойында бірдей болып қалады, оның орта сызығында және екі жақты жақтарда үш қатар құрайды.

Физиологиясы

Жолақты тенрек маусымдық ұйқыға кете алу қабілетіне ие. Дегенмен, бұл биіктікке, жасқа, май қорына және температураға байланысты. Бұл түрдің ұйқысы әдетте маусым және шілде айларында, сондай-ақ қыс айларында кездеседі. Алайда, H. semispinosus міндетті емес қыстаушы болып табылады және қыс айларында ұйқыдан оянып, жем іздейді. Жем іздеу кезінде ол аңды тапқанша топырақ пен жапырақ сынықтарын мұрнының ұшымен тебіп қарастырады. Ұзын қолдары және саусақтарының (2, 3 және 4 саусақтары) бейімделуі – тенрекке жерді қазуға және олжасын жерден шығаруға мүмкіндік беретін негізгі құрал. Бас сүйегінің сопақтау тұмсығы, жұқа жақ сүйегі және ауыздың алдыңғы бөлігінде сирегірек орналасқан тістері бар. Бұл түрдің тіс формуласы I 3/3, C 1/1, P 3/3, M 3/3, барлығы 40 тісі бар заламбдодонт тіс тістеріне ие. Бұл түрде сагиттальді қыртысы және жеңқа бұлшықетінің тірек тігізігі нашар дамыған, ал зигоматикалық өскіндері ұзын және жұқа болып келеді, нәтижесінде бас сүйегінің бүйірлерінен аз көрінеді. Бұл түрдегі бас аймағы және ішкі қаңқа әдетте өте консервативті болып табылады.