Кіріспе
Престон автобус станциясы – Англияның Ланкашир графтығындағы Престон қаласындағы басты автобус станциясы. Ол 1968-1969 жылдар аралығында Ове Аруп және Партнерлер компаниясы Кит Ингем мен Чарльз Уилсонның, сондай-ақ Е. Х. Стацикердің қатысуымен «Құрылыс Дизайн Серіктестігі» ұсынған бруталистік сәулет стилінде салынды. 2000 жылдары қалалық кеңестің «Титхабрн» қайта құру жобасы аясында ғимаратты бұзу қаупі туды. Екі сәтсіз әрекеттен кейін, 2013 жылдың қыркүйегінде оған II санаттағы ескерткіш мәртебесі берілді. Кейіннен ғимарат жаңартылып, 2018 жылы ресми түрде қайта ашылды.
Preston bus station is the central bus station in the city of Preston in Lancashire, England. It was built by Ove Arup and Partners in the Brutalist architectural style between 1968 and 1969, to a design by Keith Ingham and Charles Wilson of Building Design Partnership with E. H. Stazicker. In the 2000s the building was threatened with demolition as part of the City Council's Tithebarn redevelopment project. After two unsuccessful attempts, it was granted Grade II listed building status in September 2013. It was then refurbished and officially re opened in 2018.
Дизайн
1968-1969 жылдар аралығында брутализм сәулет стилінде салынған, Кит Ингем және Чарльз Уилсон, сондай-ақ Е. Х. Стазикердің қатысуымен «Building Design Partnership» компаниясы жобалаған. 2017 жылға дейін ғимараттың әр жағында 40-тан екі қабатты автобусқа арналған 80 автобустық орын болды. Кейбір деректер бойынша, бұл Батыс Еуропадағы екінші ірі автобус станциясы еді. Автобус станциясына жаяу өтуге бастапқыда үш жер асты жолы болған, олардың бірі тікелей жақын орналасқан Гилд Холлға (Guild Hall) қосылған. Сондай-ақ, жобаға бес қабаттан тұратын, 1100 автомобильге арналған көп қабатты тұрақ кірген. «ХХ ғасыр қоғамы» оны «Ұлыбританиядағы ең маңызды брутализм ғимараттарының бірі» деп сипаттаған. Ғимараттың инженерлері «Ove Arup and Partners» автотұрақ балкондарының ерекше қисығын «тік қабырғаға қабылданатын жабын өте қымбатқа түскендіктен, ғимараттың табиғи, мүсіндік сипатына үлес қосты». Бұл жиектер сонымен қатар автомобильдің бамперін тік қабырғаға соқтығып алудан қорғайды. Ал балюстрада автобустар төменгі тұрақ қабатының астына кіре алуына мүмкіндік беретіндей етіп, жолаушыларды ауа райынан қорғайды.
Құлату қаупі
Ғимарат Қалалық Кеңестің Титхабрн жаңарту жобасының аясында бұзу қаупінде болды. Титхабрн жобасы тоқтап қалғаннан кейін, автобус станциясын бұзып, оны теміржол станциясының жанындағы кішкентай айырыққа алмастыру туралы ұсыныстар әлі де болды. 2000 жылы бұзуға қарсылық көрсету нәтижесінде English Heritage ұйымы берген мәдени ескерткіш мәртебесіне қоюға жасалған өтініш қабылданбады. Престон қалалық кеңесі (сол кездегі атауы) бұл өтінішке қарсы болды. 2000 жылы кеңес пен Grosvenor компаниясы тапсырысымен жасалған есепте, кішкентай терминал қажеттігін дәлелдеу мақсатында, "автобус станциясына келіп-кеткен автобустарда жолаушылар саны өте төмен, бұл жолаушылардың қала орталығындағы басқа жерлерде түсіп, отыратынын көрсетеді. Автобус станциясының тұрақ орны да жаяу жүргіншілермен байланысы нашар" делінген. Кейіннен мәдени ескерткіш мәртебесіне қоюдан бас тартылды. 2010 жылдың мамырында Lancashire Evening Post газеті жүргізген сауалнамада Престон автобус станциясы Престон халқының сүйікті ғимараты екені анықталды. 2010 жылы автобус станциясын мәдени ескерткіш ретінде тізімге енгізу туралы тағы бір өтініш қабылданбады және 2011 жылы шешімді қайта қараудан бас тартылды. 2012 жылы ол Дүниежүзілік ескерткіштер қорының қатер төніп тұрған нысандар тізіміне енді. 2012 жылы Престон қаласының Фулвуд ауданының тұрғыны Джон Уилсон, сондай-ақ "Престон автобус станциясын сақтап қалу" науқанының мүшесі, Престон қалалық кеңесіне 1435 қол жинаған петицияны ұсынды. Ол автобус станциясының болашағы бойынша референдум өткізуді талап етті және сауалнамаға сәйкес Престон халқының 80% автобус станциясын сақтап, оған инвестиция салуды қолдайтынын мәлімдеді. Кеңес мүшелері референдум өткізуден бас тартты, тек Дипдейл округінің кеңесшісі Терри Картрайт ғана қолдау көрсетті. 2012 жылдың 7 желтоқсанында Престон қалалық кеңесі автобус станциясын бұзу туралы шешім қабылдады. Олар оны жөндеуге 23 миллион фунт стерлинг, ал оны қазіргі күйінде сақтауға 5 миллион фунт стерлинг қажет екенін айтты, бірақ бұзу шараларына шамамен 1,8 миллион фунт стерлинг жұмсалатынын мойындады. Жобаға қарсы болған "ХХ ғасыр қоғамы" осы соманың бір бөлігі ғимаратты сақтап қалу ұсыныстары пысықталып жатқанда оны күтіп ұстауға жұмсалатынын мәлімдеді.
Қайта жаңарту
2014 жылдың қазан айында Ланкашир округі кеңесі автобус станциясын 23 миллион фунт стерлингке жаңарту жоспарларын жариялады, оның ішінде жастарға арналған "Жастар аймағы" нысандары, сондай-ақ Fishergate, St John's Shopping Centre және Preston Guild Hall-ға қоғамдық қолжетімділікті жақсарту үшін ғимараттың батыс жағында жаңа қоғамдық алаң салу көзделді. Кеңес жаңа автобус станциясының жобасын жасау үшін халықаралық конкурс жариялады, оны Британдық сәулетшілердің Корольдік институты (RIBA) өткізеді, ал іріктеу критерийлеріне халықтың дауыс беруі де кіретін болды. Престон қаласындағы Cassidy + Ashton сәулет тобы жобаға серіктес ретінде тағайындалды (жеңімпаздан небәрі төрт ұпай қалып қойған). "Жастар аймағы" кейіннен жойылды, бірақ автобус станциясын жөндеу жұмыстары 2016 жылы басталды. 2017 жылы батыс жағындағы 1–40 автобус аялдамалары жабылды, ал шығыс жағындағы 41–80 аялдамалары 1–40 ретімен қайта нөмірленді. Станция 2018 жылы ресми түрде қайта ашылды, бірақ жұмыстар толыққанды аяқталмай, жалғасты.
50 жылдығы
2019 жылдың наурыз айында Престон қалалық кеңесі автобус станциясының 50 жылдығын мерекелеу үшін жаз және күз айларында бірқатар іс-шаралар өтетінін жариялады. 2019 жылдың 21 қыркүйегінен 24 қарашасына дейін Харрис мұражайында «Көрікті және қатыгез» көрмесі өтті, сондай-ақ халықтан осы оқиғаға қатысты фотосуреттер мен жеке естелік заттар ұсынылуы сұралды, олардың бір бөлігі автобус станциясында да қойылды. 2019 жылдың 19 қазанында, автобус станциясы 1969 жылдың 12 қазанында ашылғанынан дәл 50 жыл өткен күні, автобус станциясы алдындағы жаңа қоғамдық алаңда мерекелік шаралар өтті, онда тегін ойын-сауық көрсетілді және «автобус станциясының үш негізгі пайдаланушысы көрсетілсін» деген мақсатта Риббл көліктерді сақтау қоры үш тарихи автобус ұсынды.
БАҚ-тағы көріністер
Автобус бекеті "All Over the Place" балалар шоуындағы әнде еске алынған. 2012 жылы Ұлы жұма күні ол "Престон құмарлығы" қойылымының орны болды, онда мыңдаған адамнан құралған "адам айқышы" көрсетілді және бұл оқиға BBC телеарнасынан тікелей эфирде көрсетілді. Автобус бекеті Джонатан Мидстің "Бункерлер, брутализм, тік мінезділік: бетон поэзиясы" (2014) атты екі бөлімді телесериалында пайда болды. Бұл Пол Адамс пен Эндрю Уилсонның "56000" атты қысқаметражды фильмінің тақырыбы болды. Сондай-ақ, ол "Ip Man 4: The Finale" (2019) фильмінің кейбір сахналарын түсіру үшін пайдаланылды. Станцияға арналған басылымдар жинағын Café Royal Books баспасынан Крейг Аткинсон дайындады, ол станция ашылғанының 50 жылдығына орай жасалды.