Кіріспе

Қала орталығы – қаланың саудалық немесе географиялық орталығы, яғни қаланың негізгі бөлігі. Қала орталықтары көбінесе саудамен немесе бөлшек саудамен байланысты. Олар сонымен қатар ірі қоғамдық көлік түйіндері, мысалы, теміржол және автобус станциялары орналасқан байланыс орталығы болып табылады. Қалалық әкімдіктер, мұражайлар және кітапханалар сияқты көпшілікке арналған ғимараттарды қала орталықтарында жиі кездестіруге болады. Қала орталықтары – елді мекендердің символы және әдетте архитектураның ең үздік үлгілерін, маңызды ескерткіштерді, мүсіндерді және сол жермен байланысты қоғамдық кеңістіктерді қамтиды.

Канада

Канаданың кейбір аймақтарында, әсіресе ірі қалалық аймақтарда, қала орталықтары қаланың орталық ауданына баламалы коммерциялық аймақтарды көрсетеді. Мұндай орталықтар көбінесе үлкен аудандарда орналасқан және орташа және жоғары тығыздықтағы коммерциялық және тұрғын үйлермен сипатталады, мысалы, Бернабидегі Брентвуд және Лоугид қала орталықтары.

Ұлыбритания

Ұлыбританияда коммерциялық немесе қала орталығының алғашқы мысалы – 1840 жылдардағы Ньюкасл қаласының Грейнджер Тауны. Сауда үлгілерінің өзгеруіне байланысты қала орталықтары сол өзгерістерге бейімделуге мәжбүр болды. 1960 және 1970 жылдары көптеген британдық қала орталықтары кең ауқымды қайта құрылымдамадан өтті, нәтижесінде көбінесе дүкендердің ірі форматтары пайда болды, олардың архитектурасы модернистік стильде болды және айналасындағы сәулеттен ерекшеленді. Басқа маңызды өзгерістерге ірі қалалардағы жабық сауда орталықтарының құрылысы кірді. Мысалдарға Манчестер Арндал орталығы, Эдинбургтағы Сент-Джеймс орталығы және Бирмингемдегі Буллинг орталығы жатады. Олар сол кезеңдегі архитектуралық стильдерді көрсететін бруталистік немесе модернистік стильде салынған. 1980 жылдары Тэтчер үкіметінің кезінде қала құрылысы саясатындағы өзгерістер қала сыртындағы сауда және ойын-сауық орталықтарының дамуына жол ашты. Мысалдарға Гейтсхедтегі Метро орталығы, Дадлидегі Мерри Хилл сауда орталығы және Эдинбургтегі Гилл орталығы кіреді. Осындай дамулардың нәтижесінде бірқатар жерлерде дәстүрлі қала орталықтары құлдырады. Көптеген немесе барлық дүкендерде бірдей корпоративтік имидж, логотиптер және т.б. пайдаланатын желілік дүкендердің үстемдігі көптеген қалаларда әртүрліліктің жетіспеуіне әкелді, соның салдарынан «клондық қала» деген термин пайда болды. Бүгінде қала орталықтарын қайта жаңартуға және орталықтарда әртүрлі мақсаттағы кеңістіктер құруға басымдық берілуде. Қала құрылысы саясаты қала орталықтарын жеке көлік құралдарына тәуелсіз, барлығына қолжетімді, өркенді және сәтті орындар ретінде сақтауға бағытталған. Көптеген қала орталықтары экологиялық жағдайды жақсарту және сауда алаңдарын кеңейту арқылы күрделі қайта құрылымдамадан өтті. Арндал және Буллинг орталықтары сияқты ірі сауда орталықтары да имиджін жақсарту үшін кең ауқымды жаңартудан өтті.