Кіріспе

зымырандық емес ғарышқа ұшыру әдісі

Ұшыру жолы – пойыздың бірнеше секунд ішінде толық жылдамдыққа дейін үдеп, іске қосылатын американдық тау-кеннің бөлігі. Ұшыру жолы әрқашан түзу болады және көбінесе жоғары қарай сәл көлбеу болады, сонда пойыз қуат жоғалтқан жағдайда станцияға кері қарай оралуы мүмкін. Ұшыру жолы көтеру төбесі сияқты негізгі мақсатқа қызмет етеді – пойызға қуат беру, бірақ оны мүлдем басқа тәсілмен іске асырады. Көтеру төбесі пойызға потенциалдық энергияны рельстің ең жоғары нүктесіне көтеріп (бірақ оны айтарлықтай үдетпей) береді. Ұшыру жолы пойызға кинетикалық энергияны ең жоғары жобаланған жылдамдыққа дейін үдету арқылы береді (оны айтарлықтай көтермей). Ұшыру жолында әдетте тежегіштер болады. Тау-кеннің түріне байланысты, бұл тежегіштер тау-кеннің әрбір жүрісінде қолданылуы мүмкін (әдетте «Шаттл» тау-кенінде кездеседі, онда ұшыру жолы негізгі тежегіш ретінде де қызмет етеді) немесе кері оралу кезінде ғана іске қосылуы мүмкін, мысалы, «Red Force», «Top Thrill Dragster» және «Kingda Ka» сияқты толық айналымды тау-кендерде. Екі жағдайда да, пойыздың ұшыруы үшін тежегіштер тартылып алынады және қалған уақытта іске қосылады.

LIM/LSM

ЛИМ/ЛСМ (Сызықтық индукциялық қозғалтқыш/Сызықтық синхронды қозғалтқыш) ұшыру жолдарында жолдың екі жағында көптеген (көбінесе 200-ден астам) сызықтық қозғалтқыштар орналасқан. Осы типтегі аттракцион вагонының екі жағына металл қанаттар бекітілген, бұл ұшыру процесін жеңілдетуге көмектеседі. Жолдағы ЛИМ-дер магниттік өріс құрайды, ол вагонды тартып, оны алға жылға береді. Жолдағы келесі ЛИМ магниттеледі, ал алдыңғысы магниттік өрісін жоғалтады. Бұл процесс вагонды ұшыру жолының соңына толық жылдамдықпен жеткенше үздіксіз тартып отырады.

Гидравликалық

Гидравликалық ұшыру трассасының ортасында ойыс бар, осы ойыс арқылы пойызға қосылатын және оны ұшыруға көмектесетін "ұстағыш вагоны" жүреді. Ұстағыш вагоны ұшқыш трассасының бүкіл ұзындығымен созылған кабельдік ілмекке қосылған, ал ілмектің бір ұшы трассаның жақын жағындағы шкив дөңгелегімен, екінші ұшы алыс жағындағы ұшыру моторымен бекітілген. Ұшыру моторы ұшқыш трассасының соңындағы шағын ғимаратта орналасқан. Осы типтегі ұшқыш трассаның ұзындығының шамамен 2/3 бөлігі ғана пойызды ұшыру үшін қолданылады, себебі ұстағыш вагоны пойыздан ажыратылғаннан кейін тоқтатылуы керек. Бұл қозғалтқыш түрі пойызды өте жоғары жылдамдыққа дейін үдетуге қабілетті, бірақ оны көбінесе Intamin, S&S Sansei және Vekoma компаниялары өздерінің үдеткіш аттракциондарында, ауамен іске қосылатын аттракциондарында және мотоцикл аттракциондарында қолданады. Intamin компаниясы жасаған ұшыру жүйесінің мысалы – Абу-Дабидегі Formula Rossa аттракционы, ол пойызды шамамен 5 секунд ішінде 240 км/сағ (150 миль/сағ) жылдамдыққа дейін үдетуге қабілетті.

Сырқатқыш дөңгелек

Фрикциялық дөңгелектің іске қосылуы – пойызды алға жылға жылға итеру үшін кезекпен қолданылатын жоғары жылдамдықты жетек дөңгелектердің тізбегінен тұрады. Мысалы, Universal's Islands of Adventure паркіндегі Incredible Hulk Coaster аттракционы фрикциялық дөңгелектің іске қосылуының бір түрі болып табылады.

Ұшақ дөңгелегі

Көптеген шатл-луп аттракциондарында инерциялық дөңгелекпен итерілетін механизм болады. Айналма энергия инерциялық дөңгелекте жиналады, ол пойызға қосылған кабельге ілігіп алады. Дөңгелек өзінің энергиясын босатып, пойызды жылдамдатады.

Қарсы салмақ

Кейбір шатл жүйелерінде қарсы салмақты ұшыру механизмдері қолданылады. Пойыздар кабельге байланған ауыр қарсы салмақты түсіру арқылы жылдамдатылады. Содан кейін кабель пойызды алға қарай итереді.

Кабель

Диснейленд Париждегі Space Mountain осы жүйені пайдаланады. Пойыз көлбеуге жетіп, тоқтап, құбылысқа/кабельге ілігеді. Содан кейін пойыз жоғары қарай шапқыланып, кабель төменге түседі.