Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Жолбарыс аңқасы (Lanius tigrinus) – аңқа тұқымдасына жататын Lanius туысына жататын шағын сайрақ құс. Ол Шығыс Азияның орманды мекенжайларында кездеседі. Бұл ұялшақ, көбінесе жалғыз құс, көптеген басқа аңқалардан қарағанда көзге түспейді. Басқа аңқалар сияқты, ол жыртқыш, кішкентай жануарлармен қоректенеді. Оның ұясы ағашқа салынады және 3-6 жұмыртқа салады. Жоғары жағындағы жолбарыс сияқты өрнегінен, қара жолақтары бар қызғылт қоңыр түсінен атын алған. Ересек еркектердің ақ ішкі бөліктері және қара маскасы бар сұр басы болады. Аналықтары мен жас құстар күңгірт, қоңыр түсті, ал жас құстардың басындағы сұр және қара түс жоқ.
The tiger shrike or thick billed shrike (Lanius tigrinus) is a small passerine bird which belongs to the genus Lanius in the shrike family, Laniidae. It is found in wooded habitats across eastern Asia. It is a shy, often solitary bird which is less conspicuous than most other shrikes. Like other shrikes it is predatory, feeding on small animals. Its nest is built in a tree and three to six eggs are laid. It derives its name from the tiger like pattern of its upperparts which are reddish brown with dark bars. Adult males have white underparts and a grey head with a black mask. Females and young birds are duller and browner and young birds lack the grey and black on the head.
Таксономия
Жолбарыс шыршасы алғаш рет 1822 жылы бельгиялық натуралист Пьер Огюст Жозеф Драпьез «Dictionnaire classique d'histoire naturelle» еңбегінде сипатталған. Ол оны Ланьус туысына жатқызды, бұл туысқа Еуразия, Африка және Солтүстік Американың ашық кеңістіктерінде тіршілік ететін шамамен 26 түр кіреді. Туыстың атауы латын тілінде «қасапшы» деген мағынаны білдіреді, бұл құстардың жемтігін шаншап, сақтау әдетімен байланысты. Туыс ішіндегі дауыстарды талдау көрсеткендей, жолбарыс шыршасы қоңыр шыршаға (L. cristatus) және бұқабас шыршаға (L. bucephalus) ең жақын туыс.
The tiger shrike was first described in 1822 by the Belgian naturalist Pierre Auguste Joseph Drapiez in the Dictionnaire classique d'histoire naturelle. He placed it in the genus Lanius, a group of about 26 species living in open areas across Eurasia, Africa and North America. The name of the genus means "butcher" in Latin, referring to the birds' habit of impaling and storing prey. Within the genus, analysis of calls suggests that the tiger shrike is most closely related to the brown shrike (L. cristatus) and bull headed shrike (L. bucephalus).
Ұқсас түрлер
Қоңыр шырша ірілеу, құйрығы ұзын, ағзасы жіңішке. Ересектердің басы мен мойны қоңыр, арқасы қара қоңыр, көзінің үстінен ақ жолақ өтеді. Жас шыршалар жас жолбарыс шыршасына қарағанда нашар контрастты болып келеді және қара маскаға ие. Бұқабас шырша да ірілеу, құйрығы ұзын. Ересектердің басына қызғылт қоңыр таж бен мойны бар, ал аталықтарының қанаттарында ақ дақ бар. Бірма шыршасы (Lanius collurioides) жолбарыс шыршасынан жіңішкелеу, құйрығы ұзын, қанатында ақ дақ және қарапайым қызғылт қоңыр арқасы бар. Ол тамыз және қыркүйек айларында оңтүстікке қарай көшіп, мамыр және маусым айларында көбейтін жерлеріне қайта оралады. Теңіз деңгейінен 1000 метр төмендегі Оңтүстік-Шығыс Азияның тропикалық және субтропикалық аймақтарында қыстайды. Оның көбеймейтін ареалы Оңтүстік-Шығыс Қытайдан бастап, шығыс Бірма, Таиланд, Лаос және Вьетнам арқылы Малайзия мен Индонезияға дейін созылады, онда кейбіреулері оңтүстікте Ява мен Балиге, ал шығыста Сулавесиге жетеді. Қыста ормандық алаңдарда, өңделген жерлерде, мангрлерде және бақшаларда кездеседі. Оның кең таралуы және жеткілікті популяциясы бар, сондықтан қауіп төндірмейтін түр саналады, BirdLife International оны «ең аз алаңдатушы» деп жіктеген. Дегенмен, Жапония мен Ресейде оның саны соңғы кезде азайды.
The brown shrike is larger with a longer tail and thinner bill. Adults have a brown crown and nape, plain brown back and a white stripe over the eye. Juveniles are less contrastingly marked than the juvenile tiger shrike and have a dark mask. The bull headed shrike is also larger and longer tailed. Adults have a reddish brown crown and nape and males have a white wing patch. The Burmese shrike (Lanius collurioides) is slimmer and longer tailed than the tiger shrike with a white wing patch and a plain chestnut back. It migrates southward in August and September, returning to the breeding grounds in May and June. It winters in tropical and subtropical regions of south east Asia below 1,000 metres above sea level. Its non breeding range extends from south east China south through eastern Burma, Thailand, Laos and Vietnam to Malaysia and Indonesia where a few reach Java and Bali in the south and Sulawesi in the east. In winter it occurs in forest clearings and edges, cultivated land, mangroves and gardens. It has a wide distribution and a fairly large population and is not considered threatened with BirdLife International classing it as least concern. However it has declined recently in Japan and Russia.
Тамақтандыру
Ол негізінен жәндіктермен қоректенеді, әсіресе шегірткелермен, саңырауқұлақтармен, қоңыздармен, зиянкестермен, көбелектермен және мольдармен. Ол басқа буынтұқымдылармен, сондай-ақ шағын құстар мен кесірткелерді де жейді. Әдетте ол орман шетіндегі биік тұрақтан аң аулайды, көптеген басқа шрикелерге қарағанда көзге жақсы ілінбейді. Сондай-ақ ол жем іздеп бұтақтар мен жапырақтар арасында шарлайды.
It feeds mainly on insects, particularly grasshoppers, crickets, beetles, bugs, butterflies and moths. It also takes other arthropods and small birds and lizards. It typically hunts from a perch at the forest edge, perching less conspicuously than many other shrikes. It also forages among branches and leaves to find prey.
Көбею
Ұрықтану маусымы мамырдан шілдеге дейін созылады. Жұптар солтүстікке қарай көшіп бара жатыр кезде немесе көбейту ортасына келгеннен кейін пайда болады және моногамды болады. Ұсыну кезінде еркектер ұрғашының жанына қонып, денелерін жоғары-төмен иіп, бастарын оңнан солға жылжытып, әдеттегі әннің жұмсақ, тыныш нұсқасын – жұмсақ ән шығарады. Олар сондай-ақ шақыру кезінде жылдам ұшу көрсетілімін жасайды. Кесе тәрізді ұяны екі жыныс та салады, әдетте 1,5-5 метр биіктікте, жапырақты ағаштардың бұтақтарында, кейде бұталардың арасында салады. Ол сабақтардан, бұтақтардан, тамырлардан және басқа өсімдіктерден құралады және шөптермен төселген. Үштен алтыға дейін жұмыртқа салады, көбінесе бесеу. Олар ақшыл, қызғылт немесе көкшіл жасыл түсте болып келеді және аясында қара дақтар болады. Олардың өлшемдері 21,2–24,1 мм х 15,3–17,8 мм. Ұрғашы 14–16 күндей басып шығарады. Жас құстар шамамен екі аптадан кейін ұшып кетеді және тағы екі апта ұяның жанында қалады. Әдетте, жылына бір рет жұмыртқа салады, бірақ біріншісі жойылған жағдайда екінші рет салады. Күшті жел және қара қарғалардың шабуылдары көптеген жұмыртқалардың жоғалуына себеп болады.
The breeding season lasts from May to July. Pairs form during northward migration or soon after arrival on the breeding grounds and are monogamous. Courting males perch by the female, bowing the body up and down and moving the head from side to side while uttering a soft subsong, a more subdued version of the normal song. They also perform a fast display flight while calling. The cup shaped nest is built by both sexes, usually 1.5 to 5 metres above the ground on a branch in a deciduous tree but sometimes low down among bushes. It is made of stems, twigs, roots and other vegetation and is lined with grasses. Three to six eggs are laid with five being most common. They are variable in colour with dark markings on a whitish, pinkish or blue green background. They measure 21.2 24.1 mm by 15.3 17.8 mm. They are incubated by the female for 14–16 days. The young birds fledge after about two weeks and remain close to the nest for another two weeks. Usually one clutch of eggs is laid in a year but a second clutch is laid if the first one is destroyed. Strong winds and predation by common magpies result in the loss of many eggs.