Вадел Абделькадер Камуге: Чадтық саяхатшы және әскери қайраткер

Кіріспе

Вадель Абделькадер Камуге (20 мамыр 1939 - 9 мамыр 2011) – Чад саясаткері және әскери шенеунігі. Камуге 1975 жылғы мемлекеттік төңкерісте маңызды рөл атқарды және одан кейін Чад үкіметі мен заң шығарушы органында бірнеше лауазымдарды иеленді. 1979 жылдан 1982 жылға дейін Чад вице-президенті, ал 1997 жылдан 2002 жылға дейін Ұлттық Ассамблея төрағасы болды. Камуге сонымен қатар «Жаңару және демократия үшін одақ» (URD) саяси партиясының төрағасы болды және 2008 жылдың сәуір айында Ұлттық қорғаныс министрі болып тағайындалды.

Өмір және мансап

Ол Габонның Битам қаласында дүниеге келді, оның әкесі француз армиясында әскери қызмет өткерген. Дегенмен, оның отбасы Оңтүстік Чадтағы Логон Ориентал аймағынан шыққан және ол әрқашан чадтық саналған. Камугэ өзі әскерге шақырылмай тұрып, офицерлік даярлықтан өту үшін Францияға жіберілгенге дейін Бразавильдегі солдаттар балаларына арналған мектепке барған. Жас офицер ретінде ол 1975 жылдың 13 сәуірінде Чад президенті Нгарта Томбалбаяны құлатып, өлтірген төңкерістің негізгі әскери басшыларының бірі болды (кейбір дереккөздер оны «жетекші» деп атайды). Ол 1975-1978 жылдары Сыртқы істер министрі болды, сондай-ақ Мемлекет басшысы Феликс Маллум басқаратын Жоғары әскери кеңестің (Conseil supérieur militaire, CSM) мүшесі болды. Камугэ 1987 жылдың басында жер аударылудан оралды. Содан кейін 1987 жылдың тамызында Хабре үкіметінде Ауыл шаруашылығы министрі болды. Камугэ 1993 жылдың сәуір айында Мемлекеттік қызмет және Еңбек министрі болып тағайындалды, ол егеменді ұлттық конференциядан кейін құрылған өтпелі үкімет құрамында болды. 1994 жылдың қаңтарында КФА франкінің құнсыздануынан кейін, 1994 жылдың 26 сәуірінде мемлекеттік қызметкерлер ереуілі басталды, олар валютаның құнсыздануын өтеу үшін жалақыны көтеруді талап етті, ал Камугэ ереуілшілермен келіссөздер жүргізді. Осы оқиғадан кейін 1994 жылдың 17 мамырында президент Идрис Деби оны Мемлекеттік қызмет және Еңбек министрі лауазымынан босатты. 1996 жылғы президенттік сайлауда Камугэ кандидат ретінде қатысты, 2 маусымда өткен бірінші турда 12,39% дауыс алып екінші орынға шықты; 3 шілдеде өткен екінші турда президент Дебиден жеңілді, ол Дебидің 69,09%-ына қарағанда 30,91% дауыс алды. 1997 жылғы парламент сайлауынан кейін Камугэ партиясы – Жаңару және демократия үшін одақ, 1997 жылдың 8 мамырында Дебидің биліктегі Патриотикалық құтқару қозғалысымен (ПҚҚ) келісімге келді, оған сәйкес Камугэ Ұлттық Ассамблеяның төрағасы болады. Ол осы лауазымға 9 мамырда сайланды. Камугэ 2001 жылдың мамырында өткен президенттік сайлауда тағы да үміткер болды. 2001 жылдың наурыз айында ол сайлауды кейінге қалдыруға және халықаралық қауымдастық сайлауға қаржы бөлуді кейінге қалдыруға шақырған үш президенттік кандидаттың бірі болды, оны «маскарад» және «адамгершілікке келмейтін нәрсе» деп сипаттады. URD сайлауға бойкот жариялаудан бас тартып, сәуір айының басында партияның кезекті съезінде Камугэні өзінің кандидаты ретінде ұсынды. Камугэ Деби мен ПҚҚ-ны Чадты «апатты және жойқын жағдайда» басқарып отыр деп айыптады. Сайлау жоспарланған күні өтті, онда ол төртінші орынды алып, дауыс берудің 6,02%-ын жинады. Ол 2002 жылға дейін Ұлттық Ассамблеяның төрағасы болды. 2002 жылдың сәуірінде өткен парламенттік сайлауда ол Барх-Кө департаментіндегі Сарх сайлау округінен URD кандидаты ретінде Ұлттық Ассамблеяға қайта сайланды. Бастапқыда Камугэ 2008 жылдың ақпан айының басында Нджаменада үкімет әскерлері мен көтерілісшілер арасындағы шайқаста тұтқындалған оппозиция көшбасшыларының бірі екені хабарланды. 2008 жылдың 16 ақпанында Байланыс министрі Хурмаджи Муса Думгор бұл хабарды жоққа шығарып, Камугэ тұтқындалмағанын және ол «елдің ішкі аймағында жасырынып отыр» деп мәлімдеді. Кейіннен Камугэ тұтқындалудан қашып кеткені белгілі болды. 26 ақпанда ол және тағы бір оппозициялық көшбасшы Салех Кебзабо «барлығын қамтитын ұлттық диалогты дереу шақыруды», тұтқындалған үш оппозициялық көшбасшыны босатуды және тұтқындауға қатысты халықаралық тергеуді және дереу атысты тоқтатуды» шақыратын мәлімдеме жасады. Камугэ 22 наурызда Камеруннан Нджаменаға оралды, билік тарапынан оның қауіпсіздігіне кепілдік берілді. 2008 жылдың 23 сәуірінде жарияланған премьер-министр Юсуф Салех Аббас үкіметінде Камугэ Ұлттық қорғаныс министрі болып тағайындалды. Ол Конституцияны қорғау үшін саяси партиялар үйлестіруінің төрт мүшесінің бірі болды.

He was born in Bitam, Gabon, where his father was serving as a soldier in the French Army. However, his family were from Logone Oriental in southern Chad and he was always considered to be Chadian. Kamougué attended the school for soldiers' children in Brazzaville before joining the army himself and then being sent to France for officer training. As a junior officer he was one of the key military leaders (some sources name him as "the" leader) of the coup d'etat which overthrew and killed Chadian President Ngarta Tombalbaye on April 13, 1975. He was Minister of Foreign Affairs from 1975 to 1978 as well as a member of the Higher Military Council (Conseil supérieur militaire, CSM) under Head of State Félix Malloum. Kamougué returned from exile in early 1987. He then became Minister of Agriculture under Habré in August 1987. Kamougué was appointed as Minister of Civil Service and Labor in April 1993, as part of the transitional government formed after the Sovereign National Conference. Following the January 1994 devaluation of the CFA franc, a civil service strike began on April 26, 1994, seeking higher salaries to compensate for the devaluation of the currency, and Kamougué led negotiations with the strikers. In the midst of the strike, he was dismissed as Minister of Civil Service and Labor by President Idriss Déby on May 17, 1994. In the 1996 presidential election, Kamougué stood as a candidate, taking second place in the first round on June 2 with 12.39% of the vote; in the second round, held on July 3, he was defeated by President Déby, taking 30.91% of the vote compared to Déby's 69.09%. Following the 1997 parliamentary election, Kamougué's party, the Union for Renewal and Democracy, reached an agreement with Déby's ruling Patriotic Salvation Movement (MPS) on May 8, 1997, according to which Kamougué would become President of the National Assembly. He was elected to that position on May 9. Kamougué ran again in the May 2001 presidential election. In March 2001, he was one of three presidential candidates who called for the election to be delayed and for the international community to delay funding for the election, describing it as a "masquerade" and a "travesty". The URD decided against boycotting the election and nominated Kamougué as its candidate at an ordinary party congress in early April. Kamougué accused Déby and the MPS of running Chad "in a catastrophic and disastrous manner". In the election, which took place on schedule, he took fourth place and 6.02% of the vote. He remained President of the National Assembly until 2002. In the April 2002 parliamentary election, he was re elected to the National Assembly as an URD candidate from Sarh constituency in Barh Köh Department. It was initially reported that Kamougué was one of the opposition leaders arrested during a battle between government forces and rebels in N'Djamena in early February 2008. On February 16, 2008, Minister of Communications Hourmadji Moussa Doumgor denied this, saying that Kamougué had not been arrested and that he was "hiding in the country's interior". It later emerged that Kamougué had escaped arrest. In a statement on February 26, he and another opposition leader, Saleh Kebzabo, released a statement calling for "the immediate convening of an all inclusive national dialogue", the release of the three opposition leaders who had been arrested and an international inquiry into the arrests, and an immediate cease fire. Kamougué returned to N'Djamena from Cameroon on March 22, having received guarantees of safety from the authorities. In the government of Prime Minister Youssouf Saleh Abbas, which was announced on April 23, 2008, Kamougué was appointed as Minister of National Defense. He was one of four members of the Coordination of Political Parties for Defense of the Constitution opposition coalition to be included in the government.