Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Каарел Эенпалу (1935 жылға дейін Карл Август Эйнбунд; 28 мамыр 1888 [ескі стиль бойынша 16 мамыр 1888] – 27 қаңтар 1942) – эстон журналисі, саясаткер және мемлекет басшысы, Эстонияның 7-ші премьер-министрі қызметін атқарды.
Estonian politician
Kaarel Eenpalu (until 1935 Karl August Einbund; 28 May 1888 [O. S. 16 May 1888] – 27 January 1942) was an Estonian journalist, politician and head of state, who served as 7th Prime Minister of Estonia.
Алғашқы жылдар
Эенпалу Тартудағы Уго Треффнер гимназиясында білім алған. 1909-1914 жылдары Тарту университетінде құқық білімін оқып, кейіннен Императорлық Мәскеу университетін бітірген. 1910-1912 және 1915 жылдары Тартудағы «Почтальон» күнделікті газетінің редакциялық алқа мүшесі, 1918 жылы «Почтальон» газетінің редакторы, 1920 жылы «Таллин хабарлары» газетінің бас редакторы, 1924 жылы «Кая» газетінің бас редакторы болды. Эенпалу Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысып, 1917 және 1918 жылдары 1-ші эстон артиллерия полкінде батарея командирі қызметін атқарды. 1918-1919 жылдардағы Эстония Тәуелсіздік соғысы кезінде ол бастапқыда Тарту орта мектебінің студенттік батальонына, содан кейін 2-ші эстон артиллерия полкінің батареясына басшылық етті.
Eenpalu was educated at the Hugo Treffner Gymnasium in Tartu. Between 1909 and 1914 he studied law at the University of Tartu, and later graduated from Imperial Moscow University. From 1910 to 1912 and in 1915 he was member of the editorial board of the Postimees ("The Postman") daily in Tartu, in 1918 editor of Postimees, in 1920 editor in chief of Tallinna Teataja ("The Tallinn Gazette") daily, and in 1924 editor in chief of the Kaja ("Echo") newspaper. Eenpalu was active in World War I, serving as a battery commander in the 1st Estonian Artillery Regiment in 1917 and 1918. During the Estonian War of Independence in 1918–1919, he first commanded the Tartu High School students' battalion, and then a battery in the 2nd Estonian Artillery Regiment.
Саяси мансап
Эенпалу Эстонияның Құрылтай жиналысының мүшесі (Асутав Когу, 1919–1920), бірпалаталы парламент (Рийгикогу, 1920–1937) мүшесі, сондай-ақ 1938 жылдан бастап екіпалаталы парламенттың (Рийгиволикогу) төменгі палатасының мүшесі болды. 1918–1940 жылдары тәуелсіз Эстония Республикасында бірқатар жоғары мемлекеттік қызметтер атқарды. 1919–1920 жылдары Мемлекеттік бақылаушы қызметін атқарды. 1920, 1921–1924 және 1924–1926 жылдары Ішкі істер министрі лауазымын иеленді, осылайша ол Эстония полициясының негізін қалаушылардың бірі саналады. 1926 жылдың 22 маусымынан 1932 жылдың 19 шілдесіне дейін және 1933 жылдың 18 мамырынан 1934 жылдың 29 тамызына дейін III, IV және V Рийгикогу спикері болды. 1932 жылдың 19 шілдесінен 1 қарашасына дейін ол мемлекет басшысы (Рийгиванем, сөзбе-сөз "Мемлекет ақсақалы") болды. 1934–1938 жылдары ол қайтадан Ішкі істер министрі, ал 1938–1939 жылдары Эстонияның премьер-министрі болды.
Eenpalu was a member of the Estonian Constituent Assembly (Asutav Kogu, 1919–1920), member of the unicameral parliament (Riigikogu, 1920–1937), member of the lower house (Riigivolikogu) of the bicameral parliament since 1938, and held a series of high government offices in the independent Republic of Estonia in 1918–1940. In 1919–1920 he was State Controller. In 1920, 1921–1924, and 1924–1926 he held the position of the Minister of Internal Affairs, and can thus be considered a founder of the Estonian Police. From 22 June 1926 to 19 July 1932 and from 18 May 1933 to 29 August 1934 he was Speaker of the III, IV and V Riigikogu. From 19 July to 1 November 1932 he was the head of state (Riigivanem, literally "Elder of State"). In 1934–1938 he was again Minister of Internal Affairs, and in 1938–1939 he was the Prime Minister of Estonia.
Тұтқындалу және өлім
1940 жылы 17 маусымда Кеңес Одағы Эстонияны және басқа Балтық елдерін басып алғаннан кейін, Эенпалу, тағы да бірнеше жетекші эстон саясаткерлерімен бірге 1940 жылдың шілдесінде тұтқындалды және одан кейін Ресейге депортацияланды. Ол 1942 жылы Киров облысындағы Вятлаг советтік еңбек лагерінде қайтыс болды.
After the Soviet Union occupied Estonia and the other Baltic states on 17 June 1940, Eenpalu, along with a number of other leading Estonian politicians, was arrested in July 1940 and subsequently deported to Russia. He died in 1942 in Vyatlag, a Soviet prison camp in Kirov Oblast.
Жеке өмір
Каарел Эенпалу әйелдер құқықтарын қорғаушы Линда Эенпалуға үйленген. Олардың үш қызы болды: Хелми Айно (1917 жылы туған), Вирве (1919 жылы туған), Тию Хилья (1921 жылы туған) және Май Линда (1923 жылы туған). Саясаткер Анне Эенпалу (1954 жылы туған) – Каарел Эенпалудың немере қызы.
Kaarel Eenpalu was married to women's activist Linda Eenpalu. They had three daughters: Helmi Aino (born 1917), Virve (born 1919), Tiiu Hilja (born 1921) and Mai Linda (born 1923). Politician Anne Eenpalu (born 1954) is Kaarel Eenpalu's granddaughter.