АҚШ Әскери-теңіз күштерінің «Тутуила» канонерлік кемесі
USS Tutuila (PR-4)
USS Tutuila (PR 4) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің шағын артиллериялық кемесі. 1928-1942 ж. Яңцзы өзенінде патруілдеу, Қытайға өткізілу. Тарихы мен ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ Әскери-теңіз күштерінің канонерлік қайығы
Gunboat of the United States Navy
USS Tutuila (PR 4) – 1928 жылдан бастап 1942 жылы ленд-лиз бағдарламасы бойынша Қытайға берілгенге дейін АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен канонерлік қайық.
USS Tutuila (PR 4) was a gunboat in the service of the United States Navy from 1928, until her transfer to China, under lend lease in 1942.
Құрылыс
Тутуила 1926 жылдың 17 қазанында Қытайдың Шанхай қаласындағы Кианнан кемежайы мен инженерлік жұмыстарында PG 44 нөмірімен канонерлік қайық болып салынды. 1927 жылдың 14 маусымында Беверли Поллард қызының демеушілігімен суға жіберілді және 1928 жылдың 2 наурызында қолданысқа берілді.
Tutuila was laid down as gunboat PG 44 on 17 October 1926, at the Kiangnan Dockyard and Engineering Works in Shanghai, China; launched on 14 June 1927, sponsored by Miss Beverly Pollard; and commissioned on 2 March 1928.
Янцзы патрулі, 1928-1937 жылдар
1928 жылы 16 маусымда Янцзы патруліне (Янпат) бекітілген және PR 4 ретінде қайта аталған «Тутуила» Шанхайдан Ичанға дейін Янцзы өзенінде сынақ сапары жасады, ал шілде айының ортасында «Гуам» кемесімен қосылды. Янцзы өзенінің жоғарғы ағысымен өзен кемелерін сүйемелдеу кезінде, көрікті шатқалар арқылы алғашқы өтуінде, ол Янцзы патрулінің (ComYangPat) командирі, контр-адмирал Йейтс Стирлинг-младшийдің туын көтерді. «Тутуиланың» аз суға бату қабілеті оған шатқалардың қауіпті ағыстарын оңай басып өтуге мүмкіндік берді, сондықтан су деңгейінің өзгеруі оның Янцзының жоғарғы бөлігіне жыл бойы қол жеткізуіне кедергі келтірмеді. Янгпатпен біргегі қызметі қызығушылық пен әртүрлілік ұсынды: қарулы күзеттік патрульдер жүргізу; сауда кемелерін сүйемелдеу; американдық туы бар кемелерге қарулы күзетшілер ұсыну; және ғасырлар бойы азаматтық дау-жанжал мен соғысқа толы аймақта американдықтардың өмірі мен мүлкін қорғау үшін «өзінің күшін көрсету». 1920-1930 жылдары қарақшылар мен соғыс лордтарының шабуылдарына қарсы күресу үшін тактикалық шешімдер және кейде тиімді оқтар қажет болды. 1929 жылы лейтенант-коммандер С. Д. Трусделл канонерлік қайықты басқарған кезде дипломатия мен күштің үйлесімін қажет еткен жағдай туды. Ол, аумағынан оқ атылған қытай соғыс лордын қабылдады. Оқиғаны талқылау барысында генерал өзінің әскерлерінің «жамандық ойламайтын қарапайым шаруалар» екенін түсіндірді. Трусделл өзінің экипажында да «шаруалар» бар екенін айтты. Олардың генералдың жарқыраған ақ штабына бағытталған 3 дюймдік зеңбіректі сынап көргенін, қашықтықты анықтауды жаттығудан өткізгенін атап өтті. Трусделлдің жауабы дереу нәтиже берді; снайперлік атыс тоқтады.
Assigned to the Yangtze Patrol (YangPat) and redesignated river gunboat PR 4 on 16 June 1928, Tutuila cruised on shakedown up the Yangtze River from Shanghai to Yichang, where she joined her sister ship Guam in mid July. Convoying river steamers through the upper reaches of the Yangtze on her first passage through the scenic gorges, she flew the flag of Rear Admiral Yates Stirling Jr., Commander, Yangtze Patrol (ComYangPat). Tutuilas shallow draft enabled her to traverse the treacherous rapids of the gorges with ease, so that the fluctuating water levels did not hinder her year round access to the upper stretch of the Yangtze. Her duty with YangPat offered excitement and variety: conducting roving armed patrols; convoying merchantmen; providing armed guards for American flag steamers; and "showing the flag" to protect American lives and property in a land where civil strife and warfare had been a way of life for centuries. Dealing with sniping by bandits or warlord troops in the 1920s and 1930s required both tact and—on occasion—a few well placed rounds of or gunfire. One incident which called for a mixture of diplomacy and force came in 1929, when Lt. Cdr. S. D. Truesdell was in command of the gunboat. He called on the Chinese warlord from whose territory some rifle shots had come. During a discussion of the incident, the general explained that his men were merely "country boys, who meant no harm". Truesdell replied that he, too, had some "country boys" among his own crew. He noted that he had found them tinkering with the after 3 inch gun, pointing it at the general's conspicuous white headquarters as they practiced their range finding. Truesdell's rejoinder bore immediate fruit; the sniper fire ceased.
Қытай-жапон соғысы, 1937-1941 жылдар
1937 жылы Янцзы өзеніндегі канонерлік қайықтардың өмірі өзгерді. Жарияланбаған Екінші Қытай-Жапон соғысы шілдеде басталды және тамыз-қыркүйек айларында Янцзы аңғарына тарады. Жапондық өзен операциялары бейтарап канонерлік қайықтар үшін өзенді дерлік тоқтатып тастады, ал олардың соғыс аймақтарына жақын болуы 1937 жылдың 12 желтоқсанында жапондық әуе шабуылынан «Панай» кемесінің батып кетуі сияқты жағдайларға әкелді. 1938 жылдың 3 тамызында «Тютуила» «Лузонмен» бірге өзен бойымен Чунцинге дейін жүріп, «Янпат» флагманында Америка елшісі Нельсон Т. Джонсонды сол өзен портына жеткізді. «Тютуила» Чунцинде станциялық кеме ретінде қалды, көмекке үміті аз болды. Жапондықтардың келесі операциялары 1938 жылдың қазан айында Ханкоуды басып алумен аяқталды, бұл бұрынғы Қытай астанасының төменгі жағындағы өзендегі қатынасты жапондық әскери-теңіз күштерінің мазалауы мен кедергісіне ұшыратты. Осы жағдайлардың салдарынан «Тютуила» 1941 жылға дейін Чунцинде қалды. 1940 жылдың 8 мамырында «Тютуила» қарасып, зақымданды. 13 мамырда қайтадан суға көтерілген соң, жөнделіп, қызметке қайта оралды. Ханкоу түскеннен кейін қытайлықтар өз астанасын өзен бойымен жоғары, «Тютуиланың» станциясына, Чунцинге көшірді. Жапондық күштер осылайша қалаға жасаған шабуылдарын күшейтті, көктем, жаз және күз айларында әуе шабуылдары жиі болып тұрды. Жапондықтардың жыл бойы ауыр шабуылдар жасауына тек қысқы ауа райы ғана кедергі келтірді. Лунгменхао лагунасында орналасқан «Тютуила» 1941 жылдың 31 шілдесіне дейін сәтті өмір сүрді, сол күні жапондық бомбалар кемеге жақын жерге түсіп, кеменің су сызығында тесік жасады және кеме моторлы қайығы мен сыртқы қозғалтқышын жойды. 1941 жылдың соңында Қиыр Шығыстағы жағдай нашарлағандықтан, «Янпатта» төрт канонерлік қайық, ал Оңтүстік Қытай патрулінде біреуі қалды. Адмирал Харттың Қытай суларындағы теңіз күштерін қысқартуы осы санды екіге дейін азайтты. «Лузон» 1941 жылдың 28 қарашасында «Оахумен» бірге Шанхайдан Манилаға аттанды, бортында Янпаттың қолбасшысы контр-адмирал Уильям А. Глассфорд болды. «Уэйк» Шанхайда станциялық кеме ретінде қалды; «Тютуила» қашу мүмкіндігінен айырылып, Чунцинде тасталып қалды. «Минданао» шамамен сол уақытта Гонконгтан шығып, жаулық әрекеттер басталғаннан кейін көп ұзамай Филиппинге жетті.
In 1937, the complexion of life for the Yangtze gunboats changed. The undeclared Second Sino Japanese War began in July and spread to the Yangtze valley in August–September. Japanese river operations effectively bottled up the river for neutral gunboats, and their proximity to war zones produced incidents such as the sinking of Panay by Japanese aircraft on 12 December 1937. On 3 August 1938, Tutuila followed Luzon up the river to Chongqing, as the YangPat flagship carried the American Ambassador—Nelson T. Johnson—to that river port. Tutuila remained at Chongqing as station ship with little hope of relief. Further Japanese operations resulted in the capture of Hankou in October 1938, making river travel below the former Chinese capital city subject to harassment and obstruction by the Japanese Navy. Such conditions resulted in the stranding of Tutuila at Chongqing, where she remained through 1941. On 8 May 1940 Tutuila ran aground and was damaged. She remained stranded until refloated on 13 May then repaired and returned to service. After the fall of Hankou, the Chinese moved their capital up river to Tutuilas station, Chongqing. Japanese forces thus stepped up the intensity of their attacks on that city, and air raids were common occurrences during the spring, summer, and fall. Only winter bad weather prevented the Japanese from year round heavy raids. Moored at Lungmenhao Lagoon, Tutuila bore a charmed life until 31 July 1941, when Japanese bombs landed close aboard, holing the ship at her waterline and destroying the ship's motor skimmer with its outboard motor. By late 1941, as the situation in the Far East worsened, four gunboats remained with YangPat and one in the South China Patrol. Admiral Hart's reduction of naval forces in Chinese waters cut this number to two. Luzon—with Rear Admiral William A. Glassford, ComYangPat, aboard—departed from Shanghai for Manila on 28 November 1941 in company with Oahu. Wake remained at Shanghai as station ship; Tutuila, beyond hope of escape, remained marooned at Chongqing. Mindanao departed Hong Kong at approximately the same time and arrived in the Philippines shortly after hostilities commenced.
Екінші дүниежүзілік соғыс, 1941-1942 жылдар
Манилаға келгеннен кейін көп ұзамай RAdm. Глассфорд 1941 жылғы 6 желтоқсанда Янцзы патрулін таратып жіберді. Бірнеше күннің ішінде жапондық әуе шабуылы Перл-Харборды қиратты және жаулық әрекеттер күрт басталды, бұл Шанхайдағы Уэйкті дайынсыз басып алды, ол тұтқынға түсті. Бірақ Тутуила үшін бұл жаңалық алаңдаушылығын одан әрі күшейтті. Оның экипажындағы екі офицер мен 22 сарбаздан тұратын қалдық бөлімі кемесіз Чунциннен кетуге бұйрық алды. Кейін ол АҚШ-тың Чунцин елшілігіне қарасты Әскери-теңіз атташесінің басқаруына берілді. 1942 жылғы 18 қаңтарда, Тутуила экипажы қаладан ұшып кеткен күні, ол қызметтен босатылды.
Shortly after his arrival in Manila, RAdm. Glassford deactivated the Yangtze Patrol on 6 December 1941. Within a few days, Japanese air attacks had devastated Pearl Harbor; and hostilities were underway with a rapidity which caught Wake unawares at Shanghai, where she was captured. For Tutuila, however, this news only heightened the anxiety. Her residual complement of two officers and 22 enlisted men was ordered to depart from Chongqing without their ship. She was then taken under the jurisdiction of the Naval Attaché attached to the American Embassy, Chongqing. She was decommissioned on 18 January 1942, the same day Tutuilas crew flew out of the city.
Қытай Республикасы әскери-теңіз флоты, 1942-1949 жылдар
Атташе кемелерді 1942 жылдың 16 ақпанында Қытай Республикасының уәкілді өкіліне тапсырды. Содан кейін, ленд-лиз шарты бойынша, 19 наурызда АҚШ Әскери-теңіз күштері канонерлік қайықты Қытайға жалға берді, ол «Мэй Юань» деп аталды, бұл атауды «американдық текті» деп аударуға болады. «Тутуила» атауы 26 наурызда АҚШ Әскери-теңіз кемелерінің тізілімінен жойылып, алынып тасталды. 1948 жылдың 17 ақпанында кеме Қытай үкіметіне толығымен берілді. Ол Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Қытайды шайқаған Азамат соғысының соңына дейін Ұлттық теңіз күштерінде қызмет етті. Коммунистік күштер Шанхайға жақындағанда, ұлтшылдар Мэй Юаньды тастап, оны жауға түспеу үшін суға батырды. Оның кейінгі тағдыры белгісіз.
The attaché delivered the ship to an authorized representative of the Republic of China on 16 February 1942. Then, under terms of lend lease, the U. S. Navy leased the gunboat to China on 19 March, her name becoming Mei Yuan, which can be translated as "of American origin". The name Tutuila was struck from the U. S. Naval Vessel Register on 26 March. The ship was permanently transferred to the Chinese government on 17 February 1948. She served the Nationalist Navy until near the end of the Civil War which ravaged China after World War II. As Communist forces advanced upon Shanghai, the Nationalists abandoned and scuttled Mei Yuan to prevent her capture. Her subsequent fate is unknown.