Кіріспе
Шри-Ланканың отаршылдыққа қарсы белсендісі және саясаткері Вайолет Вивьен Гуневардене (18 қыркүйек 1916 – 3 қазан 1996), көбінесе "Виви" деп аталатын, Шри-Ланканың отаршылдыққа қарсы белсендісі және көрнекті саясаткері, әлемдегі алғашқы әйел министрлердің бірі болды. Үндістанның тәуелсіздік қозғалысы мен Шри-Ланканың тәуелсіздік қозғалысындағы маңызды тұлға Гуневардене бейтараптық саясаттағы көрнекті мүше болды, ол теріс әділетсіздіктерге қарсы күресті және АҚШ демеушілік еткен Таяу Шығыс дипломатиясын сынады. Гуневардене – Шри-Ланканың тұңғыш және бүгінгі күнге дейін жалғыз ұлттық батыры. Өмірінің соңында ол солшылдардың ең белсенді тұлғаларының бірі және Шри-Ланканың солшыл қозғалысындағы ең көрнекті әйел қайраткері болды. Монархияны жақтаған консервативті бай отбасында дүниеге келген Гуневардене орта мектепте оқып жүргенде империализмге қарсы "Сурья Мал" қозғалысына қатысып, әділетсіздікке қарсы күресті. 1934 жылғы безгек эпидемиясы кезінде ол ерікті болып жұмыс істеді, сол кезде ол кедейлердің нашар тамақтануына куә болды. Әкесі жоғары білім алуға рұқсат бермегеніне қарамастан, анасының ағалары Филипп пен Роберт Гунавардена оған университетте оқуға көмектесті, онда ол жиі қоғамдық белсенділікке қатысты. Сол жерде ол 1935 жылы Шри-Ланканың алғашқы саяси партиясы – Ланка Сама Самажа партиясын құрған күйеуі Лесли Гуневарденемен танысты. Саяси мансабында ол Ланка Сама Самажа партиясының өркендеуіне зор үлес қосты. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Гуневардене тұтқындалудан қашып, жалған есіммен Үндістанға қашып кетті. Сол жерде ол "Үндістанды босатыңыз" қозғалысына белсенді түрде қатысып, 1947 жылы Үндістанның Ұлыбританиядан тәуелсіздік алуына қол жеткізді. Шри-Ланкаға оралғаннан кейін, ол 1948 жылы Шри-Ланканың Ұлыбританиядан тәуелсіздігіне үлкен үлес қосты. 1940-1960 жылдары Ланка Сама Самажа партиясы Шри-Ланканың басты оппозициялық партиясы болды, ал 1960 жылдары партия Біріккен майдан коалициясын жетекшілік етті, нәтижесінде елдегі сайлауда үлкен жеңіске жетіліп, елдің тұңғыш әйел премьер-министрі сайланды. Гуневардене парламент мүшесі және 1949 жылдан өмірінің соңына дейін барлық Цейлондық жергілікті басқару қызметкерлерінің кәсіби одағының президенті қызметін атқарды. Осы арқылы Гуневардене бұрынғы британдық Цейлон колониясын социалистік республикаға айналдыруға тырысты, банк, білім беру, өнеркәсіп, БАҚ және сауда салаларындағы ұйымдарды мемлекеттік меншікке беру арқылы.
Violet Vivienne Goonewardene (, ; 18 September 19163 October 1996), commonly known as "Vivi", was a Sri Lankan anti colonial activist and prominent politician, serving as one of the world's first female ministers. A key figure in both the Indian independence movement and the Sri Lankan independence movement, Goonewardene was a prominent member on the non aligned stage, where she fought against perceived injustices and was critical of the Middle East diplomacy sponsored by the United States. Goonewardene was the first and, to date, only female National Hero of Sri Lanka. By her death, she was one of the Left's most vibrant personalities, and the foremost female figure in the Sri Lankan leftist movement. Born into an affluent family to a pro monarchy conservative, while at secondary school, Goonewardene became involved in the anti imperialist Suriya Mal Movement, fighting against perceived injustices. She volunteered during the 1934 Malaria Epidemic, at which time she witnessed rampant malnutrition of the poor. Despite being disallowed by her father from pursuing higher education, her maternal uncles, Philip and Robert Gunawardena, helped her attend University, where she was often involved in activism. It was here that she met her husband, Leslie Goonewardene, who had founded in 1935 Sri Lanka's first political party, the Lanka Sama Samaja Party. During her political career, she was instrumental in the rise of the Lanka Sama Samaja Party. With the beginning of the Second World War, Goonewardene evaded arrest by fleeing to India under a false name. There, she immersed herself in the Quit India Movement, culminating in India's independence from Britain in 1947. Upon her return to Sri Lanka, she played a large role in Sri Lanka's independence from Britain in 1948. From the 1940s to 1960s, the Lanka Sama Samaja Party was Sri Lanka's main opposition party and in the 1960s, the party led the United Front coalition; through their election landslide bringing in the first female Prime Minister. Goonewardene served as a prominent member of Parliament, and as President of the All Ceylon Local Government Worker's Union from 1949 until her death. Through this, Goonewardene attempted to reform the former British colony of Ceylon into a socialist republic by nationalising organisations in the banking, education, industry, media, and trade sectors.
Ерте өмір және саяси бастамалары
Гунварден 1916 жылдың 18 қыркүйегінде Коломбода Виолет Вивьен Гуннетильке болып дүниеге келді. Ол Сейлонның британдық үкімдігін қолдаған консервативті монархист, доктор Дон Алленсон Гунетильке мен оның әйелі Эмили Анжелин Гунаварденаның бес баласының үлкені болды. Әкесі дәрігер болғандықтан, ол Сейлонның түрлі аймақтарына жиі ауыстырылып отырды. Ол оны дүниеге әкелуге көмектескен француз медбикесі Вивьеннің құрметіне осылай аталыпты. Гунварден өзінің жастық шағын әкесі орналасқан Тиссамахарама ауылында өткізді. Гунварденнің анасының әкесі, Дон Яколис Рупасинг Гунвардена, отарлық билік кезінде ауыл басшысы болған бай жер иесі еді. Жергілікті тұрғындар оны "Боралугода Ралахами" деп атаған. Ол 20 ғасырдың басында буддалық жаңару қозғалысының жетекшісі болды және 1915 жылғы сингал-мұсылман қақтығысына қатысқан деген айыппен генерал-губернатор Роберт Чалмерс тарапынан түрмеге қамалғандардың бірі болды. Ралахами өлім жазасына кесілді, бұл Чалмерстің аймақтық ұлтшыл көшбасшыларды жою және оқиғалардан туындауы мүмкін тәуелсіздік қозғалысын басу әрекетінің бір бөлігі болды. Гунварден Коломбодағы жеке қыздар мектебінде білім алды. Ол 1933 жылы мектептің басшысы болып сайланды. Ол Мусаев колледжінде оқып жүргенде саясатқа қызығушылық танытты. Бұл қозғалыс 11 қарашадағы (Атыс тоқтаған күні) мак гүлдерін сатудан түскен табыстың британдық экс-әскерилердің игілігіне жұмсалып, Сейлондық экс-әскерилерге зиян келтіруіне қарсы наразылық болды. Олардың бірі, Аэлиан Перера, сол күні "Сурия" гүлдерін сатуды бастады. Әр сатудан түскен табыс мұқтаж Сейлондық экс-әскерилерге көмектесуге бағытталды. Сурия гүлін сату 1931 жылы басталса, 1933 жылы 11 қарашада Оңтүстік Коломбо жастар лигасының бастамасымен мак гүлінің орнына оны сату іске қосылды. Қозғалыстың ұраны: "құлдық пен кедейлікке қарсы, бостандық пен өркендеу үшін". 1934 жылы Еске алу күні Гунварден мектебінде студенттер мен мұғалімдерге Сурия гүлдерін сатты. Вивьен одан да әрі барып, сыныптастарына аспап қораптарын тақталардың үстіне қоюға және сағат 11:00-де оларды құлатуға жетекшілік етті, соның салдарынан туған дауыс салтанатты қарулы салюттің шуын басып қалды. 1935 жылы қазан айынан бастап су тасқыны болды, ал 1 миллион адамға әсер еткен, кемінде 125 000 адамның өліміне әкелген оба эпидемиясы 1935 жылға дейін жалғасты, бұл кедейлерге ауыр соққы болды. Гунетилькелердің үйі ауруларға арналған ауруханаға айналдырылды. Вивьен сияқты еріктілер кедейлер арасындағы нашар тамақтануды байқады, бұл күріш тапшылығымен күшейді және ауруға қарсы тұру қабілетін төмендетті.
Кейінгі білімі
Гуневарденнің әкесі, дәстүрлі адам болғандықтан, Вивьеннің білімін жалғастыруына қарсы болды және оны басқа бай адамға күйеуге беруге тырысты. Вивьен интернатта оқығандықтан және әкесі көбінесе саяхаттағандықтан, оның інісі Роберт пен әпкесі Каролинаға Вивьенді мектептен алуға уәкілеттік берілді. Роберт, әкесінің қарсылығына қарамастан, Вивьенге 16 жасында Кембриджге емтихан тапсыруға дайындалу үшін сабақтарға қатысуға көмектесті. Ол бұл емтиханды сәтті тапсырып, стипендиялық емтиханды ұтып алды, сондай-ақ Коломбодағы Университет колледжінде ағылшын тілі мамандығы бойынша оқуға стипендия алды. Университетке қабылданғанын білген Гунетиллеке Вивьеннің оқуын жалғастыруына рұқсат бермеді. Бұл топ британдық үстемдіктен тәуелсіздік пен социализмді мақсат тұтқан жас адамдардың бастамасымен құрылды. Бастапқыда топта алты адам болды, олардың көпшілігі шетелде білім алған студенттер еді, олар Карл Маркс пен Лениннің идеяларымен терең ықпалданған. Топтың негізін қалаушыларының арасында Вивьеннің інілері Филип пен Роберт болды. Партияның негізін қалаушы мүшелерімен тығыз байланыста болғандықтан, Гуневарден жиналыстарға қатыса бастады. Ол әпкесі Каролина мен інісі Робертпен бірге осы жиналыстарға қатысты. Вивьен сондай-ақ Коломбодағы партия ұйымдастырған Испанияның Франкоға қарсы антифашистік демонстрацияларға қатысты. Ол 1909 жылдың 31 қазанында Цейлонның оңтүстік-батысындағы Панадура қаласында, жергілікті отарлық саясатқа белсенді қатысқан бай методист Гуневарден отбасында дүниеге келді. Гуневардендер отбасы кокос плантацияларының ірі иелері болды. Гуневарденнің анасы ол өте кішкентай кезінде қайтыс болды. Ол Цейлонның ең бай отбасыларының бірі саналатын, «Уайтхолл» Катанадағы танымал Фернандо отбасынан шыққан, және жеке меншігінде үлкен жерлер болған. Лесли С. Томас колледжінде, Маунт-Лавинияда білім алды, кейін Уэльс мектебіне жіберілді және Лондон экономика мектебінде оқыды. Лесли партияның идеологы болып есептелді, әсіресе 1935-36 жылдары. Кейін Гектор Абхаявардана оны «ЛССП санасының сақшысы» деп сипаттады. Жиналыстардан кейін Лесли көбінесе Диддениядағы Гунетилькелердің үйіне соғып тұратын. Брейсгирдл ісінің сәтті аяқталуынан кейін Вивьен Леслиге оның махаббатын білдірген кешкі асқа шақырылды. Екеуі үйленуді жоспарлаған, бірақ Вивьеннің әкесі Гуневарден христиан дінінде болғандықтан, азшылық Карава кастасынан шыққандықтан және қадағалаудағы революционер болғандықтан бұл қарым-қатынасқа қарсы болды. Вивьен үйінде дерлік тұтқын ретінде ұсталды, ал Гуневарден оны босату үшін хабеас корпус туралы арыз беруге мәжбүр болды, бұл заң бойынша адамның заңсыз ұсталғаны немесе түрмеге қамалғаны туралы сотқа хабарлауға мүмкіндік береді. Ол тұтқындықта тұрғанда, жергілікті кітап дүкеншінің көмегімен Леслиге жасырын хаттар жаза алды. Сот процесі кезінде оларды болашақ президент және Шри-Ланка премьер-министрі Джей Р. Джейвардене қорғады.
Үндістанның тәуелсіздігі
Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Ланка Сама Самажа партиясы қолдауының артуын бастан өткізді, соғысты "империалистік соғыс" деп сипаттады. Бұл қолдау партияның қайтадан жасырын жұмыс істеуіне әкелді, бұл британдық соғыс күш-жігеріне қарсы белсенді түрде шығуының салдарынан қажет болды. Партия мүшелері, оның ішінде екі Мемлекеттік кеңес мүшесі, сондай-ақ басшылары – Н. М. Перера, Филипп Гунавардена және Колвин Р. де Сильва – тұтқындалып, түрмеге қамалды, бірақ Вивьен тұтқындалудан құтылып, оның күйеуі Лесли жасырынған.
Үндістан, Цейлон және Бирманың большевиктер-лениншіл партиясы
1940 жылдың соңына қарай Вивьен алғашқы баласын күтіп жатты. Талқылаулар нәтижесінде Лесли басшылығымен Үндістан мен Цейлон троцкистері Үндістан, Цейлон және Бірма большевиктер-лениншіл партиясын (қысқаша БЛПП) құру үшін алдын ала комитет құрды. Бұл мәселе 1940 жылдың желтоқсаны мен 1941 жылдың наурызында Кандиде өткен құпия жиналыстарда талқыланды және Үндістан үшін жалғыз троцкистік партия құруға жол ашты. 1941 жылдың 20 сәуірінде 42 делегат қатысқан құпия конференция өтті. Конференцияда Ланка Сама Самажа партиясы жаңа конституция мен манифест әзірледі, екеуі де делегаттар тарапынан қабылданды. 1940 және 1941 жылдардағы жиналыстарға LSSP-нің басқа тұтқынға алынған басшылары да қатысты, оларға түрме сақшысы көмектескен; кейіннен ол 1942 жылдың 7 сәуірінде түрмеден қашуларына көмектесті. БЛПП 1942 жылдың мамырында құрылды және Төртінші Интернационал бекітті. Осылайша, Гунвардене, С. С. С. Антоніпіллаи, Роберт Гунавардена, Уильям де Силва және В. Каралисингам жетекшілігіндегі ашық БЛПП 1941 жылдың мамырында басталған ереуіл толқынына белсенділік танытты. Бұл ереуілдер 1942 және 1944 жылдарға дейін жалғасты. Бастапқыда, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Гунвардене басқарған БЛПП салыстырмалы түрде шағын болды, бұл субконтинентке тараған саяси революциялық партияға деген үлкен үміттерге қарама-қарсы келді. БЛПП-нің толық атауы – Үндістан, Цейлон және Бірма большевиктер-лениншіл партиясы – ол Бірманы да өкілдік ететінін көрсетеді, бірақ онда партиялық өкілдік болған жоқ. Алайда, БЛПП кейіннен табысқа жетті, партияның Калькуттадағы базасында шығарылатын «Spark» партиялық басылымын іске қосты. Саяси қысымға байланысты басылым Бомбейге көшіріліп, «Жаңа Шабыт» деп аталды. Олар Троцкийдің үнді жұмысшыларына арналған ашық хатын және басқа да мақалаларын жариялады. Вивьен бала тәрбиелеумен айналысқанда, Лесли партиялық басылымдарға К. Тилак псевдонимімен үлкен үлес қосты. Екінші дүниежүзілік соғыстың қалған бөлігінде БЛПП бірнеше қаладағы кәсіби одақтар мен студенттік қозғалыстарға ықпал ете алды. Трамвай жұмыскерлері, сондай-ақ Букингем және Карнатик фабрикаларының жұмыскерлері арасында көптеген мүшелер тіркелді.
"Үндістаннан шығу" қозғалысы мен партияның бөлінуі
1941 жылдың желтоқсан айында Вивьеннің үлкен баласы Кумудині бір жасқа асып, Вивьен Үндістанға тұрақты түрде көшіп кетті. Ол кезде оның саяхаттарына шектеу қойылмаған еді, себебі ол отаршылдық биліктің іздеу тізіміне енбеген болатын. Ол соғыс жылдары Цейлон мен Үндістанда тұтқындалмады. «Үндістанды тастап кету» қозғалысынан кейін Оңтүстік Азияның социалистік көшбасшылары арасында үміт күшейді. Лесли Гунвардене К. Тилак псевдонімімен «Жас большевик-лениншіл партия енді кеңею үшін алғашқы нақты мүмкіндікке ие» деп жазды. Бірақ, нәрестеге күтім жасау қажет болғандықтан Гунвардененің саяси қатысуы айтарлықтай азайды. БЛПИ-дің қуғынға ұшыраған ядросынан құрылған екінші бөлім мүшелері, тиімді түрде бөлек партияны – Большевиктердің Самасамажа партиясын (БСП) құрды. Бұл топ БЛПИ-дің Цейлон бөлімі ретінде жұмыс істеді және оны Колвин Р. де Силва, Лесли Гунвардене және Эдмунд Самараккоди басқарды. Екі топтың арақатынасы көбінесе қарсы болды. БСП ЛССП-ны «ұйымдық меньшевизмге» ұқсас деп айыптады. ЛССП болса БСП-ны доктриналық тұрғыдан жабық деп сынады. ЛССП жаппай партия құруды қаласа, БСП кадрлық (революциялық) партия құруға бағытталды. 1945 жылдың 25 қазанында БСП-ның мәжілісінде екі топ арасында төбелес болды.
Шри-Ланкаға оралу
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Гунварден Шри-Ланкаға оралғанда, ЛССП екі топқа бөлінді. Біріне Н. М. Перера мен Филипп Гунавардена, екіншісіне Лесли мен Колвин Р. де Силва жетекшілік етті. Вивьен екі топтың екіншісімен келісімде болды. ЛССП және БСП соғыстан кейінгі ереуіл толқындарының алдында тұрды. 1946 жылы екі топ арасында қысқа ғана келісімге келді. 1947 жылғы жалпы сайлауда ЛССП 10 орын алып, басты оппозициялық партия болып шықты. БСП 5 орын жеңіп алды. Бірақ, С.В.Р.Д. Бандаранаике және оның Сингала Маха Сабхасы жаңадан құрылған Біріккен Ұлттық Партияны (БҰП) қолдады, соның арқасында Д.С. Сенанаяке басқаруымен үкімет құрылды. Гунварденнің елге оралуы әлемдегі алғашқы социалистік әйелдер ұйымы – Біріккен Әйелдер Фронтының немесе «Эксат Канта Перемуна» атты ұйымның құрылуына және оның маңызды демеушісі болуына себеп болды. Дегенмен, партия құрылғаннан кейін көп ұзамай тарап кетті, Кеңес Одағы қолдаған Коммунистік партия троцкистермен ынтымақтастықтан бас тарту саясатының аясында оған қолдауын кері алды.
Шри-Ланканың тәуелсіздігі
Соғыс аяқталғаннан кейін ЛССП-ның тыйым салу мерзімі тоқтатылды, Лесли Цейлонға тәуелсіздік қозғалысын одан әрі дамыту үшін оралды. Ланка Сама Самажа партиясы Шри-Ланканың тәуелсіздік қозғалысын жетекшілік етті және 1948 жылдың 4 ақпанында Цейлон Цейлон доминионы мәртебесінде тәуелсіздік алды. Британдық достастықтағы доминион мәртебесі келесі 24 жылға дейін, 1972 жылдың 22 мамырына дейін сақталды, содан кейін республика болып жарияланып, Шри-Ланка Демократиялық Социалистік Республикасы деп аталды. Қарулы күштерді британдық офицерлер жалғастырып басқарды, ал Корольдік теңіз күштері мен Корольдік әуе күштері аралда (Тринкомали мен Катунайкеде) базаларын сақтап қалды. Үкімет британдықтарды жақтады және кеңестіктерге қарсы болды. Жаңа үкімет 1948 жылғы Цейлон азаматтығы заңы мен 1949 жылғы Парламенттік сайлауларға түзетулер енгізу заңы арқылы үнді тамилдері тегінен шыққан плантация жұмысшыларының сайлау құқығын шектеуге кірісті. Бұл шаралардың басты мақсаты солшылдардың сайлаудағы ықпалын әлсірету болды.
Сайлау саясаты
1949 жылдың желтоқсанында Вивьен Коломбо қалалық кеңесінің Хавелок округінен өкілдік ету үшін большевиктердің Самасамажа партиясынан кандидат болды. LSSP-нің сандық артықшылығына қарамастан, Вивьен екінші баласы Суренмен бірге сайлау науқанына шықты. Науқан жүргізіліп жатқанда, оның әкесі ауыр сырқатқа шалдықты. Немересінің көмегімен Вивьен әкесімен тіл табысып, арадағы кедергілерді жойды. Қалалық кеңес мүшесі ретінде ол Ранасингхе Премадасаны күнделікті жұмысына апарып-әкелді.
Цейлонның жергілікті мемлекеттік басқару қызметкерлерінің одағының президенті
Вивьеннің Коломбо қалалық кеңесінен тыс кеңселері де болды, осы арқылы ол тек өзінің сайлау округінде ғана емес, басқа да азаматтарға көмектесе алды. Н. М. Перера басшылығымен кәсіподақ жұмысшылардың жұмыстарын тұрақты етуге, сондай-ақ зейнетақы мен зейнеткерлікке шығу құқығын қамтамасыз етуге қол жеткізді. Вивьен басшылығымен кәсіподақ жесірлер мен жетімдерге зейнетақы тағайындауға қол жеткізді. Вивьен бұл мәселені қаржы министрі Ж. Р. Джейварденеге көтерді, ол бұл мәселені заң жобасына муниципалдық жұмысшыларды қосу арқылы шешті.
Қайта бірігу
LSSP мен BSP арасындағы айырылыс қозғалысты әлсіретті, әсіресе BSP екі партияның ішінде кішірек болғандықтан. Бірігу процесі басталды, және 1950 жылы BSP ЛССП-ға қосылды. Бірігу арқылы ЛССП Төртінші Интернационалдың Цейлон бөлімшесіне айналды. Дегенмен, Филип Гунавардена BSP-мен келісуге қарсы болды. Сондықтан ол ЛССП-дан шығып, Виплавакари Ланка Сама Самажа партиясы (ВЛССП) деген жаңа партия құрды. 1952 жылғы жалпы сайлауда Корея соғысының нәтижесінде табиғи резеңке бағасының өсуіне байланысты салыстырмалы жақсарту сайлау көрсеткіштеріне кері әсер етті. Осы сайлау кезінде Вивьен ЛССП атынан Келания округіне үміткер болды. Вивьеннің буддист болуы оған үміткерлікте артықшылық берді, бірақ SLFP-нің Вимала Виджевардене де осы округке үміткер болды және Келания ғибадатханасының буддист монахтарының қолдауын алды. Науқан жүргізіліп жатқанда Вивьеннің үшінші баласы Премилла дүниеге келді, бұл оның сайлау науқанын жүргізу мүмкіндігін одан әрі шектеді. Сонымен қатар, БҰҰ үкіметінің үнді тамилдерінің шаруа қожалықтарындағы жұмысшыларын сайлау құқығынан айыруы ЛССП-ны оның негізгі тіректерінің бірінен айырды. Бұдан басқа, бұл оның одақтасы CIC-тің сайлаудағы мүмкіндіктеріне де зиян келтірді, нәтижесінде ол өкілдіксіз қалды.
Хартал және одан кейінгі
1953 жылы ЛССП Харталды ұйымдастыруға жетекшілік етті. Харталдың тікелей себебі – БҰҰП үкіметінің күріш бағасын бір өлшемге 25 центтен 70 центке дейін көтеруі болды. Сол кезде Ж.Р. Жаяуардена елдің қаржы министрі болды. 1952 жылғы сайлауда БҰҰП күріш бағасын 25 цент деңгейінде ұстап тұруға уәде берген еді. Жаңа бағалар жарияланғанда халық арасында шу болды. Бұл ашу-ыза мектеп оқушыларына берілетін тамақпен қамтамасыз етуді тоқтату, теміржол билеттері мен пошта тарифтерін қымбаттату арқылы күшейді. 1953 жылға дейін Цейлонда «Хартал», яғни жалпы ереуіл туралы түсінік кеңінен танымал емес еді. Коммунистік партия мен ВЛССП Харталды қолдады, ал SLFP және CIC Хартал талаптарына көңіл білдірді, бірақ ереуілге белсенді түрде қатыспады. Цейлон сауда одағы ереуіл талаптарын қолдады, бірақ оған қатыспады. Керісінше, олардың мүшелерін наразылықтың белгісі ретінде қара лента тағып жұмысқа баруға шақырды. Хартал елде толық тоқырау тудырды. Революция қаупінен сескенген үкімет кабинеті теңіздегі Корольдік Әскери-теңіз күштерінің кемесіне сиынды. Ереуілшілердің әрекеттеріне байланысты туған жаппай толқулар Дадли Сенанаяке премьер-министрліктен кетуіне әкелді. Хартал ЛССП-ны партияның мемлекеттік билікті басып алу мүмкіндігін қарастыруға батылдық берді. ЕОП сол жылы өткен сайлауда үлкен жеңіске жетті. ЛССП қайтадан басты оппозициялық партияға айналды, ал Н.М. Перера оппозиция жетекшісі болды. Осы арқылы ЛССП жаңа үкімет бастаған реформаларды қолдады, бірақ «тек сингаль тілі» саясатына қарсы күресті. Вивьен 1956-1960 жылдары аралығында Коломбо Солтүстік сайлау округінен парламент депутаты болып сайланды, онда ол дауыс берудің 58,09% -ын жинады. 1959 жылдың шілдесінде ЛССП және Коммунистік партия үкіметке қолдау көрсетуден бас тартты, себебі SLFP ішіндегі ішкі фракциялық тартыстар оңшылдардың уақытша жеңісіне және Филипп Гунавардена сияқты солшыл министрлердің партиядан қуылуына әкелді. 1960 жылдың наурыз айында ЛССП «Бірлік үкіметіне қарай!» ұранымен жалпы сайлауға қатысты. ЛССП, коммунистер және Филипп Гуннаварденаның Махаджана Эксат Перемунасы (жаңа партия, 1956 жылғы фронт емес) жинаған дауыстар оларды парламенттегі ең ірі фракцияға айналдыруға жеткілікті болды. Алайда, ЛССП және ЕОП жеке-жеке сайлауға түскендіктен, олардың әрқайсысы 10 орыннан ғана жеңіп алды, ал КП 3 орын иеленді. Шілдеде қайта сайлау өтті және ЛССП Сиримаво Бандаранаике басқаратын Шри-Ланка еркіндік партиясымен (SLFP) бәсекелестікке түспеу туралы келісімге келді, осылайша үкімет құруға мүмкіндік алды. Сайлаудағы сәттілігіне қарамастан, Төртінші Интернационал ЛССП-ның сайлау тактикасын сынады, ал ЛССП келесі жылы Халықаралық Дүниежүзілік Конгреске қатысудан бас тартты. 1962 жылы армия және полиция офицерлері үкіметті құлатуға және БҰҰП-ты билікке әкелуге бағытталған төңкеріс жасауға тырысты. Бұл жоспар орындалмады, және SLFP саясаты сол жаққа қарай бұрылды. Мұнай компанияларының жергілікті филиалдары мемлекеттендірілді, бұл мұнай компанияларының көпұлтты компанияларының елге бойкот жариялауына әкелді. Бұл бойкот Канзас мұнай өндірушілерінің кооперативі мен Румыния үкіметінің көмегімен бұзылды. Сонымен қатар, Цейлонның солшыл күштерінің бірлігі мен өзіне сенімділігі арта түсті. Парламентте олар оппозицияда болды. 1963 жылғы 1 мамызда үш басты солшыл партия (ЛССП, КП және ЕОП) үлкен бірлескен митинг өткізді. Осыдан кейін 12 тамызда, 1953 жылғы Харталдың 10 жылдығына орай, «Бірлік майданы» құрылды. Майдан негізгі тауарлардың бағасын төмендету сияқты мәселелер бойынша науқандар жүргізді, бұл SLFP үкіметіне тікелей қауіп тудырды. SLFP солшыл партияларға министрлік лауазымдар ұсынды және ULF бірлігін бұзу үшін қарқынды жұмыс істеді. 1964 жылы Вивьен Борелла сайлау округінен депутат болып сайланды. Сайлау кезінде ол В.Д. де Силваның жесірі Камала де Силва ханымға қарсы күресті. Біріккен солшыл фронттың мүшесі ретінде жеңіске жеткеннен кейін Вивьеннің «Жалғыз Біріккен Лейбористік Партия және Біріккен Ұлт Партиясы ғана» деген сөзі «Цейлон Daily News» газетінде (20 қаңтар 1964 жыл) жарияланды. Камала жеңіліске ұшырағаннан кейін Вивьен туралы былай деп жазды: «Ол менің қиын сәттерімде көмектескен дос ретінде басталып, біртіндеп ең қауіпті қарсыласыма айналды».
text="She played a role of a friend in need, in the hour of my despair and gradually matured into my most formidable opponent. "|author= |title=Observer, 21st January 1964.|source=
Ланка Сама Самажа партиясының өсуі
1940 жылдардың соңынан 1960 жылдарға дейін Ланка Сама Самажа партиясы Шри-Ланкада оппозициялық партия ретінде қызмет етті, сонымен бірге Троцкизм мен сталинизмге қарсы тұратын Төртінші Интернационалдың Шри-Ланкадағы бөлімі ретінде танылды. Осы арқылы, Гунвардене басқаратын партия, бұрынғы британдық Цейлон колониясын банк, білім беру, өнеркәсіп, бұқаралық ақпарат құралдары және сауда салаларындағы ұйымдарды ұлттандыру арқылы социалистік республикаға айналдыруға тырысты. 1959 жылы Вивьен мен Лесли мұрагерлік арқылы Шри-Ланкадағы ең ірі жер иелерінің бірі болғанына қарамастан, елге мұра салығын қайта енгізу үшін күресті, бұл бай және беделді парламентарийлердің қарсылығына ұшырады. Партиясы сондай-ақ, жеке тұлғаның иелене алатын үйлер санына шектеу қойды. Осының нәтижесінде олар көптеген мүлікті жалға алушыларға берді, ал Сиримаво Бандаранайке мүлікті басқа туыстарына аударды. LSSP-ның үлкен танымалдылығына байланысты партия өсуді жоспарлады. 1964 жылы партия конференция өткізді, онда көптеген делегаттар Шри-Ланка еркіндік партиясын (SLFP) – шағын буржуазиялық партия деп сараптап, онымен коалиция құру мүмкіндігінен бас тартты. Эдмунд Самараккоди мен Бала Тампое басқаратын топ Гунвардене партиясынан бөлініп, Революциялық Ланка Сама Самажа партиясын құрды. Кейін 1964 жылы LSSP, Лесли мен Колвин де Силвадан басқа, Сиримаво Бандаранайкемен коалиция құрды, бұл оған қазіргі заманғы әлем тарихындағы алғашқы әйел премьер-министр болуға мүмкіндік берді. Бұл маңызды өзгеріс LSSP-ның Төртінші Интернационалдан шығарылуына әкелді, ал оның орнын Революциялық Ланка Сама Самажа партиясы иеленді. Сайлаудан кейін Лесли және Кольвин Р. де Силва кабинеттік лауазымды қабылдаудан бас тартты. Алайда Вивьен Ішкі істер хатшысы ретінде ең көп пайдасын тигізе алатынына сенді және осы лауазымды қабылдады. 1965 жылы бірнеше мүшелердің партиядан кетуіне байланысты коалициялық үкімет құлады. Бірақ сол жылы өткен жалпы сайлауда LSSP-ға берілген дауыс саны артты. Сайлаудан кейін партияның жақтастары ҰБТ басқаратын жаңа жеті партиялық коалиция тарапынан жүйелі қудалауға ұшырады. 1968 жылы Гунвардене LSSP-ны SLFP және Шри-Ланка Коммунистік партиясымен (ШКП) біріктіріп, Біріккен майдан құрды. Сол жылы өткен 1 мамырлық митинг Шри-Ланка тарихындағы ең ірі митингтердің бірі болды.
Сиримаво Бандаранайке
Саясаттағы рөлі үшін Гуннавардене Шри-Ланканың жетекші солшыл саясаткері әйел ретінде танылды. Ол әлемдегі тұңғыш әйел мемлекет басшысы Сиримаво Бандаранайкемен жақын дос болып, онымен бірге көптеген делегацияларға қатысты. Вивьен мен Сиримаво 1975 жылы Мексика қаласында өткен Халықаралық әйелдер жылына арналған дүниежүзілік конференцияға қатысты, онда АҚШ Мемлекеттік департаменті Вивьенді "ұлттық деңгейде жоғары нәтижелерге қол жеткізгені" үшін атап өтті және оның "Мексика қаласында қызықты пікірлер білдіруге қабілетті" екені айтылды.
Сыртқы қатынастар
Гунварден бейтарап елдер қозғалысындағы көрнекті мүше болды. Саяси делегациялар құрамында ол Джавахарлал Неру, В. К. Кришна Менон, Жосип Броз Титомен кездесіп, жақсы танысты, және Гамаль Абдель Насермен достық қарым-қатынаста болды. Солтүстік Кореяда болғанда Ким Ир Сен онымен кездесуге талап етті, нәтижесінде ол КСРО-ға баратын рейсін жіберіп алды. Гунварден араб-израиль қақтығысында палестиналықтарды берік қолдады және АҚШ-тың қолдауымен жүзеге асырылған Таяу Шығыс дипломатиясын сынады. Ол Палестинамен ынтымақтастық комитетінің, сондай-ақ Араб-Цейлон ынтымақтастық тобының төрағасы болды.
Жүз жылдық мерейтойы
Вивьен 2016 жылы туғанына жүз жыл толуына орай кеңінен тойланды. Салтанатты шараға президент Махинда Раджапакса қатысты.