Кіріспе

Германдық романшы Ирмтрауд Моргнер (22 тамыз 1933 – 6 мамыр 1990) – неміс жазушысы, ең көп танымал шығармалары – Шығыс Германия қоғамындағы гендерлік рөлді зерттейтін, әсіресе сиқырлы реализммен байланысты туындылары.

Өмір

Ирмтрауд Моргнер 1933 жылы Хемницте теміржол инженерінің қызы болып дүниеге келді. Ол 1952 жылы Abitur емтиханын сәтті тапсырып, 1956 жылға дейін Лейпцигте Germanistik (неміс тілі мен әдебиеті) және әдебиеттануды оқыды. 1958 жылға дейін "Жаңа неміс әдебиеті" журналында жұмыс істеді, бұл журнал Шығыс Германияның мәдени саясатына белсенді қарсылық танылған. Содан кейін ол бос кәсіпкер ретінде жазумен айналысты. Моргнердің алғашқы күйеуі – Жоахим Шрек, кейіннен Aufbau Verlag баспасында редактор болып жұмыс істеген. 1967 жылы ұл туды. Моргнер мен Шрек 1970 жылы ажырасып кетті. 1972 жылы ол әріптесі, ақын және жазушы Пол Винске қайта үйленді. Виенс, Шығыс Германиядағы көптеген адамдар сияқты, Штазидің "күндізгі жұмысы бар қызметкері" болды және олардың некелері кезеңінде Моргнер туралы ақпарат беріп отырды. Олар 1977 жылы ажырасып кетті. Моргнер 1984 жылы Робин Морган құрастырған "Sisterhood Is Global: The International Women's Movement Anthology" антологиясына "Солдақ Вильмманың сөз жұтуды ойлап табуы" атты туындысын қосты. 1987 жылы Моргнерде қатерлі ісік анықталды. 1980-жылдардың соңында бірнеше операция жасалды, бірақ ол 1990 жылдың мамырында дүние салды.

Жұмыс

Бірқатар салыстырмалы дәстүрлі социалистік реалистік туындылар жазғаннан кейін, ол 1968 жылы «Константинополдегі үйлену» (Hochzeit in Konstantinopel) романымен үлкен танымалдық пен сәттілікке қол жеткізді. Бұл туынды феминистік тақырыптарды зерттейтін реализм мен фантазияның үйлесімі болды және Шығыс Германия әдебиетінде жаңалық болды. Оның барлық туындылары негізінен гендерлік мәселелерге арналған деп есептелсе де, Моргнер Шығыс Германия қоғамының басқа да мәселелеріне де тоқталады. Ол режимдегі цензураның әдебиетке тигізетін тежеулі әсерін анық сатиралайды, және ол өзі де осы цензураның құрбаны болған. Шығыс Германияда маңызды наградалар жеңіп алғанымен, ол өзі де бақылауда болды, ал оның туындылары ауыр редакциялаудан өтіп, көбінесе жарияланбады. Оның шедевр туындысы «Тробдора Беатристің өмірі мен оқиғалары музыканты Лаураның баяндауы бойынша» (Leben und Abenteuer der Trobadora Beatriz nach Zeugnissen ihrer Spielfrau Laura) деп есептелуі мүмкін. «Он үш кітаптан және жеті аралық бөлімнен тұратын роман» ретінде қарастырылатын бұл туынды хат арқылы баяндалатын роман болып саналады, себебі оған (керексіз баяндаудан басқа) махаббат өлеңдері, морз коды, хат алмасу және транскрипциялар кіреді. «Аралық бөлімдер» 1965 жылы цензурадан өтпеген «Күзгі румба» (Rumba auf einen Herbst) романынан алынған. «Аманда. Құпия роман» (Amanda. Ein Hexenroman) атты жалғасымен бірге «Тробдора Беатристің өмірі мен оқиғалары» «Лаура (Аманда) Салман» орталық тұлғасы төңірегінде құрылған трилогияны құрауы тиіс болған.

Өмірінің соңғы жылдарында қатерлі ісік оның еңбек өнімділігін азайтты және ол «Салман» трилогиясын аяқтауға үлкермеді. Үшінші романның үзінділері оның қайтысынан кейін «Батырлық өсиет» (Das heroische Testament) деген атпен жарияланды.

Шығармалары

Дас Сигнал Фахртта тұр. Берлин, 1959 ж.
Ein Haus am Rand der Stadt. Берлин, 1962 ж.
Константинопольдегі той. Берлин, 1968 ж.
Гюлекер жырлары. Берлин, 1970 ж.
Густав саяхатшының тамаша саяхаттары. Берлин, 1972 ж.
Тробадора Беатриздің өмірі мен оқиғалары, оның ойыншы әйелі Лаураның куәлігі бойынша. Берлин, 1974 ж.
Тробадора Беатристің өмірі мен оқиғалары (Жанетт Клаузен аударған). Небраска, 2000 ж.
Жыныс алмасу (Сара Кирш және Криста Вольфпен бірге). Дармштадт, 1980 ж.
Аманда. Қызық әңгімелер (Аманда. Ақындар ертегісі). Берлин, 1983 ж.
Ауылдағы әйел (Эрика Педреттимен бірге). Цюрих, 1984 ж.
Сұлу да қарапайым (Der Schöne und das Biest). Лейпциг, 1991 ж.
Күзгі румба. Гамбург, 1992 ж.
Батырлық өсиет. Мюнхен, 1998 ж.
Әңгімелер. Берлин, 2006 ж.