Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австриялық Нобель сыйлығының лауреаты, романист (1942 жылы туған)
Austrian Nobel laureate novelist (born 1942)
Питер Хандке (; 6 желтоқсан 1942 жылы туған) – австриялық романист, драматург, аудармашы, ақын, кинорежиссер және сценарист. Ол 2019 жылғы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын «тілдік шеберлікпен адам тәжірибесінің шеткерлеуін және ерекшеліктерін зерттеген әсерлі еңбегі үшін» алды. Хандке 20 ғасырдың екінші жартысындағы неміс тіліндегі ең ықпалды және өзгеше жазушылардың бірі саналады. 1960 жылдардың соңында ол «Көрерменді қынжырлау» (1966) сияқты пьесалары арқылы авангард өкілі ретінде танымал болды, онда актерлер театрдың мәнін талдап, көрерменді кезекпен қынжырлап, оның «қойылымын» мақтайды, сондай-ақ «Каспар» (1967) пьесасын жазды. Оның романдары, көбінесе өте объективті, бейжай стильде жазылған, кейіпкерлердің шектен шыққан психологиялық күйзелісін көрсетеді, олардың ішінде «Голкіпердің пенальтидегі үлкен қысымы» (1970) және «Сол жақ қолды әйел» (1976) кіретін болса, 1971 жылы анасының өзіне қол жұмсауынан кейін ол оның өмірін «Арманнан тыс қайғы» (1972) повесінде бейнеледі. Оның туындыларының басты тақырыбы – қарапайым тілдің, күнделікті өмірдің және рационалды тәртіптің құрдымға кеткен әсері мен жасырылған иррационалдығы. Хандке Югославия соғыстарынан кейін серб ұлтшылдығын жария түрде қолдағандығы үшін көп дау тудырды.
Peter Handke (; born 6 December 1942) is an Austrian novelist, playwright, translator, poet, film director, and screenwriter. He was awarded the 2019 Nobel Prize in Literature "for an influential work that with linguistic ingenuity has explored the periphery and the specificity of human experience." Handke is considered to be one of the most influential and original German language writers in the second half of the 20th century. In the late 1960s, he earned his reputation as a member of the avant garde with such plays as Offending the Audience (1966) in which actors analyze the nature of theatre and alternately insult the audience and praise its "performance", and Kaspar (1967). His novels, mostly ultra objective, deadpan accounts of characters in extreme states of mind, include The Goalie's Anxiety at the Penalty Kick (1970) and The Left Handed Woman (1976). Prompted by his mother's suicide in 1971, he reflected her life in the novella A Sorrow Beyond Dreams (1972). A dominant theme of his works is the deadening effects and underlying irrationality of ordinary language, everyday reality, and rational order. Handke has drawn significant controversy for his public support of Serbian nationalism in the wake of the Yugoslav Wars.
Жас шағы мен отбасы
Хантке Гриффенде, содан кейін Германия империясының Гау-Карентия провинциясында дүниеге келді. Грацтан кеткеннен кейін Хантке Дюссельдорф, Берлин, Кронберг, Париж, АҚШ-та (1978–1979) және Зальцбургте (1979–1988) өмір сүрді. Ол Корина Белц режиссерімен түсірілген «Питер Хандке: Вудс, Мэйд Би Лет» (2016) деректі фильмінің тақырыбы болып табылады. Себастьян Хаммелеле Хандкенің Югослав соғыстарына қатысты көптеген дау тудырған көзқарасы, мүмкін, романтикалық болған, бірақ ол соғыс тілшісінің емес, жазушының көзқарасын білдіргенін жазды. Америкалық аудармашы Скотт Эбботт, Хандкемен Югославия арқылы саяхаттап, көптеген очерктер жарияланды, Хандке Югославияны «Германия мен Австрияда көрген ұлтшылдық сияқты емес, керемет, бай көпмәдени мемлекет» деп қарастырды. Танжил Рашид «Хандкенің романдары, пьесалары мен естеліктері қарапайымдылықтың зұлымдығын көрсетеді» деп атап өтті. Салман Рушди оны «Жылдың халықаралық ақымағы» номинациясына үміткер деп жариялады, ал Ален Финкиелкраут оны «идеологиялық жәндік» деп атады, ал Славой Жижек оның «сербтерді даңқтауы цинизм» деп мәлімдеді. Алайда, жоғарыда аталған ағылшын баспасөзінің қате түсіндірмесі бойынша оның шығармаларының осындай түсіндірмелеріне қарсы шығып, Хандке Сребреницадағы қырғынды «жазалаушылық кек алу, босандық сербтер үшін мәңгілік ұят» деп сипаттады. Бұл тілдің дәлдігі мен саяси сипаты туралы алаңдаушылық Хандке көзқарасының бір бөлігін құрайды. 2006 жылғы сұхбатында Хандке «барлығын білетін» БАҚ-тың стереотиптік тілі туралы алаңдаушылыққа қатысты пікір білдірді, ол «Белградтың қасабы» сияқты сөздерді тоқтаусыз қайталап отырады. 2006 жылы оның әдеби даңқы саясаттың көлеңкесінде қалды. Жазушының Югославияның бұрынғы президенті, геноцид және соғыс қылмыстары үшін сотталған кезде қайтыс болған Слободан Милошевичті қолдауы, Хандке оның жерлеу рәсімінде сөйлеген сөзінен кейін дау тудырды. Бұл оқиға тағы да бір рет қолдаушы және сыншы дауыстарды тартты. Француз мәдениет министрі Рено Доннедье де Вабрес Бозоннеттің әрекетіне оған жолданған хатында және Хандкеді министрлікке шақыру туралы шешім қабылдауында наразылық білдірді. Оның шығармаларына цензураға қарсы петицияға Эмир Кустурица, Патрик Модиано (2014 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері), Пол Низон, Буль Огиер, Люк Бонди және Хандкенің отандасы Эльфриде Желинек (2004 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері) қол қойды. Кейіннен Хандке сол жылы Генрих Гейне сыйлығын алуға таңдалды, бірақ ол одан бас тартудан бұрын бас тартты. 2019 жылы The Intercept Питер Маасстың әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын қабылдауын сынға алған бірқатар мақалаларын жариялады. Intercept басылымының басқа мақаласында Маасс Хандкеге «ақ ұлтшылдықты жақтаушы» деп айып тақты. Кейіннен 2019 жылдың желтоқсанында Масс жүргізген сұхбатында 1995 жылғы Сребреницадағы қырғын болды ма деп сұрағанда, Ханке: «Мен бос және надан сұрақтарыңызға сіздің ішіндегі мақұлсыз қағазды, анонимді хатты артық көремін». Масс сонымен қатар Нобель сыйлығының екі төрешісі америкалықтардың Югославия қақтығыстарына араласуына қатысты «қақтығыс теорияларына» беріліп отырғанын және төрешілер Хандкенің әдеби жетістіктері туралы «қате ақпараттандырылған» деп мәлімдеді. Питер Хандкеге сансыз хаттар келіп түсті, оларда қорқытулар немесе гигиеналық емес мазмұн бар еді. Германияның Юген Руге де сынның ауқымына наразылық білдірді. Қараша айында 120-ға жуық жазушы, әдебиеттанушы, аудармашы және суретші ашық хат арқылы өз наразылықтарын білдірді. Олар Хандкеге қарсы сынның бұдан былай рационалды емес екенін сезінді. 2020 жылдың ақпан айында Хандке «Сербия мен оның азаматтарын таныстырған ерекше еңбегі» үшін «Сербия ақиқатын шын жүректен қорғағаны» үшін «Караджордж жұлдызы» орденімен марапатталды. Сербияның қазіргі президенті Александр Вучич Сербияның мемлекеттілігі күніне орай лауреаттарды табыс етті.
Handke was born in Griffen, then in the German Reich's province Gau Carinthia. After leaving Graz, Handke lived in Düsseldorf, Berlin, Kronberg, Paris, the U. S. (1978–1979) and Salzburg (1979–1988). He is the subject of the documentary film Peter Handke: In the Woods, Might Be Late (2016), directed by Corinna Belz. Sebastian Hammelehle wrote that Handke's view of the Yugoslav Wars, which has provoked numerous controversies, was probably romanticized, but that it represented the view of a writer, not a war reporter. The American translator Scott Abbott, who travelled with Handke through Yugoslavia after which numerous essays were published, stated that Handke considered Yugoslavia as the "incredible, rich multicultural state that lacked the kind of nationalisms that he saw in Germany and Austria". Tanjil Rashid noted that "Handke’s novels, plays and memoirs demonstrate the evil of banality". Salman Rushdie declared him as a candidate for "International Moron of the Year" due to his "idiocies", while Alain Finkielkraut said that he was an "ideological monster", and Slavoj Žižek stated that his "glorification of the Serbs is cynicism". However, disputing such interpretations of his work as listed above as misinterpreted by the English press, Handke has described the Srebrenica massacre as an "infernal vengeance, eternal shame for the Bosnian Serbs responsible." This concern about the imprecision and political nature of language, carries through Handke's view. In a 2006 interview, Handke commented on concerns about the stereotyped language of the media that "knew everything", endlessly recycling words like "the butcher of Belgrade". Handke’s literary fame was overshadowed in 2006 by his politics. The writer’s public support of Slobodan Milošević, the former president of Yugoslavia who died that year while on trial for genocide and war crimes, caused controversy after Handke spoke at his funeral. This event once again drew both supportive and critical voices. Renaud Donnedieu de Vabres, the French minister of culture, implicitly criticized Bozonnet's action in a letter addressed to him, and by deciding to invite Handke to the ministry. A petition against the censorship of his work was signed by Emir Kusturica, Patrick Modiano (winner of the Nobel Prize for Literature in 2014), Paul Nizon, Bulle Ogier, Luc Bondy and Handke’s compatriot Elfriede Jelinek (winner of the Nobel Prize for Literature in 2004). Handke was subsequently selected to receive that year’s Heinrich Heine Prize, though he refused it before it was to be revoked from him. In 2019, The Intercept published a number of articles by Peter Maass criticizing Peter Handke's Nobel Prize in Literature reception. In another article by Intercept, Maass went to great lengths accusing Handke of being an "exponent of white nationalism". Subsequently in an interview conducted by Maass in December 2019, asking Handke whether the 1995 Srebrenica massacre had happened, Handke responded: “I prefer waste paper, an anonymous letter with waste paper inside, to your empty and ignorant questions.” Maass also claims that two Nobel prize jurors were adhering to "conspiracy theories" with regard to American involvement in the Yugoslav conflicts, and that the jurors were "misinformed" about Handke's literary achievements. Peter Handke received countless mails that included threats, or unsanitary content. Germany's Eugen Ruge also protested against the scale of the criticism. In November, around 120 authors, literary scholars, translators and artists expressed their unease in an open letter. They felt that the criticism against Handke was no longer rational. In February 2020, Handke was decorated with the Order of Karađorđe's Star for "special merits in representing Serbia and its citizens" as he "wholeheartedly defended the Serbian truth". The current President of Serbia Aleksandar Vučić presented recipients on the occasion of the Serbian Statehood Day.
Шығармалары
Хантке роман, пьеса, сценарий, эссе және өлеңдер жазған, олардың көпшілігі Сухркамп баспасынан шыққан.
Handke has written novels, plays, screenplays, essays and poems, often published by Suhrkamp.