Кіріспе

Израильде 1999 жылдың 17 мамырында премьер-министр және Кнессетке ерте жалпы сайлаулар өтті. Үкіметке сенімсіздік дауысынан кейін бұл сайлаулар өткізілді. Қызметтегі Ликуд партиясының премьер-министрі Бенжамин Нетаньяху қайта сайлануға түсті. Бұл сайлау Израиль тарихында премьер-министр лауазымына және Кнессетке бірдей сайлау өткізілген екінші рет болды. Мұндай сайлаудың алғашқысы 1996 жылы оңшыл Ликуд партиясының Бенжамин Нетаньяхуы мен солшыл Лейборист партиясының Шимон Пересі арасындағы аса қызығушылық тудырған бәсеке болды. Оңшылдар бір проценттен аспайтын айырмамен (шамамен 29 000 дауыс) жеңіске жетті. 2000 жылдың шілдесіне дейін Ливаннан әскерді шығару және бейбіт келіссөздер жүргізуге уәде берген Эхуд Барак сайлауда жеңіске жетті.

Тарих

Израиль-Палестина бейбітшілік процесінде Ликуд үкіметі Уай өзені меморандумы бойынша келіссөздер жүргізді және ол 1998 жылдың қараша айында Кнессетте үлкен көпшілік дауысымен қабылданды. Бірақ, палестиналықтармен келесі келіссөздер жақсы бармады. Нәтижеге жетпеушілік үкіметке сол және оң жақтан қолдауды азайтты. Солшылдар келіссөздердің тым баяу жүріп жатқанын алға тартса, оңшылдар меморандумда қарастырылған аумақтық ұступтарға наразы болды. Ликуд-Гешер-Цомет альянсы тарап кетті, көптеген мүшелері Ликудтан шығып, «Херут – Ұлттық қозғалысы» және «Орталық партияны» құрды. Нетаньяху үкіметі мемлекеттік бюджетті қабылдаудағы қиындықтарға байланысты соңында үмітін үзді және 1999 жылдың қаңтарында мерзімінен бұрын сайлау шақыру туралы заң қабылдады. Басты оппозициялық Еңбек партиясының лидері Эхуд Барак осы сайлауда Нетаньяхудың басты қарсыласы болды. Сайлауға дейін Эхуд Барактың Еңбек партиясы Гешер және Меймадпен бірігіп, «Бір Израиль» атты альянс құрды, орталық-солшыл майданның біріккен күші оларға тұрақты коалиция құруға жеткілікті орындар береді деп үміттенді. Ливанның оңтүстігінде Израильдің ұзақ жылдар бойы созылған оккупациясындағы қазалардың көбеюі және әскери жеңіске қол жеткізе алмауы Ликуд саясатына сайлаушылардың қолдауын азайтты.

Науқан

Бастапқыда тағы үш кандидат сайлауға қатысуды жоспарлаған; олардың ішінде: Ликудтың оң жағындағы Херут – Ұлттық қозғалысының Бенни Бегин; «Бір Израиль» партиясының сол жағындағы және премьер-министрлікке тұңғыш рет ұсынылған Израиль арабтық «Балад» партиясының Азми Бишара; сондай-ақ, оң жақтағы Ликуд пен сол жақтағы «Бір Израиль» партияларының арасындағы ұстанымдарды ұстанған Орталық партияның Ицхак Мордехай. Бірақ, науқан барысында Бегин, Бишара және Мордехай премьер-министрлікке кандидаттықтан бас тарды, өйткені олардың жеңу мүмкіншілігі жоқ екені және олардың қатысуы саяси спектрдің екі шетіндегі Барак пен Нетаньяху сияқты басты кандидаттарға дауыс жинауды қиындататыны белгілі болды. Дегенмен, бұл кандидаттар өкілдік еткен партиялар Кнессет сайлауында өздерінің тізімін сақтап қалды. «Манигут Йехудит» және «Қоршаған ортаның дауысы» атты екі партия бастапқыда сайлауға қатысуға тіркелді, бірақ сайлау күніне дейін кандидаттықтарын кері тартып алды.

Кнессет

Yisrael Beiteinu дауыс бөлісу процесі аяқталған соң бір орынға ие болды.

Салдары

Барак премьер-министр сайлауында сәтті жеңіске жеткенімен, оның "Бір Израиль" альянсы тек 26 орын ғана жеңіп алды, демек ол Шас, Мерец, "Израиль Баалиях", Орталық партия, Ұлттық діни партия және Біріккен Тора Иудаизмімен күрделі коалиция құруға мәжбүр болды. Екінші интифаданың басталуынан және 2000 жылғы қазандағы Израиль арабтарының көтерілісінен кейін Барактың үкіметі құлаған соң, Барак өкілеттік мандат алу үмітімен премьер-министрлікке жаңа сайлаулар тағайындады. Алайда, ол Ариэль Шароннан айқын жеңіліске ұшырады және одан кейін саясаттан шығып кетті.

15-ші Кнессет

Премьер-министр сайлауында жеңіске жеткеннен кейін 1999 жылдың 6 шілдесінде Эхуд Барак Израильдің 28-ші үкіметін құрды. Оның коалициясына «Бірыңғай Израиль», «Шас», «Мерец», «Исраил Баалия», Орталық партиясы, Ұлттық діни партия және «Біріккен Тора Иудаизмі» кірді және бастапқыда 16 министр болды, бірақ кейінірек олардың саны 24-ке дейін көтерілді. Авраам Бург Кнессет спикері болып тағайындалды. «Біріккен Тора Иудаизмі» 1999 жылдың қыркүйегінде сенбі күнін бұзғаннан кейін коалициядан шықты. 2000 жылдың 10 желтоқсанында Екінші Интифада мен қазан айындағы израильдік-араб тәртіпсіздіктерінің басталуына байланысты үкімет құлдырады. Барак премьер-министр лауазымына жаңа сайлауды жариялады, бірақ ол Ариэль Шаронға жеңілді. Шарон 2001 жылдың 7 наурызында 29-шы үкіметті құрды. Ол ұлттық бірлік үкіметін құрды, оның құрамына «Ликуд», «Еңбек – Меймад», «Шас», Орталық партиясы, Ұлттық діни партия, «Біріккен Тора Иудаизмі», «Исраил Баалия» және «Ұлттық Одақ – Исраэль Бейтейну» кірді. Шаронның үкіметінде 26 министр болды, кейін олардың саны 29-ға дейін көтерілді, бұл Кнессеттегі министрлер қатарының соңына қосымша үстел қою қажеттігін тудырды. Кнессеттік мерзім ішінде бірнеше бөлінулер, бірігулер және депутаттардың партиядан шығуы болды. «Бірыңғай Израиль» альянсы өзінің құрамдас бөліктеріне – «Еңбек – Меймадқа» (25 орын) және «Гешерге» (2 орын) бөлінді. Орталық партиядан бес депутат шығып, үшеуі «Жаңа жол» партиясын құрды, екеуі «Лев» партиясын құрды, ол дереу «Ликудқа» қосылды. Кейін «Жаңа жол» партиясын құрған үш депутаттың екеуі Кнессеттен отставкаға кетті және олардың орнына Орталық партияның мүшелері келді, ал қалған «Жаңа жол» депутаты «Еңбек – Меймадқа» қосылды. «Исраил Баалиядан» екі депутат шығып «Демократиялық таңдау» партиясын құрды, ал «Біріккен араб тізімінен» үш депутат шықты; екеуі «Араб ұлттық партиясын» құрды, ал біреуі «Ұлттық бірлік – Ұлттық прогрессивті альянсын» құрды. Майкл Клейнер «Ұлттық Одақтан» шығып «Херут – Ұлттық қозғалысын» құрды, ал «Ұлттық Одақ» «Исраэль Бейтейнумен» одақтасты. Ахмет Тиби «Баладтан» шығып «Тааль» партиясын құрды.