Кіріспе
Ферменттер класы. Уридин 5' дифосфоглюкуронозилтрансфераза (UDP-глюкуронозилтрансфераза, UGT) – UDP-глюкуронозил қышқылының глюкуроноздық бөлігін кішкентай гидрофобты молекулаға ауыстыратын микросомальдық глюкозилтрансфераза. Бұл глюкуронидтеу реакциясы. Балама атаулар: глюкуронилтрансфераза, UDP-глюкуронилтрансфераза, UDP GT.
Uridine 5' diphospho glucuronosyltransferase (UDP glucuronosyltransferase, UGT) is a microsomal glycosyltransferase that catalyzes the transfer of the glucuronic acid component of UDP glucuronic acid to a small hydrophobic molecule. This is a glucuronidation reaction. Alternative names:
glucuronyltransferase
UDP glucuronyl transferase
UDP GT
Функция
Глюкуронозилтрансферазалар II фазалық метаболизмнің маңызды бөлігі – глюкуронидтеу процесіне жауапты. II фазадағы (конъюгациялық) ферменттердің ең іріктелісі саналатын UGT-лер 1990-жылдардың ортасынан соңына қарай ғылыми зерттеулердің назар ортасында болды. UGT ферментімен катализделетін реакция ксенобиотиктерге глюкурон қышқылының қосылуын қамтиды және адам организмінің ең көп тағайындалатын дәрілерді шығаруының ең маңызды жолы болып табылады. Бұл сонымен қатар көптеген дәрі-дәрмектер, диеталық заттар, токсиндер және эндогенді заттар үшін шетелдік химиялық (тағамдық, қоршаған орталық, фармацевтикалық) заттарды жоюдың басты жолы болып табылады. UGT адамдарда, басқа жануарларда, өсімдіктерде және бактерияларда кездеседі. Атақты болғандай, UGT ферменттері Felis туысында жоқ, бұл мысықтар отбасындағы кейбір ерекше уланулардың себебін түсіндіреді. Глюкуронидтеу реакциясы глюкуронозил тобын 5'-дифосфоглюкурон қышқылының (UDPGA) моридінен оттегі, азот, күкірт немесе карбоксил функционалдық топтарын қамтитын субстрат молекулаларына беруден тұрады. Соның нәтижесінде пайда болатын глюкуронид субстрат молекуласына қарағанда көбірек полярлы (мысалы, гидрофильді) және оңай шығарылады. Өнімнің қандағы ерігіштігі артады, бұл оны бүйрек арқылы организмнен шығаруға мүмкіндік береді.
Аурулар
Гилберт синдромының себебі – білірубинге тән глюкуронозилтрансферазаның жетіспеушілігі деп саналады, бұл конъюгацияланбаған гипербилирубинемиямен сипатталады. Ол сондай-ақ, Криглер-Наджар синдромымен байланысты, бұл ауруда ферменттік белсенділік толығымен жоқ (Криглер-Наджар синдромы I типі) немесе қалыпты деңгейдің 10% - ынан кем (II типі). Сәбилерде UDP глюкуронилтрансферазаның дамуында жетіспеушілік болуы мүмкін, олар глюкуронидтеуді қажет ететін хлорамфеникол антибиотикасын бауыр арқылы метаболизмдей алмайды. Бұл "сұр нәресте синдромы" деп аталатын жағдайға алып келеді.
Себептер
Конъюгацияланбаған гипербилирубинемияның себептері үш негізгі санатқа бөлінеді: шамадан тыс билирубин синтезі, бауырдың билирубин сіңіру бұзылысы және билирубин конъюгациясының нашарлауы. Шамадан тыс билирубин синтезіне қатысты, интраваскулярлық және экстраваскулярлық гемолиз екеуі де патофизиологияға қатысуы мүмкін. Сонымен қатар, дизеритропоэз және тіндерге қанның шығуы, мысалы, ангиоэдема және ісіну, сондай-ақ жүрек жеткіліксіздігі, дәрілік заттардың әсері, этинил эстрадиол, созылмалы гепатит және цирроз да жанама гипербилирубинемияға алып келуі мүмкін, бұл жағдайларда бауырдың билирубин сіңіруінің бұзылуы және билирубин конъюгациясының нашарлауы байқалады.