Васил Толе: Албандық композитор, этномузыка зерттеушісі және мәдениет қайраткері

Кіріспе

Васил С. Толе (22 қараша 1963 жылы туған) – албан композиторы, этномузыколог және әкімші. Еуропалық классикалық музыканы қолдайтын, оның шығармаларына опера, камералық музыка, оркестрлік туындылар, сондай-ақ шағын ансамбльдер мен жеке аспаптарға арналған әртүрлі пьесалар кіреді. Ол Албания музыкасы туралы бірнеше кітаптың авторы. Қазіргі уақытта Толе Албанияның Тирана қаласындағы Өнер академиясының профессоры. Ол сонымен қатар Албания Мәдениет министрлігінің Мәдени мұра департаментінің басшысы, Албания Ұлттық музыка кеңесінің президенті және Халықаралық музыка кеңесінің мүшесі.

Мансап

1987 жылы Тиранадағы Өнер академиясының Музыка факультетінде профессор Козма Лараның класында композиция мамандығы бойынша бітірді. Туған қаласы Пьетте “Мәдениет үйі” (“Shtëpia e Kulturës”) көркемдік директоры болып үш жыл жұмыс істегеннен кейін, 1991 жылы Тиранадағы Өнер академиясының Музыка факультетінде албан музыкалық фольклорынан профессор, содан кейін Композициядан профессор болып тағайындалды. 1994 жылы этномузыкология саласында “Оңтүстік Албанияның аспаптық халық музыкасының құрылымы мен семантикасы” тақырыбындағы зерттеуімен докторлық диссертациясын қорғады. 1994-95 жылдары Германияның Эссен қаласындағы Фолькванг Хохсхуледе профессор Вольфганг Хуфшмидт класында композиция мамандығы бойынша аспирантураны, ал 1996 жылы Грекияның Афина университетінің Музыка ғылымы кафедрасында докторантураны бітірді. 2000 жылы “Доцент” ғылыми атағын, ал 2004 жылы “Профессор” ғылыми атағын алды. Албан композиторларының жаңа буынының белсенді өкілі ретінде Васил С. Толе өзгерістердің негізгі идеологтарының бірі, жаңа шығармашылық бағыттардың бастамашысы, албан халық музыкасын жаңарту тұжырымдамасының ынталы жақтасы болып танылады, бұл қазіргі заманғы музыкадағы ұлттық ерекшеліктерді анықтауға көмектеседі. Сонымен қатар, ол зерттеу және журналистика саласындағы кең ауқымды қызметке берілген, Албания, Косово, Греция, Италия, Чехия, Австрия, Германия, Испания, Англия, Нидерланды, Болгария, Канада, АҚШ, Қытай және т.б. елдердегі көптеген музыкалық конкурстарға, конференцияларға және дөңгелек үстелдерге қатысады. Ол көркемдік және ғылыми газеттер мен журналдармен, Албания радиосы мен теледидарымен ынтымақтасады; ол музыка туралы ондаған журналистік мақалалар мен монографиялардың авторы, сондай-ақ ұлттық және халықаралық деңгейдегі маңызды наградалардың иегері, мысалы, 2001 жылы Афинада өткен “Димитрис Митропулос” композициялық конкурсының бірінші сыйлығын (“Eumenidet” операсымен) жеңіп алды. 1990 жылдардан бастап, Өнер академиясындағы әріптестерімен бірге, ол маңызды музыкалық ұйымдарды құруға және басқаруға бастама көтерді, мысалы: “Албан жаңа музыкасы” (1993) қауымдастығы; “Рилм музыкалық әдебиетінің абстрактылы шолуы” (1995) албан бөлімі, Нью-Йорк; CIOFF it (1996) албан бөлімі; 1995 жылдан бері Албан музыкалық кеңесінің төрағасы, Париждегі Ұлттық музыка кеңесінің мүшесі, SEM USA, Gema Germany және т.б. 1997-1999 жылдары Ұлттық опера және балет театрының директоры болды. 2001-2007 жылдары Туризм, мәдениет, жастар және спорт министрлігінің Мәдени мұра басқармасының директоры болды. 2005 жылы ол ЮНЕСКО-ның “Адамзаттың ауызша мұрасының шедеврі” деп жариялаған албан халықтық изо полифониясының тізімге енгізілуіне қатысты этномузыкологиялық сарапшы ретіндегі барлық міндеттемелерді орындады. 2008 жылы Албания Республикасының Ғылым академиясының мүшесі, 2013 жылы ғылыми хатшы, ал 2019 жылы Албания Ғылым академиясы төрағасының орынбасары болып сайланды.

He was graduated for composition at the Faculty of Music, at the Academy of Arts, in Tirana, in 1987, at the class of Prof. Kozma Lara. After working for three years as the artistic director at “Shtëpia e Kulturës” (“House of Culture”), in his hometown, Përmet, in 1991, he was appointed as a professor of the Albanian Music Folklore at the Faculty of Music, at the Academy of Arts, in Tirana, and then as a professor of Composition. It is here where he presents his PhD dissertation in 1994, in the field of ethnomusicology with the study: “Structure and Semantics in the Instrumental Folk Music of Southern Albania”. In 1994 95, he carried out the post graduate studies in the field of Composition at Folkwang Hochschule, Essen Germany, in the class of Prof. Wolfgang Hufschmidit and, in 1996, he carried out the postdoctoral studies in the Department of Musicology at the University of Athens, Greece. In 2000, he received the scientific title “Associate Professor”, and the one of “Professor” in 2004. As an active representative of the new generation of the Albanian composers, Vasil S. Tole is known as one of the main protagonists of change, an initiator of new creative alternatives, one of the most decisive supporters of the concept for the restructuring of the Albanian folk music subject, serving to the identification of the identity and the novelties in contemporary music. Simultaneously, he dedicates himself to a broad activity related to studies and journalism, and participates in numerous music contests, conferences and roundtables in Albania, Kosovo, Greece, Italy, Czech Republic, Austria, Germany, Spain, England, Netherlands, Bulgaria, Canada, USA, China etc. He cooperates with artistic and research newspapers and magazines, with the Albanian Radio and Television; he is the author of tens of journalistic writings and monographies on music, as well as the winner of some important awards at national and international level, such as the winner of the first prize in composition “Dimitris Mitropoulos”, Athens 2001, with the opera “Eumenidet”. After the 1990s, along with some colleagues, at the Academy of Arts, he becomes the initiator of the foundation and the management of some important music organisms, such as: the association “Muzikës së Re Shqiptare” (1993); the Albanian section of “The Rilm Abstract Literature of Music”, New York (1995); the Albanian section of CIOFF it (1996); he has been the chairman of the Albanian Music Council since 1995, a member of the National Council of Music, Paris, a member of SEM USA, Gema Germany etc. From 1997 to 1999, he was the Director of the National Theatre of Opera and Ballet. From 2001 2007, he was the Director of the Cultural Heritage Directorate at the Ministry of Tourism, Culture, Youth and Sports. In 2005, he met all the obligations as an expert of ethnomusicology to prepare the file of the Albanian folk iso polyphony, proclaimed by UNESCO as a “Masterpiece of Oral Heritage of Humanity”. In 2008, he was elected as a member of the Academy of Sciences of the Republic of Albania, in 2013, as a scientific secretary and in 2019 as the Deputy Chairperson of the Academy of Sciences of Albania.