Австралияның жергілікті халықтарының дәстүрлі тағамы
Bush tucker
Австралияның жергілікті халықтарының дәстүрлі тағамы – bush tucker. Қандауыл, эму, жемістер, шөптер, тамырлар кіреді. Қазіргі кезде танымал азық ретінде дамып келеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Аустралияның жергілікті халқының күнкөрісі үшін қолданылатын тағам.
Food used as sustenance by Indigenous Australians
Буш-тукер, сондай-ақ бұталық тағам деп те аталады, Австралияға тән және тарихи түрде Австралияның аборигендері мен Торрес бұғазы аралдарының тұрғындары жеген кез келген тағамды білдіреді. Бірақ, бұл континентке немесе мәдениетке қарамастан, аспаздық немесе емдік мақсаттарда қолданылатын кез келген жергілікті флора, фауна немесе саңырауқұлақты да сипаттауы мүмкін. Жануарлардың жергілікті тағамдарына кенгуру, эму, сиқырлы құрттар және крокодил кіреді, ал өсімдіктердің тағамдарына куандонг, кутжера сияқты жемістер, лимон мүрт сияқты дәмдеуіштер және варригал жасыл жапырақтары, сондай-ақ әртүрлі жергілікті ямс кіреді. Австралияны 1788 жылы жаулау және одан кейін жергілікті емес халықтардың қоныстануы дәстүрлі жергілікті тұрғындардың бұталық тағамдарды пайдалануына елеулі зиян келтірді. Жергілікті емес тағамдардың енгізілуі және дәстүрлі жерлердің жоғалуы аборигендердің жергілікті тағамдарға қолжетімділігін азайтып, ауыл шаруашылығы үшін жергілікті ортаны жоюға себеп болды, бұл пайдалануды одан әрі төмендетті. 1970-ші жылдардан бері жергілікті емес австралиялықтар жергілікті тағамдардың тағамдық және гастрономиялық құндылығын мойындады, нәтижесінде бұталық тағамдар индустриясы үлкен өсімді көрсетеді. Кенгуру еті 1980-ші жылдардан бері супермаркеттерде сатылуда, ал көптеген басқа тағамдар мейрамханаларда немесе гастрономиялық тағамдар ретінде сатылады, бұл жергілікті тағам дақылдарын коммерциялық өсіруді кеңейтуге әкелді.
Bush tucker, also called bush food, is any food native to Australia and historically eaten by Indigenous Australians, the Aboriginal and Torres Strait Islander peoples, but it can also describe any native flora, fauna, or funga used for culinary or medicinal purposes, regardless of the continent or culture. Animal native foods include kangaroo, emu, witchetty grubs and crocodile, and plant foods include fruits such as quandong, kutjera, spices such as lemon myrtle and vegetables such as warrigal greens and various native yams. Traditional Indigenous Australians' use of bushfoods has been severely affected by the settlement of Australia in 1788 and subsequent settlement by non Indigenous peoples. The introduction of non native foods, together with the loss of traditional lands, resulting in reduced access to native foods by Aboriginal people, and destruction of native habitat for agriculture, has accentuated the reduction in use. Since the 1970s, there has been recognition of the nutritional and gourmet value of native foods by non Indigenous Australians, and the bushfood industry has grown enormously. Kangaroo meat has been available in supermarkets since the 1980s, and many other foods are sold in restaurants or packaged as gourmet foods, which has led to expansion of commercial cultivation of native food crops.
Тарих
Австралияның аборигендері Австралия құрлығында адам қоныстанған шамамен 60 000 жыл бойы жергілікті жануарлар мен өсімдіктерден алынған тағамдарды жеп, оларды өңдеу және пісірудің әртүрлі дәстүрлі әдістерін қолданды. Аборигендер шамамен 5000 түрлі жергілікті тағам түрлерін пайдаланған. Көптеген түрлері шикі күйінде қауіпті немесе дәмсіз болғандықтан, оларды жеуге жарамды ету үшін әртүрлі әдістер қолданылды, мысалы, етті ашық отта пісіру немесе қабықтан жасалған ыдыстарда қайнату. Олар көкөністер мен тұқымдарды тоқтап, немесе оларды ағын суға ілінген қаптарға салып қоятын.
Aboriginal Australians have eaten native animal and plant foods for an estimated 60,000 years of human habitation on the Australian continent, using various traditional methods of processing and cooking. An estimated 5,000 species of native food were used by Aboriginal peoples. With much of it unsafe or unpalatable raw, a variety of methods were employed to render the various foods edible, such as cooking on open fires (meat) or boiling in bark containers. They would pound vegetables and seeds, or hang them in bags in running water.
Колонизация
Бұталық тағамдар жергілікті емес отарлаушылар үшін тамақ көзі болды, көбінесе шала мөлшердегі рационды толықтырып тұрды. Дегенмен, жаңа жердің тағамдық құрамымен таныс емес отарлаушылар бұталық тағамдарды көбінесе нашар санайтын, әдетте өз елдерінен таныс тағамдарды артық көретін. Әсіресе, оңтүстік-шығыс Австралияның тығыз қоныстанған аймақтарында аборигендерге шетелдік тағамдардың енгізілуі олардың жергілікті тағамдардан толығымен бас тартуына себеп болды. Австралия флорасы туралы жарық көрген алғашқы монографияның бірінші бетінде жеуге жарамды өсімдіктердің жетіспеуі туралы мәлімделген, онда Billardiera scandens "елдегі дерлік жалғыз жабайы жеуге жарамды жеміс" ретінде сипатталған.
Bush tucker provided a source of nutrition to the non indigenous colonial settlers, often supplementing meagre rations. However, bushfoods were often considered to be inferior by colonists unfamiliar with the new land's food ingredients, generally preferring familiar foods from their homelands. Especially in the more densely colonised areas of south eastern Australia, the introduction of non native foods to Aboriginal people resulted in an almost complete abandonment of native foods by them. The first monograph to be published on the flora of Australia reported the lack of edible plants on the first page, where it presented Billardiera scandens as, " almost the only wild eatable fruit of the country".
Қазіргі заманғы қолданысы
Макадам жаңғағынан басқа, алғашқы шағын коммерциялық плантация Австралияда 1880 жылдары отырғызылған, 1990 жылға дейін коммерциялық мақсатта жергілікті азық-түлік өсімдіктері өндірілген жоқ. Макадамия – Австралияның жергілікті өсімдік тағамының кең көлемде өсіріліп, қолданылған жалғыз мысалы.
Apart from the macadamia nut, with the first small scale commercial plantation being planted in Australia in the 1880s, no native food plants were produced commercially until the 1990s. The macadamia was the only Australian native plant food developed and cropped on a large scale,
1970 жылдардан бастап, жергілікті емес австралиялықтар бұрын назардан тыс қалған жергілікті австралиялық тағамдарды тануға көшті. Ботаниктер Алан және Джоан Крибб жазған "Австралиядағы жабайы тағамдар" (1981) сияқты оқулықтар кең таралды. 1970 жылдардың соңында бау-бақша өсімдіктерімен айналысатын мамандар коммерциялық қолданыс және өсіру үшін жергілікті тағамдық өсімдіктерді бағалауды бастады. 1980 жылы Оңтүстік Австралия кенгуру етін адамдарға тамақ ретінде сатуды заңдастырды. 1980 жылдардың ортасында Сиднейдегі бірнеше мейрамханалар жергілікті емес австралиялықтардың талғанына сай рецепттерде жергілікті австралиялық ингредиенттерді қолдана бастады, бұл жергілікті тағамдарды жергілікті емес австралиялықтардың жоғары деңгейде татып көруге алғашқы мүмкіндік берді. Бұл көптеген күшті дәмді жергілікті тағамдық өсімдіктердің дәмдеуіш ретінде қолданылуға болатын қасиеттері бар екенін көрсетті. "Бош тукер" тақырыбындағы танымал телешоулардан кейін, 1980 жылдардың соңында қызығушылықтың артуы Дженифер Айзекстің "Бошфуд: аборигендердің тағамы және шөптік медицинасы", Вик Чериковтың "Бошфуд және бірегей Австралия" және Тим Лоудың "Австралияның жабайы тағамдық өсімдіктері" кітаптарының жарық көруіне әкелді.
From the 1970s, non Indigenous Australians began to recognise the previously overlooked native Australian foods. Textbooks such as Wildfoods in Australia (1981) by the botanist couple Alan and Joan Cribb were popular. In the late 1970s, horticulturists started to assess native food plants for commercial use and cultivation. In 1980, South Australia legalised the sale of kangaroo meat for human consumption, In the mid 1980s, several Sydney restaurants began using native Australian ingredients in recipes more familiar to non Indigenous tastes – providing the first opportunity for bushfoods to be tried by non Indigenous Australians on a serious gourmet level. This led to the realisation that many strongly flavoured native food plants have spice like qualities. Following popular TV programs on "bush tucker", a surge in interest in the late 1980s saw the publication of books like Bushfood: Aboriginal Food and Herbal Medicine by Jennifer Isaacs, The Bushfood Handbook and Uniquely Australian by Vic Cherikoff, and Wild Food Plants of Australia by Tim Low.
Тұқым
Acacia longifolia golden rodsAcacia sophorae coast wattle (Барлық Acacia тұқымдарын бұта ұнына ұнтақтауға болады.)
Acacia longifolia golden rodsAcacia sophorae coast wattle (All Acacia seeds can be ground into a bush flour.)
БАҚ-та
Телевизиялық шоулар буш-такер тақырыбын пайдаланды. Малкольм Дуглас Австралияның шөлейттерінде "жерден күнкөріс табудың" қалай болатынын көрсеткен алғашқылардың бірі болды. Австралия армиясының зейнеткер сарбазы, майор Лес Хиддинс, буш-такерді қызықты тағамдық ресурс ретінде танымал етті. Ол 1980 жылдардың соңында ABC телеарнасында "Буш Таккер Мэн" атты танымал телесериалды ұсынды. Сериалда Хиддинс солтүстік Австралия шөлейттеріндегі әскер күштерін қамтамасыз етуге немесе толықтыруға болатын тағамдарды анықтау бойынша NORFORCE үшін жасаған зерттеулерін көрсетті. "NORFORCE" – Австралия армиясының резервіндегі аймақтық бақылау бөлімі. 2002 жылдан бастап "Мен атақтымын, мені осыдан шығарыңдар!" ("I'm A Celebrity Get Me Out of Here!") шоуы "Буш-такер сынақтарымен" әйгілі болды, олардың кейбіреулері лагерь үшін тамақ жеңіп алу үшін ет негізіндегі буш-такерді (мысалы, ұн құрттары, шегірткелер және кенгуру ұрықтары) жеуді қамтыды. 2003 жылдың басында Вик Черикофф және Бейли Парк Продакшнс (Канаданың Торонто қаласы) австралиялық тағамдарды ұсынатын алғашқы тамақ дайындау шоуын, "Dining Downunder" атты бағдарламаны жасады. Одан кейін SBS (Special Broadcasting Service) абориген аспазы Марк Оливпен бірлесе "Message Stick" бағдарламасын жасады. 2008 жылы Рей Мирс Австралиядағы тіршілік ету тарихына, әсіресе буш-такерге назар аударатын "Ray Mears Goes Walkabout" атты тіршілікке қатысты телесериал жасады. Сериалда Лес Хиддинс бір бөлімде қонақ ретінде болды, екеуі білімдерін бөлісіп, буш-такердің әртүрлі аспектілерін талқылады. "Survivorman" телешоуының жүргізушісі Лес Страуд Австралия шөлейтінде уақыт өткізді. Ол сәтті түрде бір жабайы құртты тауып, шикі жеп, содан кейін тағы көп құрттарды тауып пісірді, пісірілгендері дәмдірек екенін айтты. Ол оттың ыстық күлінде пісіргеннен кейін құрттың басын және артқы жағын алып тастап, тамақтан алдында қалың сары сұйықтықты сығып шығарды. SBS деректік фильмі "Food Safari" 2013 жылы көрсетілген бір бөлімінде буш-такерді көрсетті.
TV shows made use of the bush tucker theme. Malcolm Douglas was one of the first presenters to show how to 'live off the land' in the Australian Outback. Major Les Hiddins, a retired Australian Army soldier popularised the idea of bush tucker as an interesting food resource. He presented a hit TV series called The Bush Tucker Man on the ABC TV network in the late 1980s. In the series, Hiddins demonstrated his research for NORFORCE in identifying foods which might sustain or augment army forces in the northern Australian Outback. 'NORFORCE' is a Regional Force Surveillance Unit of the Australian Army Reserve. Starting in 2002, I'm A Celebrity Get Me Out of Here! became notorious for its "Bushtucker Trials", some of which involved eating meat based bush tucker (such as mealworms, locusts and kangaroo testicles) to win meals for the camp. In early 2003, the first cooking show featuring authentic Australian foods and called Dining Downunder was produced by Vic Cherikoff and Bailey Park Productions of Toronto, Canada. This was followed by the Special Broadcasting Service (SBS) production of Message Stick with Aboriginal chef, Mark Olive. In 2008 Ray Mears made a survival television series called Ray Mears Goes Walkabout, which focused on the history of survival in Australia with a focus on bush tucker. In the series, Les Hiddins was a guest in one episode, with the two men sharing their knowledge and discussing various aspects of bush tucker. In the TV survival series Survivorman, host and narrator Les Stroud spent time in the Australian outback. After successfully finding and eating a witchetty grub raw he found many more and cooked them, stating they were much better cooked. After cooking in hot embers of his fire, he removed the head and the hind of the grub and squeezed out thick yellow liquid before eating. The SBS documentary series Food Safari featured bush tucker in an episode that went to air in 2013.