1965 жылғы Индо-Пакистан соғысы: Чавинда шайқасы

Кіріспе

1965 жылғы Үнді-Пакистан соғысындағы шайқас

Танктердің жоғалуы:
Бейтарап бағалаулар: 100

Чавиндадағы алғашқы шайқастар Филора шайқасымен бірге басталды, ал Филорадағы пакистандық күштер шегінгеннен кейін мұндағы шайқас күшейді. Бұл шайқас 1965 жылғы соғыстың жаулық әрекеттерін ресми тоқтатуға бағытталған Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесінің дереу атысты тоқтату бұйрығына дейін аяқталды.

Саялкот жорығы

Сиалкот шабуылы Үндістанның Пәкістанның Жамму-Кашмирге (ЖК) басып кіруіне қарсы стратегиясының бір бөлігі болды. Канал Ченаб өзеніндегі Марала бас құрылысынан басталып, Пәкістанның ЖК шекарасына жақын жерде орналасқан. Ол Сиалкоттың батысы мен оңтүстігіне қарай созылып, ақырында Наранг Манди қаласының жанында Рави өзеніне құяды. Батыс командасының генерал-майтабашысы Харбахш Сингх 1-ші бронетанкті дивизияны пайдаланып, Дера Баба Нанақтан шабуылды бастауды ұсынды. Бірақ ол Армия штабының бастығы генерал Дж.Н. Чоудхуримен жоққа шығарылды, ол осы мақсат үшін генерал-лейтенант Пэт Данн басқаратын жаңа I корпусты құрды. Ол Самбадан операция жүргізді. Генерал Даннға түрлі бөлімдер берілді. Генерал-майор Ражиндр Сингх басқаратын 1-ші бронетанкті дивизиядан басқа, оның құрамында: генерал-майор С.К. Корла басқаратын 6-шы тау дивизиясы, генерал-майор Ранджит Сингх басқаратын 14-ші жаяу әскер дивизиясы және генерал-майор М.Л. Тапан басқаратын 26-шы жаяу әскер дивизиясы болды. Жаңа корпус 1965 жылдың қыркүйек айында жаулық әрекеттер басталғанда әлі құрылып жатқан еді. Кейбір бөлімдердің әскер саны жеткіліксіз болды, себебі олардың күштері басқа жерлерде тоқтатылған еді. Үндістанның ресми тарихына сәйкес, күштерде 11 жаяу әскер бригадасы және 6 танк полкі болды.

Пәкістан қорғанысы

Үндістанның шабуылына қарсы тұрған пакистандық әскерлер генерал-лейтенант Бахтиар Рана басқаратын I корпустың құрамында болды. Оның құрамына генерал-майор Абрар Хусейн басқарған 6-шы бронетанкті дивизия, бригада генералы Амджад Али Хан Чаудхури басқарған 4-ші артиллериялық корпус (6-шы бронетанкті дивизияға қарасты) және бригада генералы С. М. Исмаил басқарған 15-ші жаяу әскер дивизиясы кірді. 15-ші жаяу әскер дивизиясы аралас құрамды, яғни жаяу әскер мен бронетанктік бөлімдерден тұрды, оның құрамында төрт бригада және бронетанкті полк жұбы болды. Бірақ, Үндістан науқаны басталған кезде осы төрт жұптың тек біреуі (24-ші бригада және 25-ші атқыштар полкі) қақтығыс аймағында болды. Олар Чавинда және оның төңірегінде орналасқан. 24-ші бригаданы бригада генералы Абдул Али Малик, ал 25-ші атқыштар полкін подполковник Нисар Ахмед Хан басқарды. Әдетте Гуджанвалада дислокацияланған 6-шы бронетанкті дивизия соғысқа дайындық үшін Пасрурға жеткізілді. Оның құрамында үш атқыштар полкі болды: 10-шы атқыштар полкі (сонымен қатар "Гидтер атқыштар полкі" деп те аталады), 22-ші атқыштар полкі және 11-ші атқыштар полкі. 11-ші атқыштар полкі, 4-ші артиллериялық корпуспен бірге, операция басталғанда "Grand Slam" операциясының аясында Чамбта болды. 8 қыркүйекке дейін бөлімдер қайта шақырылып, Филора маңында орналастырылды. Кейіннен күшейту ретінде 8-ші жаяу әскер дивизиясы мен 1-ші бронетанкті дивизия келді.

Шайқас

Үндістан I корпусының негізгі соққы күші 1-ші бронетанкті дивизия болды, оны 14-ші жаяу әскер және 6-шы тау дивизиялары қолдады. 1965 жылдың 7 қыркүйегінде үнді әскерлері шекара аймағын басып алды. Одан кейін Жассорандағы қысқаша шайқас болды, онда пакистандықтар шамамен 10 танкты жоғалтты, нәтижесінде Сиалкот-Пасрур темір жолында үнділік үстемдік орнатылды. Сиалкоттағы үндістердің қаупін сезінген пакистандықтар 6-шы бронетанкті дивизиясының екі полкін Шамбтан (қазіргі Пәкістанның Азад Кашмир және Джамму Кашмир аймағында) Сиалкот секторына жіберді. Бұл бөлімшелерге тәуелсіз танк жойғыштар эскадрильясы қолдау көрсетті, олардың жалпы саны 135 танкты құрады: 24 M47 және M48 Паттон, шамамен 15 M36B1 және қалғаны Шерман танктері. Американдық Паттон танктерінің көп бөлігі подполковник Нисар Ахмед Хан басқаратын жаңа 25-ші кавалерияға тиесілі болды, олар Чавиндаға жіберілді. Гадгор ауылы маңында үндістанның 1-ші бронетанкті дивизиясы мен пакистанның 25-ші кавалерия полкі арасындағы қарқынды шайқас үнділердің алға жылжуын тоқтатты. Үндістанның жоспары – Сиалкот пен пакистанның 6-шы бронетанкті дивизиясы арасына енуге тырысу болды. Сол кезде аймақта тек бір пакистан полкі болды, ол 43-ші жүк тасымалдау бригадасы мен Гатқа шабуыл жасаған танк полкінің шабуылымен жойылды. Үндістанның 1-ші бронетанкті бригадасының басым бөлігі Филораға қарай бағытталды. Пакистанның әуе шабуылдары үнді танк колонналарына елеулі зиян келтірді және жүк көліктері мен жаяу әскерлеріне ауыр шығын тудырды. Аймақтың жер бедері Лахор маңындағыдан мүлдем өзгеше болды, шаңды және көксіз болғандықтан, үнді шабуылдарының алға жылжуын пакистанның 25-ші кавалериясы Шарва-Филора жолындағы шаң бағаналарынан байқады. 1965 жылдың 10 қыркүйегінде үнді әскерлері бірнеше корпус деңгейіндегі шабуылдармен қайтадан шабуылға шықты және пакистандық әскерлерді Чавиндадағы базаларына итермеледі, онда үнділердің алға жылжуы тоқтатылды. Пакистандықтардың Филорадағы қарсы шабуылы ауыр шығынмен сүрініп, кейін олар қорғаныс позициясын алды. Осы кезде пакистандықтардың жағдайы өте қиын болды, өйткені үндістердің саны олардан он есе көп болды. Алайда, пакистандық жағдай күшейді, Кашмирден келген екі тәуелсіз бригада – 8-ші жаяу әскер дивизиясы және, ең бастысы, 1-ші бронетанкті дивизия келгенде жағдай жақсарды. Келесі бірнеше күн бойы пакистандық әскерлер Чавиндаға жасалған үнді шабуылдарын тойтарды. 18 қыркүйекте үндістанның 1-ші бронетанкті және 6-шы тау дивизиясы қатысқан ірі үнді шабуылы кері қайтарылды, үнділер ауыр шығынға ұшырады. Осыдан кейін, 21 қыркүйекте үнділер бастапқы көпір маңындағы қорғаныс позициясына шегінді, ал үндістанның алға жылжыған дивизияларының шегінуімен осы майданның барлық шабуылдары тоқтатылды. Пакистандық офицерлер үнділердің шегінуіне байланысты "Виндуп" операциясы деп аталған қарсы шабуылға вето қойды. Пакистан бас қолбасшысының айтуынша, операция "екі тарап та танктерден ауыр шығынға ұшырағандықтан" тоқтатылды және, ең бастысы, "шешім саяси себептермен қабылданды, өйткені Пакистан үкіметі атысты тоқтату және шетелдік тараптар ұсынған ұсыныстарды қабылдауға келісім берді". 1965 жылдың 22 қыркүйегінде Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі екі елден де дереу және шартсыз атысты тоқтатуды талап ететін резолюцияны бірауыздан қабылдады. Соғыс келесі күні аяқталды. Соғыс басталған кезде екі елге де халықаралық әскери және экономикалық көмек тоқтатылды. Пакистан әскери күшін жоғалтты және Асал-Уттар мен Чавинда шайқастарында ауыр жеңіліске ұшырады, бұл оның Біріккен Ұлттар Ұйымының атысты тоқтату туралы келісімін қабылдауына мүмкіндік берді. 1965 жылдың 23 қыркүйегінде жаулық аяқталғаннан кейін үндістан Сиалкот секторындағы пакистандық аумақтың шамамен жартысын басып алғанын мәлімдеді (бірақ бейтарап талдаулар Филора, Деоли, Баджрагархи, Сучетгарх, Паговал, Чапрар, Мухадпур және Тилакпур қалалары мен ауылдарын қоса алғанда, аумақтың шамамен жартысын көрсетті). 1966 жылдың қаңтарында Ташкент декларациясына қол қойылғаннан кейін олардың барлығы Пакистанға қайтарылды.

The main striking force of the Indian I Corps was the 1st Armoured Division, which was supported by the 14th Infantry and 6th Mountain divisions. Indian forces seized the border area on 7 September 1965. This was followed by a short engagement at Jassoran in which the Pakistanis suffered losses in the form of about 10 tanks, consequently ensuring complete Indian dominance over the Sialkot Pasrur railway. Realizing the severe threat posed by the Indians in Sialkot, the Pakistanis rushed two regiments of the 6th Armoured Division from Chamb, Indian administered Jammu and Kashmir (located today in Pakistani administered Azad Jammu and Kashmir) to the Sialkot sector to support the Pakistani 7th Infantry Division fighting there. These units, supported by an independent tank destroyer squadron, amounted to about 135 tanks; 24 M47 and M48 Pattons, about 15 M36B1s and the rest Shermans. The majority of the American Pattons belonged to the new 25th Cavalry under the command of Lieutenant Colonel Nisar Ahmed Khan, which was sent to Chawinda. Intense fighting around the village of Gadgor between the Indian 1st Armoured Division and the Pakistani 25th Cavalry Regiment resulted in the Indian advance being stopped. The Indian plan was to drive a wedge between Sialkot and the Pakistani 6th Armoured Division. At the time, only one Pakistani regiment was present in the area, and it was wiped out by the Indian 1st Armoured Division's thrust, spearheaded by the 43rd Lorried Infantry Brigade and a tank regiment attacking Gat. The bulk of the Indian 1st Armoured Brigade was hurled towards Phillora. Pakistani air attacks caused significant damage to the Indian tank columns and exacted a heavy toll on the truck columns and infantry. The terrain of the area was very different from that of the area surrounding Lahore, being quite dusty, and therefore the Indian offensive's advance was evident to the Pakistani 25th Cavalry by the rising dust columns on the Charwah Phillora road. Indian forces resumed their offensive on 10 September 1965 with multiple corps sized assaults and succeeded in pushing the Pakistani forces back to their base at Chawinda, where the Indian advance was eventually stopped. A Pakistani counterattack at Phillora was repulsed with heavy losses, after which the Pakistanis took up defensive positions. The situation for the Pakistanis at this point was highly perilous; the Indians outnumbered them ten to one. However, the Pakistani situation improved as reinforcements arrived, consisting of two independent brigades from Kashmir: the 8th Infantry Division, and more crucially, the 1st Armoured Division. For the next several days, Pakistani forces repulsed Indian attacks on Chawinda. A major Indian assault involving India's 1st Armoured and 6th Mountain divisions on 18 September was repelled, with the Indians suffering heavy losses. Following this, on 21 September, the Indians withdrew to a defensive position near their original bridgehead, with the retreat of India's advancing divisions, all the offensives were effectively halted on that front. Pakistani officers vetoed the proposed counterattack, dubbed "Operation Windup", in light of the Indians' retreat. According to the Pakistani commander in chief, the operation was cancelled due to the fact that "both sides had suffered heavy tank losses. would have been of no strategic importance " and, above all: "the decision was politically motivated as by then the Government of Pakistan had made up their mind to accept [the] ceasefire and foreign sponsored proposals". On 22 September 1965, the United Nations Security Council unanimously passed a resolution that called for an immediate and unconditional ceasefire from both nations. The war ended the following day. The international military and economic assistance to both countries had stopped when the war started. Pakistan had suffered attrition to its military might and serious reverses in the Battle of Asal Uttar and Chawinda, which made way for its acceptance of the United Nations ceasefire. Following the end of hostilities on 23 September 1965, India claimed to have held about of Pakistani territory in the Sialkot sector (although neutral analyses put the figure at around of territory), including the towns and villages of Phillora, Deoli, Bajragarhi, Suchetgarh, Pagowal, Chaprar, Muhadpur and Tilakpur. These were all returned to Pakistan after the signing of the Tashkent Declaration in January 1966.

Құжаттамалық фильмдер

Чавинда шайқасы – 1965 жылғы Үнді-Пәкістан соғысы – лейтенант-полковник Ардешир Тарапур (2018) – Discovery India арнасының Veer платформасында тұңғыш рет көрсетілген үнді теледокументалды фильмі.