Кіріспе

Бомбалаушылар ағыны – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік әуе күштерінің (RAF) Бомбалаушы командасы әзірлеген, Каммхубер желісінің түнгі неміс әуе қорғанысын басып тастауға арналған қанығу шабуылы тактикасы. Каммхубер желісі 32 км (солтүстік-оңтүстік) ұзындығы және 20 км (шығыс-батыс) ені бар үш қабатты аймақтардан тұрды. Әр аймақта екі неміс түнгі жойғыш ұшағы Химмельбет операторынан жерден бағытталған нұсқаулар алатын. Химмельбет басқару орталығы екі ұшақты ғана басқара алса да, бұл RAF Бомбалаушы командасының түнгі бомбалаушыларды жеке-жеке жіберу тактикасына қарсы тұру үшін жеткілікті болды, мұнда әр бомбалаушы нысанаға өзінің маршрутын жоспарлап, зениттік оқтардың шоғырлануын болдырмауға тырысты. Британдық ғалым-стратег Р.В. Джонстың ұсынысымен, Бомбалаушы командасы шабуылдарын ұшақтың ортасынан өтетіндей етіп мұқият жоспарланған ағындарға қайта ұйымдастырды. GEE навигациялық жүйесі RAF бомбалаушыларына қараңғыда ұзын, тығыз формацияда ұшуға мүмкіндік берді – бірдей бағыт пен жылдамдықпен нысанаға және кері жолға ұшатын «бомбалаушылар ағыны». Әрбір ұшаққа ағындағы биіктік диапазоны мен уақыт тілімі белгіленіп, формациядағы соқтығысу қаупін азайтуға көмектесті. Статистикалық зерттеулерді алғаш рет қолданудың нәтижесінде RAF жаудың түнгі жойғыштары мен зениттік артиллериясынан қанша бомбалаушы ұшақтың жоғалуы мүмкін екенін, сондай-ақ соқтығысу салдарынан қанша ұшақ жоғалуы мүмкін екенін бағалады. Бұл көрсеткендей, тығыз ағын жаудың түнгі жойғыштарының қорғаныс «төбесінде» сағатына ең көп дегенде алты нысананы анықтай алатынын, ал зениттік артиллерия барлық нысанаға бірден оқ жаудыра алмайтынын ескергенде, жоғалуды азайту үшін тығыз ағын қажет болды. Әдеттегі 600-700 ұшақты құрайтын бомбалаушы ағыны кең және терең болды. Бомбалаушы ағыны бомбалау миссиясын қысқа мерзімде аяқтауға мүмкіндік берді, осылайша неміс күштерінің қорғаныс тактикасын одан әрі әлсіретті. RAF-тің бұрынғы тактикасы, бомбалаушыларды жеке маршруттармен жіберу, барлық ұшақ нысанадан өтуіне төрт сағатқа дейін уақыт кететін еді, ал бомбалаушы ағыны бұл мерзімді 90 минутқа дейін қысқартты. Бомбалаушы ағыны алғаш рет 1942 жылдың 30-31 мамыр күндері Кельнге қарсы жасалған 1000 бомбалаушыдан тұратын шабуылда қолданылды. Тактика сәтті болып шықты және соғыстың соңғы күндеріне дейін, орталықтандырылған неміс әуе қорғанысы тоқтағанға дейін қолданылды.