Кіріспе
Теңіз құстарының ұя салатын орны Кауаи аралында, Гавайи, АҚШ.
Килауэа Пойнт Ұлттық Жануарлар Қоры – Гавайидегі Кауаи аралының солтүстік-батыс жағалауында орналасқан Ұлттық Жануарлар Қоры.
Тарих
Килауэа маягы 1913 жылы салынған. Кауаи аралының солтүстік жағалауынан сұңғыла тар лава түбегі болып созылған Килауэа нүктесіндегі маяк салынып біткен жер 1909 жылы Килауэа қант плантациясы компаниясынан сатып алынған. 1976 жылы жағалау күзет қызметі маяқты өшіріп, оның орнына автоматты шам орнатты. 1979 жылы маяк Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 1985 жылы, мүлік АҚШ жағалау күзетінен берілгеннен кейін, теңіз құстарының ұялау орындарын сақтау және көбейту мақсатында паналау орны құрылды. 1988 жылы паналау орнының аумағына Кратер төбесі мен Моколеа нүктесі де қосылды.
Басқару қызметі
Басқару бағдарламалары теңіз құстарының ұялау ортасын қорғайды және Гавайи штатымен бірлесіп, жергілікті Гавайи теңіз құстарының арасында нене популяциясын және жаңадан құрылған Ньюэллдің кеуекті су құсы популяциясын бақылайды. Басқару жұмыстары: Жабайы табиғат қызметімен шарт бойынша жыртқыштарды аулау; нене (Branta sandvicensis) үшін қоректену ортасы мен азық көздерін қамтамасыз ету үшін шабынды жасау; және иттерді қорықтан ұзақ ұстау үшін қоршаулар салу және күту. Жыртқыштарды бақылау және қорықтың периметрі бойынша орнатылған қоршау, көбейіп жатқан теңіз құстары мен нене үшін негізгі қорғаныс шараларын қамтамасыз етеді. Жергілікті және жойылып бара жатқан өсімдіктер қайта енгізіліп, бөгде түрлер алынып тасталады. Наупака (Scaevola spp.), ilima (Sida fallax), hala (Pandanus tectorius), āheahea (Chenopodium oahuense), akoko (Euphorbia spp.) сияқты жағалаудағы жергілікті өсімдіктер қорыққа қайта оралды. Құрып бара жатқан өсімдіктерді қалпына келтіру бағдарламасы, сирек кездесетін олулу (Brighamia insignis) сияқты түрлерге осы аймақта тірі қалуға мүмкіндік береді. Тұрғын ортаны басқаруға жақында қоныстанған Лейсан альбатросының ұялау аймақтарын ашу және күту, сондай-ақ нене үшін қоректену ортасын жақсарту да кіреді.
Килауэа нүктесінің құстары
Жыл сайын мыңдаған көшіп-қонушы теңіз құстары Килауэа Пойнт ұлттық жануарлар қорығында ұя салу, азық іздеу немесе демалу үшін тоқталады. Бұл қорыққа лайсан альбатростары, қызыл аяқты сулалар, қоңыр сулалар, қызыл және ақ құйрықты тропик құстары, үлкен фрегат құстары және кенелі құс келіп тұрады. Сонымен қатар, тамыз бен мамыр аралығында колеа сияқты көшіп-қонушы жағалау құстарын да көруге болады. 1990 жылдары жойылып бара жатқан ненелердің шағын популяциясы қорыққа қайта қоныстандырылды. А (қызыл аяқты сула, Sula sula) – Килауэаның ең көп көрінетін теңіз құсы. Олар ағаштар мен бұталарда ұя салады және жұмыртқаларын үлкен, қанатты аяқтарымен жауып, инкубациялайды. Бұл құстар басқа гавай теңіз құстарына қарағанда құрлыққа жақын болады және әдетте түнде ұяларына оралады. Моли (Лайсан альбатросы, Phoebastria immutabilis) мыңдаған шақырым ашық мұхиттан өтіп, көбінесе Тынық мұхитының шалғайдағы аралдарындағы ұялайтын жерлеріне қайтады. Олардың танысу ритуалдарында аспанға қарау, қанаттарын соғу және иілу сияқты әрекеттер болады. Молиді қарашадан шілдеге дейін Килауэа Пойнтте көруге болады. Каупу (қара аяқты альбатрос, Phoebastria nigripes) – үлкен, қара сұр түсті теңіз құсы, оның мұны мен көзінің асты бөлігі ақ. Оларды кейде Килауэа Пойнттен ұшып бара жатқанда көруге болады. Молиден айырмашылығы, каупу жел соққан, құмды, адам тұрмайтын жерлерді ұнатады. Мидуэй атоллінде көптеген каупулер ұялайды. А (қоңыр сула, Sula leucogaster) жиі жағалауда балық аулауда және На Пали жағалауында ұя салуда көрінеді, бірақ олар Кауаиде ұя салмайды. Дегенмен, соңғы жылдары жақын маңдағы аралдарда ұя салатын жерлер анықталды. Ива (үлкен фрегат құсы, Fregata minor) ұшуға өте бейімделген, қанаттарының ені 7 футқа (2 метр) жетеді. Бұл құстың аяқтары қысқа, қанаттары ұзын болғандықтан суға қонуы қиын. Ива су бетінен тамақ ұрлайды немесе басқа құстарды аулауларын тастауға мәжбүрлейді, сондықтан гавай тіліндегі атауы "ива" – "ұрлық" дегенді білдіреді. Иваны жыл бойы Килауэа Пойнтте көруге болады. Коаэула (қызыл құйрықты тропик құсы, Phaethon rubricauda) – ақ қауырсыны мен ұзын қызыл құйрық қауырсындары бар құс. Коаэулалар көктемде әуеде керемет танысу билерін орындайды және бұталар мен жартастарда ұя салады. Коаэка (ақ құйрықты тропик құсы, Phaethon lepturus) қызыл құйрықты тропик құсынан кішірек. Олар жартастарда ұялайды және Кауаидегі Ваймеа каньоны мен На Пали жағалауы мемлекеттік парктерінде де көруге болады. Олар ақ қауырсынды, ұзын құйрықты құстар. Нене (Гавай қазы, Branta sandvicensis) – кремді түсті мойнында қара жолақтары, ұзын аяқтары және аяқтарындағы қанатының азайған бөлігі бар. Олар жас жапырақтармен, шөптермен және жидектермен қоректенеді. Нене 100 жыл бұрын Кауаиден жоғалып кеткен. 1982 жылы тұтқыннан босатылған жұптардың жабайы табиғатқа шығуы және оларды қайта қоныстандыру жөніндегі белсенді жұмыстардың нәтижесінде олар қайтадан көбейіп келеді. Колеа (Тынық мұхитының алтын қызылқұмы, Pluvialis fulva) күзде Арктикадан Хавайға көшіп келеді. Бұл жағалау құстары қыста тамақтану аймақтарын газон мен гольф алаңдарында және ашық даладағы табиғи орталарда құрады. Колеаның әдеті – қысқа қашықтыққа жүгіріп, кейін жәндіктерді іздеу үшін тоқтау. Колеаны Кауаиде тамыздан сәуірге дейін көруге болады. Уаукани (кенелі құс, Puffinus pacificus) қысты теңізде өткізеді, Панама шығанағына дейін саяхаттайды және көктемде Хавайға оралып, көбейеді. Олар жыртқыштардан және ауа райынан қорғайтын қуыстарда ұя салады. Ересек құстар балық аулау үшін күндіз ұшып шығады және кешке балапандарын тамақтандыру үшін оралады. Түнде танысу кезінде құстар ерегіс дауыстар шығарады, бұл олардың гавай тіліндегі атауы "уаукани" болуына себеп болды. Уауканиді наурыздан қарашаға дейін көруге болады. Ао (Ньюэллдің кенелі құсы, Puffinus newelli) – орташа өлшемді кенелі құсы, қанаттарының ені 1,5 метрге жетеді. Оның жалтыраған қара арқасы, ақ құрсағы және ұшы өткір иілген қара мұны бар. Оның тырнақтары шұңқыр қазуға және көтерілуге жақсы бейімделген. Улили (көшпелі шұбарбалық, Tringa incana) – колеамен шамалас, денесінің ұзындығы құйрығынан мұнына дейін бірдей. Олар сұр түсті, аяқтары сары. Акеке (Аренрия интерпрес) – қанатындағы қара және ақ өрнегімен және қара "мойындық" арқылы оңай танылатын шағын жағалау құсы. Бұл құс жем іздеу үшін тастарды күшті мойны мен мұнымен айналдырады. Оны Кауаиде жыл бойы көруге болады, бірақ көктем мен күзде олар көптеп табылады.
Ā (red footed booby, Sula sula) are Kīlauea's most visible seabird. They nest in trees and shrubs, incubating their eggs by covering then with their large, webbed feet. These birds stay closer to land than other Hawaiian seabirds, typically returning to their roosts at night. Mōlī (Laysan albatross, Phoebastria immutabilis) navigate across thousands of miles of open ocean to return to their nesting grounds, mostly on remote Pacific islands. They have elaborate courtship rituals, which include sky pointing, bill clapping, and bowing. Mōlī can be seen from November to July at Kīlauea Point. Kaupu (black footed albatross, Phoebastria nigripes) are large, dark gray seabirds with white around bill and under eye that can occasionally be seen flying off of Kīlauea Point. Unlike the Mōlī, it prefers windswept, sandy spots away from human habitation. A large population of kaupu nest on Midway Atoll. Ā (brown booby, Sula leucogaster) are frequently sighted fishing offshore and seen roosting along the Nā Pali Coast, but they do not nest on Kauai. In recent years, however, nesting sites have been observed on nearby islands. Iwa (great frigatebird, Fregata minor) are supremely adapted for flight, with a wingspan of 7 feet (2 m). This bird seldom lands on the water because its short legs and long wingspan make it very difficult to take off from the water. The iwa snatches food from the water's surface or forces other birds to drop their catch earning its Hawaiian language name iwa which translates to "thief". Iwa can be seen year round at Kīlauea Point. Koaeula (red tailed tropicbird, Phaethon rubricauda) are gull sized birds with white plumage and long red tail streamers. Koaeula put on spectacular aerial courtship displays during their breeding season, and nest under shrubs and on cliffs. Koaekea (white tailed tropicbird, Phaethon lepturus) are smaller than red tailed tropicbirds. They nest on cliffs and can also be seen at Waimea Canyon and Nā Pali Coast State Parks on Kauai. They are gull sized birds have white plumage and long tail streamers. Nēnē (Hawaiian goose, Branta sandvicensis) have dark furrows on their cream colored necks, long legs, and reduced foot webbing. They feed on tender leaves, grasses, and berries. Nēnē disappeared from Kaua 100 years ago. With the escape of captive pairs into the wild in 1982 and active reintroduction efforts, they are now making a comeback. Kōlea (Pacific golden plover, Pluvialis fulva) migrate to Hawaii in the fall from their arctic breeding grounds. These shorebirds establish winter feeding territories on lawns and golf courses and natural habitats in open fields. Kōlea have a habit of running in short bursts, then stopping to search for insects. The kōlea can be seen from August to April on Kauai. Uaukani (wedge tailed shearwater, Puffinus pacificus) spend the winter at sea, traveling as far as the Gulf of Panama, and return to Hawaii in the spring to breed. They nest in burrows that provide protection from predators and intense tropical weather. Adults leave the colony by day to fish and return at dusk to feed their chicks. At night, courting shearwaters make eerie moaning sounds, which inspired their Hawaiian name uaukani. Uaukani can be seen from March to November. Ao (Newell's shearwater, Puffinus newelli) is a medium sized shearwater measuring with a wing span of It has a glossy black back and white belly and a black bill that is sharply hooked at the tip. Its claws are well adapted for burrow excavation and climbing. Ulili (wandering tattler, Tringa incana) is about the same size as the kōlea, from bill to tail. They are slate gray in color with very yellow legs. Akekeke (ruddy turnstone, Arenaria interpres) is a small shorebird easily identified by the bold black and white pattern on its wings, and its black "necklace." Named for its feeding behavior, the ruddy turnstone uses its strong neck and bill to turn over stones in search of prey. It can be seen year round on Kauai but is abundant in spring and fall.
Басқа да жабайы жануарлар
Көктем мен жаз айларында наия (спиннер дельфині, Stenella longirostris) тобы жағалауға жақын ойнап, секіріп, айналып қонақтарды көңілді етеді. Жыл сайын Аляскадан Гавайиге жұптасу, бала туу және балаларын өсіру үшін көшіп келетін кохола (көк кит, Megaptera novaeangliae) желтоқсаннан сәуірге дейін жағалаудан тыс жүзеді. Кохола қарашадан сәуірге дейін Килауэа мүйісінің жағалауынан көрінуі мүмкін. Киттерді бақылауға ең қолайлы уақыт қаңтар мен наурыз аралығында. Ilio holo i ka uaua (Гавай монах түлені, Monachus schauinslandi) кейде жартастардың астындағы тастарға шығып жатады. Бұл сирек кездесетін түлендердің көп бөлігі Гавай аралдарының алыс солтүстік-батыс бөлігінде тіршілік етеді және Гавай аралдарының негізгі бөлігінде сирек кездеседі. Honu (жасыл теңіз тасбақасы, Chelonia mydas) кейде Килауэа мүйісінің астындағы толқындарда қалқып жүреді. Тасбақалар Кауаи суларында жұптасқандарын көруге болады, бірақ honu көбінесе солтүстік-батыс Гавай аралдарындағы Француз фрегаттарының атолдарында туып, ұялайды.