Кіріспе

Параформальдегид (ПФА) – формальдегидтің полимерлену өнімі, әдетте 8–100 бірлік полимерлену дәрежесімен ең кішкентай полиоксиметилен. Параформальдегид ыдырау нәтижесінде пайда болатын формальдегид иісіне ие болуы мүмкін. Параформальдегид – полиацеталь.

Синтез

Параформальдегид сулы формальдегид ерітінділерінде ақ түйін түрінде баяу пайда болады, әсіресе салқында сақталғанда. Формалиндегі мономерлік формальдегид мөлшері өте шамалы, ал көп бөлігі қысқа тізбекті полиформальдегидтен тұрады. Полимерлену деңгейін шектеу үшін көбінесе аз мөлшерде метанол тұрақтандырғыш ретінде қосылады.

Реакциялар

Параформальдегидті құрғақ қыздыру арқылы формальдегид газына, ал негіз, қышқыл немесе жылудың әсерімен сумен араластыру арқылы формальдегид ерітіндісіне айналдыруға болады. Осылай алынған жоғары тазалықтағы формальдегид ерітінділері микроскопия және гистологияда бекіткіш ретінде қолданылады. Параформальдегидті құрғақ қыздыру нәтижесінде түзілген формальдегид газы өрт қаупі бар.

Қолданылуы

Параформальдегид полимерленгеннен кейін алынған формальдегид фумигант, дезинфекциялаушы, фунгицид және бекіткіш ретінде қолданылуы мүмкін. Ұзын тізбекті (жоғары молекулалық салмақты) полиоксиметилендер термопластик ретінде қолданылады және полиоксиметилен пластикасы (POM, Delrin) деп аталады. Бұрын оны тамыр каналдарын емдеудің қазір қолданылмайтын "Сарженти" әдісінде пайдаланған. Параформальдегид бекіткіш емес; оны ерітіндіде формальдегидке дейін полимерлеу қажет. Жасуша мәдениетінде формальдегидті бекітудің әдеттегі процедурасы 4% формальдегидті фосфат буферленген физиологиялық тұз ерітіндісінде (PBS) мұзда 10 минут бойы қолдануды қамтиды. Гистологиялық және патологиялық үлгілерді дайындау кезінде бекіту кезеңі әдетте кемінде 24 сағат бойы 10% нейтралды буферленген формалинмен (4% формальдегид) жүргізіледі. Параформальдегид сонымен қатар ақуыздарды ДНК-мен байланыстыру үшін қолданылады, бұл ChIP (хроматин иммунопреципитациясы) деп аталатын әдіс, ол белгілі бір ақуыздардың ДНК-ның қандай бөліктеріне байланысатынын анықтауға қолданылады. Параформальдегидті сулы формальдегидтің орнына тұнбалы тақта, орташа тығыздықтағы талшықты тақта және фанера өндірісінде меламин, фенол немесе басқа да реактивті заттармен бірге қолданылатын шайырлы байланыстырғыш материалды жасау үшін пайдалануға болады.

Уыттылық

Формальдегидті бөліп шығаратын зат ретінде параформальдегид потенциалды канцероген. Егеуқұйрықтардағы ауыз арқылы берілген орташа өлімдік дозасы 592 мг/кг құрайды.